Ισλανδία: Μειώνεται η διαφορά για το δημοψήφισμα ένταξης στην ΕΕ ενόψει Σαββάτου

Οι Ισλανδοί προσέρχονται στις κάλπες το Σάββατο για να αποφασίσουν εάν η κυβέρνησή τους θα πρέπει να επαναλάβει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια ψηφοφορία που θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής για το νησιωτικό κράτος του Βόρειου Ατλαντικού, περισσότερο από μια δεκαετία αφότου αποχώρησε από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Η τελευταία δημοσκόπηση, η οποία διενεργήθηκε από την εταιρεία ερευνών Maskina μεταξύ 21 και 25 Αυγούστου, έδειξε ότι το 51,3% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των συνομιλιών με τις Βρυξέλλες, ενώ το 48,7% αντιτίθεται, σύμφωνα με το Reuters. Η διαφορά έχει μειωθεί από τις 4,4 ποσοστιαίες μονάδες σε έρευνα στα μέσα Αυγούστου σε μόλις 2,6 μονάδες, όπως μετέδωσε το Bloomberg.reuters+1

Τι διακυβεύεται

Η κάλπη της 29ης Αυγούστου δεν αφορά την ίδια την ένταξη στην ΕΕ. Θα απαιτηθεί δεύτερο δημοψήφισμα προκειμένου η Ισλανδία να ενταχθεί στο μπλοκ βάσει των όρων που θα συμφωνηθούν κατά τις διαπραγματεύσεις. Σε περίπτωση επικράτησης του «ναι», υπόμνημα του υπουργείου Εξωτερικών εκτιμά ότι οι ενταξιακές συνομιλίες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν έως τα τέλη του 2026 και να ολοκληρωθούν εντός 18 έως 24 μηνών.reuters

Η Ισλανδία εγκατέλειψε τις συνομιλίες ένταξης στην ΕΕ το 2013 μετά από τέσσερα χρόνια διαπραγματεύσεων, αλλά η αύξηση του κόστους ζωής, ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι επανειλημμένες απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη γειτονική Γροιλανδία έχουν αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για ένταξη στο μπλοκ των 27 κρατών. Η υπουργός Εξωτερικών της Ισλανδίας, Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir, επεσήμανε τις φιλοδοξίες του Τραμπ για τη Γροιλανδία ως προειδοποίηση και την υποστήριξη της ΕΕ προς τη Δανία ως επιχείρημα υπέρ της πολυμέρειας.foreignpolicy+1

Η Ισλανδία είναι ήδη μέρος της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς, της ζώνης Σένγκεν και της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, αλλά δεν έχει επίσημο λόγο στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ. Όταν ανεστάλησαν οι διαπραγματεύσεις, 27 από τα 33 ουσιαστικά κεφάλαια είχαν ήδη ανοίξει και 11 είχαν κλείσει προσωρινά, δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε νέα διαδικασία.aldeparty+1

Αλιευτικά δικαιώματα και ανησυχίες για τους ολιγάρχες

Η κυριαρχία επί των αλιευμάτων παραμένει το πιο ακανθώδες ζήτημα. Η αλιεία αντιπροσωπεύει περίπου το 10% του ΑΕΠ της Ισλανδίας και, βάσει της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ, η χώρα θα υποχρεωνόταν να μοιραστεί τον έλεγχο των αποθεμάτων που ιστορικά διαχειριζόταν μόνη της. Σημαίες κατά της ΕΕ έχουν υψωθεί σε αλιευτικές πόλεις κατά μήκος των βόρειων ακτών.foreignpolicy

Ο Thorvaldur Gylfason, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ισλανδίας, δήλωσε στο EUObserver ότι πλούσιοι παράγοντες του αλιευτικού κλάδου, τους οποίους χαρακτήρισε ολιγάρχες, φαίνεται να χρηματοδοτούν την εκστρατεία του «όχι», η οποία πραγματοποιεί συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα και καλεί ξένους ομιλητές, συμπεριλαμβανομένου ενός Ελβετού δικηγόρου με διασυνδέσεις με ρωσικά συμφέροντα. «Οι ολιγάρχες δεν βρίσκονται πλέον στον τραπεζικό τομέα, όπως πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση πριν από 18 χρόνια, αλλά τώρα συγκεντρώνονται στην αλιεία», δήλωσε ο Gylfason.euobserver

Ευρύτερες επιπτώσεις

Οι παρατηρητές αναφέρουν ότι το δημοψήφισμα θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο και πέρα από την Ισλανδία. Το «ναι» ενδέχεται να ασκήσει πίεση στη Νορβηγία, τη μόνη σκανδιναβική χώρα εκτός ΕΕ, όπου η υποστήριξη για ένταξη αυξήθηκε από 27% το 2023 σε 41% το 2025. «Ένα ισλανδικό 'ναι' στις 29 Αυγούστου θα αποτελέσει σοκ για τη νορβηγική συζήτηση, ένα θετικό σοκ», δήλωσε ο Georg Riekeles του European Policy Center στις Βρυξέλλες.foreignpolicy

Ακόμη κι έτσι, εάν η απλή συμφωνία για την επανέναρξη των συνομιλιών περνά οριακά από ένα δημοψήφισμα, το αποτέλεσμα οποιασδήποτε μελλοντικής ψηφοφορίας για την πραγματική ένταξη παραμένει κάθε άλλο παρά βέβαιο.