Ερευνήτρια ισχυρίζεται ότι προτομή σε ρωμαϊκή βασιλική είναι χαμένο έργο του Μιχαήλ Αγγέλου

Μια μαρμάρινη προτομή του Χριστού, που στέκεται εδώ και αιώνες σε μία από τις παλαιότερες βασιλικές της Ρώμης, υποστηρίχθηκε την Τετάρτη ότι είναι έργο του Μιχαήλ Αγγέλου, πυροδοτώντας έντονη συζήτηση μεταξύ των μελετητών της Αναγέννησης σχετικά με την τελευταία υποτιθέμενη απόδοση σε έναν από τους πιο πολυμιμημένους καλλιτέχνες στην ιστορία.

Η ανεξάρτητη ερευνήτρια Valentina Salerno παρουσίασε τα ευρήματά της σε συνέντευξη Τύπου στη Βασιλική της Sant'Agnese fuori le mura, στην αρχαία Via Nomentana της Ρώμης, υποστηρίζοντας ότι το γλυπτό που απεικονίζει τον Χριστό τον Σωτήρα δημιουργήθηκε από τον Μιχαήλ Άγγελο Μπουοναρότι και είχε χάσει την απόδοσή του στον δάσκαλο στις αρχές του 19ου αιώνα. Το υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας, το οποίο επί του παρόντος καταχωρεί την προτομή ως ανώνυμο έργο της ρωμαϊκής σχολής του 16ου αιώνα, προσκλήθηκε να συμμετάσχει αλλά αρνήθηκε.reuters+1

Το αρχειακό ίχνος ενός εξωτερικού ερευνητή

Η Salerno, ηθοποιός και συγγραφέας μυθιστορημάτων χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο ή επίσημη εμπειρία στην ιστορία της τέχνης, δήλωσε ότι ξεκίνησε την έρευνα πριν από μια δεκαετία, όταν άρχισε να γράφει ένα μυθιστόρημα για τον Μιχαήλ Άγγελο. Η προσέγγισή της δεν βασίζεται σε υφολογική ανάλυση, αλλά σε αυτό που περιγράφει ως ντετεκτιβική εργασία μέσω συμβολαιογραφικών εγγράφων, μεταθανάτιων απογραφών, διαθηκών και αρχείων ρωμαϊκών αδελφοτήτων που συνδέονται με τον Μιχαήλ Άγγελο και τους μαθητές του.apnews.com+1

"Δεν είμαι ιστορικός τέχνης — στην πραγματικότητα, δεν έχω καν πανεπιστημιακό πτυχίο — αλλά η δύναμη της έρευνάς μου έγκειται στην εξάρτησή της από δημόσια αρχειακά έγγραφα", δήλωσε στους δημοσιογράφους. Υποστήριξε ότι τα έγγραφα από τους αιώνες που ακολούθησαν τον θάνατο του Μιχαήλ Αγγέλου το 1564 απέδιδαν σωστά την προτομή σε αυτόν, μέχρι που ένας μελετητής κατέρριψε τη σύνδεση το 1984.reuters+1

Η Salerno ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Μιχαήλ Άγγελος δεν κατέστρεψε τα έργα του στα τελευταία χρόνια της ζωής του, όπως πιστευόταν επί μακρόν, αλλά αντ' αυτού επινόησε ένα μυστικό σύστημα για να τα προστατεύσει — συμπεριλαμβανομένου ενός κλειδωμένου θαλάμου που απαιτούσε τρία κλειδιά, τα οποία κατείχαν τρεις διαφορετικοί μαθητές. Πρότεινε ότι η προτομή είχε ως πρότυπο τον στενό σύντροφο του Μιχαήλ Αγγέλου, Tommaso de' Cavalieri.english.aawsat+1

Οι μελετητές ζητούν προσοχή

Ο μη επαληθευμένος ισχυρισμός έχει αναστατώσει τους ειδικούς της Αναγέννησης, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη πώληση από τον οίκο Christie's ενός σκίτσου ποδιού που αποδόθηκε στον Μιχαήλ Άγγελο — αλλά αμφισβητήθηκε από ορισμένους ως αντίγραφο — έναντι 27,2 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Salerno δημοσίευσε την έρευνά της στο academia.edu, μια εμπορική πλατφόρμα χωρίς αξιολόγηση από ομότιμους.apnews.com

Ο William Wallace, μελετητής του Μιχαήλ Αγγέλου στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις, δήλωσε στο Associated Press ότι η μεθοδολογία της Salerno ήταν ορθή και επαίνεσε την ευρωπαϊκή παράδοση των ερευνητών χωρίς διαπιστευτήρια που παράγουν αξιόλογο έργο. Ωστόσο, αμφισβήτησε το ευρύτερο συμπέρασμά της ότι ένας μεγάλος θησαυρός κρυμμένων έργων του Μιχαήλ Αγγέλου περιμένει να ανακαλυφθεί, σημειώνοντας ότι ο καλλιτέχνης επέβλεπε έξι αρχιτεκτονικά έργα στα τελευταία του χρόνια και απλώς δεν παρήγαγε πολλά νέα έργα.apnews.com

Ο Wallace κάλεσε τη Salerno να μεταγράψει τα έγγραφα και να τα υποβάλει σε αξιολόγηση από ομότιμους. Μέλη μιας επιστημονικής επιτροπής του Βατικανού στην οποία διορίστηκε η Salerno — η οποία σχηματίστηκε το 2025 για να τιμήσει την 550ή επέτειο από τη γέννηση του Μιχαήλ Αγγέλου — είτε υποβάθμισαν τα ευρήματά της είτε αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η ομάδα τέχνης των Καραμπινιέρων αρνήθηκε να τοποθετηθεί σχετικά με την αυθεντικότητα, αλλά επιβεβαίωσε ότι η προτομή προστατεύεται πλέον από σύστημα συναγερμού.apnews.com