Το τηλεσκόπιο Webb εντόπισε την πιο μακρινή γρήγορη ραδιοέκρηξη σε έναν μικροσκοπικό γαλαξία

Αστρονόμοι εντόπισαν μια ραδιοφωνική λάμψη που διήρκεσε μόλις χιλιοστά του δευτερολέπτου σε έναν μικρό, αμυδρό γαλαξία που υπήρχε όταν το σύμπαν ήταν περίπου 3 δισεκατομμυρίων ετών. Η έκρηξη, FRB 20240304B, αποτελεί πλέον την πιο μακρινή γρήγορη ραδιοέκρηξη με ταυτοποιημένο γαλαξία υποδοχής, και τα ευρήματα δημοσιεύονται στο περιοδικό Science.zmescience+1

Το ρεκόρ αυτό είναι σημαντικό για δύο λόγους. Ο νάνος γαλαξίας υποδοχής σχημάτιζε αστέρια με ταχύ ρυθμό, γεγονός που υποστηρίζει την ιδέα ότι αυτές οι λάμψεις προέρχονται από νεαρά μάγναστρα και όχι από παλαιότερες συγχωνεύσεις αστέρων νετρονίων. Η έκρηξη προσφέρει επίσης έναν τρόπο μελέτης του αερίου που βρίσκεται ανάμεσα στους γαλαξίες σε όλη τη διάρκεια της κοσμικής ιστορίας.heise+2

Από το MeerKAT στο Webb

Η ομάδα MeerTRAP ανακάλυψε την έκρηξη στις 4 Μαρτίου 2024, χρησιμοποιώντας το ραδιοτηλεσκόπιο MeerKAT στη Νότια Αφρική, από όπου προέρχεται και το όνομά της. Τα ραδιοδεδομένα έδειχναν ότι η πηγή βρισκόταν πολύ μακριά. Τα επίγεια τηλεσκόπια δεν μπορούσαν να δουν τίποτα στη θέση της έκρηξης επειδή ο γαλαξίας ήταν πολύ αμυδρός.ground+2

Η κάμερα NIRCam του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb εντόπισε έναν μικρό γαλαξία σε εκείνο το σημείο. Το φασματόμετρο NIRSpec στη συνέχεια μέτρησε μια μετατόπιση προς το ερυθρό (redshift) 2,148, η οποία τοποθετεί τον γαλαξία στην εποχή που ονομάζεται κοσμικό μεσημέρι, όταν ο σχηματισμός άστρων σε όλο το σύμπαν βρισκόταν στο απόγειό του. Η έκρηξη βρίσκεται σε υπερδιπλάσια απόσταση από τον προηγούμενο κάτοχο του ρεκόρ.diyphotography+2

Ένας νεαρός γαλαξίας με έλλειψη μετάλλων

Ο γαλαξίας έχει μάζα περίπου 10 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου. Η ομάδα αναφέρει ότι αυτό είναι περίπου 1.000 φορές λιγότερο από το αναμενόμενο. Περίπου το 90% της αστρικής του μάζας σχηματίστηκε τα τελευταία 30 εκατομμύρια χρόνια.zmescience+2

"Ο γαλαξίας που φιλοξενεί αυτή την έκρηξη είναι εκπληκτικά μικρός, φτωχός σε μέταλλα και βρίσκεται σε μια πολύ ενεργή φάση σχηματισμού άστρων", δήλωσε η συν-συγγραφέας Laura Driessen από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ. Η επικεφαλής ερευνήτρια Manisha Caleb, επίσης από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, το χαρακτήρισε ως "μια εξαιρετική ματιά στο μακρινό σύμπαν".zmescience

Ο Heise ανέφερε ότι τα τόσο νεαρά αστέρια έρχονται σε σύγκρουση με θεωρίες στις οποίες οι εκρήξεις χρειάζονται δισεκατομμύρια χρόνια για να αναπτυχθούν, όπως θα συνέβαινε με τη συγχώνευση αστέρων νετρονίων. Ένα μάγναστρο, ένας αστέρας νετρονίων με εξαιρετικά ισχυρό μαγνητικό πεδίο, θα μπορούσε να σχηματιστεί και να εκραγεί μέσα σε εκατομμύρια χρόνια. Ο Heise σημείωσε επίσης ότι μια προηγούμενη έκρηξη που εντοπίστηκε σε έναν παλιό, νεκρό ελλειπτικό γαλαξία δεν ταίριαζε με το μοντέλο του μάγναστρου. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορεί να υπάρχουν περισσότεροι από ένας τρόποι σχηματισμού αυτών των εκρήξεων, και η ομάδα προειδοποιεί ότι δεν έχουν όλες την ίδια προέλευση.heise+2

Διερευνώντας τον κοσμικό ιστό

Καθώς το σήμα ταξίδευε, πέρασε μέσα από ιονισμένο αέριο, συμπεριλαμβανομένων ιχνών από μια άγνωστη ομάδα γαλαξιών και από το Σμήνος της Παρθένου. Οι ερευνητές λένε ότι μακρινές εκρήξεις όπως αυτή θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη χαρτογράφηση της φορτισμένης ύλης σε περίπου 80% της κοσμικής ιστορίας. Μέχρι στιγμής έχουν επιβεβαιωθεί γαλαξίες υποδοχής για περίπου 100 εκρήξεις. Η ομάδα αναμένει ότι το MeerKAT θα εντοπίζει αρκετές εκρήξεις ετησίως από το πρώτο μισό της ιστορίας του σύμπαντος, με το Webb να μελετά τους γαλαξίες υποδοχής τους.ua+2