Աստղագետները հաստատել են հայտնի ամենաերիտասարդ էկզոմոլորակի գոյությունը, այն 1 միլիոն տարեկանից էլ փոքր է

Աստղագետների թիմը հաստատել է երբևէ հայտնաբերված ամենաերիտասարդ էկզոմոլորակի գոյությունը. Յուպիտերի զանգվածն ունեցող այս աշխարհը մեկ միլիոն տարեկանից էլ փոքր է և դեռ ակտիվորեն աճում է իր մայր աստղի շուրջ պտտվող գազի և փոշու սկավառակի ներսում: Հայտնագործությունը, որը հրապարակվել է չորեքշաբթի օրը The Astrophysical Journal Letters ամսագրում, բացառիկ հնարավորություն է ընձեռում ուսումնասիրելու մոլորակների ձևավորման ամենավաղ փուլերը:science.nasa+1

Elias 2-24 b կոչվող մոլորակը պտտվում է Երկրից մոտ 450 լուսային տարի հեռավորության վրա գտնվող երիտասարդ աստղի շուրջ: Այն հայտնաբերվել է Հավայան կղզիներում գտնվող Ու. Մ. Քեքի աստղադիտարանի արխիվային դիտարկումներում, որտեղ կորոնոգրաֆն արգելափակել էր մայր աստղի պայծառ լույսը և բացահայտել թույլ լուսային կետ, որը գտնվում էր աստղի պրոտոմոլորակային սկավառակի ճեղքի ներսում:keckobservatory

Ռեկորդային հայտնագործություն

Հայտնի ամենաերիտասարդ մոլորակի նախորդ ռեկորդակիրները երկու տարբեր աստղերի շուրջ պտտվող չորս մոլորակներն էին, որոնք բոլորն էլ ավելի քան 5 միլիոն տարեկան էին: Elias 2-24 b-ն մեծ տարբերությամբ գերազանցում է այդ ցուցանիշը:space+1

«Մեր մոլորակների ձևավորման մոդելներն արդեն իսկ դժվարանում էին բացատրել հայտնի ամենաերիտասարդ մոլորակների նախորդ ռեկորդակիրների գոյությունը», նշել է Չիլիի Աստղաֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր և հետազոտության համահեղինակ Լուկաս Սիեզան: «Elias 2-24 b-ն ցույց է տալիս, որ նույնիսկ մեր լավագույն մոդելներում դեռևս բացակայում են որոշ կարևոր գործընթացներ»:science.nasa

Հետազոտությունը ղեկավարել է Չիլիի Դիեգո Պորտալես համալսարանի ասպիրանտ Անդրեա Բերնարդին, ով ուսումնասիրել է Քեքի աստղադիտարանի արխիվը: Այն ՆԱՍԱ-ի կողմից ֆինանսավորվող համագործակցություն է Քեքի և Կալտեխ/IPAC-ի ՆԱՍԱ-ի Էկզոմոլորակների գիտության ինստիտուտի միջև: Բերնարդիի թիմը մոլորակը նույնականացրել է 2018 և 2020 թվականների տվյալներում, ապա համադրել է դրա շարժումը ժամանակի ընթացքում, որպեսզի հաստատի, որ այն պտտվում է աստղի շուրջ, այլ ոչ թե պատկերման արտեֆակտ է կամ ֆոնային օբյեկտ:keckobservatory

Տասնամյա հանելուկի լուծումը

Հաստատումը լուծում է մի հանելուկ, որը սկսվել էր մոտ մեկ տասնամյակ առաջ, երբ ALMA-ի դիտարկումներն առաջին անգամ ցույց տվեցին երիտասարդ աստղի փոշոտ սկավառակի ճեղքը: Եվրոպական հարավային աստղադիտարանի Շատ մեծ աստղադիտակը (VLT) հետագայում այդ ճեղքում թույլ ազդանշան արձանագրեց, սակայն աստղագետները չէին կարողանում որոշել՝ արդյոք դա մոլորակ է: Ընթացիկ մոդելները կանխատեսում էին, որ Յուպիտերի չափսերով աշխարհի ձևավորման համար պահանջվում է մոտ 5 միլիոն տարի, սակայն Elias 2-24 b-ն գտնվում է իր աստղից 55 անգամ ավելի հեռու, քան Երկիրը Արեգակից, և, կարծես թե, ձևավորվել է սպասվածից շատ ավելի արագ:science.nasa

«Մոլորակները պետք է գտնվեն ճեղքերի ներսում, քանի որ հենց իրենք են դրանք ակոսում», ասել է Բերնարդին: «Եվ մենք Elias 2-24 b-ն գտանք հենց այնտեղ»:space

Ապագայի ծրագրերը «Ռոման» աստղադիտակի հետ

Հետազոտական թիմը մատնանշել է ՆԱՍԱ-ի «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակը, որն արձակվել է օգոստոսի 30-ին, որպես մի գործիք, որը կարող է հեղափոխել երիտասարդ մոլորակների որոնումը: Տիեզերք ուղարկված ամենաառաջադեմ կորոնոգրաֆով հագեցած «Ռոման»-ը կարող է հայտնաբերել շատ ավելի փոքր ուղեծրերում գտնվող մոլորակներ, որոնք ներկայումս անտեսանելի են աստղային պայծառության պատճառով:space+1

«Սա բացահայտումների նոր դարաշրջանի միայն սկիզբն է», ասել է Սիեզան: «Անհավանական է, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ մենք ի վիճակի ենք իրականում տեսնել մոլորակի ձևավորման ընթացքը»:science.nasa