Δόντι αγελάδας 5.000 ετών συνδέει την προέλευση του Στόουνχεντζ με την Ουαλία

Ένα δόντι αγελάδας 5.000 ετών παρείχε την πρώτη άμεση απόδειξη που συνδέει τα λείψανα βοοειδών στο Στόουνχεντζ με την Ουαλία, ενισχύοντας τις θεωρίες ότι τα μνημεία από γαλαζόπετρα μεταφέρθηκαν με τη βοήθεια ζώων και όχι μόνο με ανθρώπινη εργασία.

Επιστήμονες από τη Βρετανική Γεωλογική Υπηρεσία, το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ και το University College του Λονδίνου δημοσίευσαν την Τετάρτη έρευνα αναλύοντας ισότοπα από έναν γομφίο αγελάδας που βρέθηκε δίπλα στη νότια είσοδο του Στόουνχεντζ το 1924. Το δόντι, που χρονολογείται μεταξύ 2995 και 2900 π.Χ. κατά την πρώτη φάση κατασκευής του μνημείου, αποκάλυψε ότι το ζώο πιθανότατα προερχόταν από περιοχές με παλαιοζωικά πετρώματα χαρακτηριστικά της Ουαλίας πριν ταξιδέψει στο Γουιλτσάιρ.independent+2

Επιστημονική ανακάλυψη μέσω του αρχαίου σμάλτου

Η ερευνητική ομάδα τεμάχισε τον τρίτο γομφίο της αγελάδας σε εννέα οριζόντια τμήματα, το καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει περίπου έξι μήνες ζωής του ζώου. Τα ισότοπα μολύβδου έδειξαν κορυφώσεις στη σύνθεση κατά τα τέλη του χειμώνα έως την άνοιξη, υποδεικνύοντας γεωλογικές πηγές παλαιότερες από τις γύρω αποθέσεις και συμβατές με τους ουαλικούς βραχώδεις σχηματισμούς.zmescience

"Πρέπει να έβοσκε κάποια στιγμή σε παλαιότερα πετρώματα, και το προφανές συμπέρασμα, δεδομένου ότι πρόκειται για το Στόουνχεντζ, είναι ότι η Ουαλία είναι η πιθανή προέλευση της πρώιμης ζωής της αγελάδας", δήλωσε στο BBC η καθηγήτρια Τζέιν Έβανς από τη Βρετανική Γεωλογική Υπηρεσία.bbc

Η ανάλυση αποκάλυψε επίσης ότι η αγελάδα ήταν πιθανότατα θηλυκή και έγκυος κατά τον σχηματισμό του δοντιού, με βάση τον μόλυβδο που αποθηκεύτηκε στα οστά και κινητοποιήθηκε εκ νέου κατά τη διάρκεια φυσιολογικού στρες.independent+1

Η θεωρία της μεταφοράς κερδίζει υποστήριξη

Τα ευρήματα προσθέτουν βάρος στις θεωρίες ότι τα βοοειδή χρησίμευαν ως υποζύγια για τη μεταφορά των τεσσάρων τόνων γαλαζόπετρων του Στόουνχεντζ σε απόσταση 125 μιλίων από τα ουαλικά λατομεία. Μέχρι πρόσφατα, οι αρχαιολόγοι δεν είχαν βρει στοιχεία ότι οι νεολιθικοί άνθρωποι χρησιμοποιούσαν βοοειδή για βαριές εργασίες, αλλά μια μελέτη του 2018 εντόπισε δομές ποδιών σε ορισμένα οστά βοοειδών που συνάδουν με ζώα έλξης.bbc

"Αυτή είναι μια ακόμη συναρπαστική απόδειξη για τη σύνδεση του Στόουνχεντζ με τη νοτιοδυτική Ουαλία, από όπου προέρχονται οι γαλαζόπετρες του", δήλωσε ο Μάικλ Πάρκερ Πίρσον, καθηγητής Βρετανικής προϊστορίας στο UCL. "Ανοίγει την δελεαστική πιθανότητα ότι τα βοοειδή βοήθησαν στη μεταφορά των λίθων".independent

Η ουαλική σύνδεση βαθαίνει

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Archaeological Science, ακολουθεί πρόσφατες ανακαλύψεις που ενισχύουν την ουαλική προέλευση του Στόουνχεντζ. Μια μελέτη του Ιουλίου 2025 επιβεβαίωσε ότι οι γαλαζόπετρες μεταφέρθηκαν από ανθρώπους και όχι από παγετώνες, ενώ ξεχωριστή έρευνα αποκάλυψε ότι η Πέτρα του Βωμού του μνημείου προερχόταν από τη βορειοανατολική Σκωτία και όχι από την Ουαλία.zmescience+3

"Αυτή η λεπτομερής βιογραφική προσέγγιση σε ένα μόνο ζώο προσφέρει μια ολοκαίνουργια πτυχή στην ιστορία του Στόουνχεντζ", δήλωσε ο Ρίτσαρντ Μάντγουικ, καθηγητής αρχαιολογικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ.independent