5.000 yıllık inek dişi, Stonehenge’in kökenini Galler’e bağlıyor

5.000 yıllık bir inek dişi, Stonehenge'deki sığır kalıntılarını Galler'e bağlayan ilk doğrudan kanıtı sunarak, devasa mavi taş anıtların sadece insan gücüyle değil, hayvanların yardımıyla taşındığı teorilerini güçlendirdi.

British Geological Survey, Cardiff Üniversitesi ve University College London'dan bilim insanları, Çarşamba günü yayınladıkları araştırmada, 1924 yılında Stonehenge'in güney girişinin yanında bulunan bir ineğin azı dişindeki izotopları analiz ettiler. Anıtın en erken inşaat evresinde, M.Ö. 2995 ile 2900 yılları arasına tarihlenen diş, hayvanın Wiltshire'a gelmeden önce Galler'e özgü Paleozoik kayaçların bulunduğu bölgelerden geldiğini ortaya koydu.independent+2

Antik Mine Yoluyla Bilimsel Atılım

Araştırma ekibi, ineğin üçüncü azı dişini, her biri hayvanın yaşamının yaklaşık altı ayını temsil eden dokuz yatay bölüme ayırdı. Kurşun izotopları, kış sonundan ilkbahara kadar bileşimde artışlar göstererek, çevredeki tortulardan daha eski olan ve Galler kaya oluşumlarıyla tutarlı jeolojik kaynaklara işaret etti.zmescience

British Geological Survey'den Profesör Jane Evans, BBC'ye verdiği demeçte, "Bir noktada daha eski kayalarda otlamış olmalı ve Stonehenge olduğu göz önüne alındığında, bariz sonuç, ineğin erken yaşamının muhtemel kökeninin Galler olduğudur" dedi.bbc

Analiz ayrıca, kemiklerde depolanan kurşunun fizyolojik stres sırasında yeniden mobilize olmasına dayanarak, ineğin muhtemelen dişi olduğunu ve diş oluşumu sırasında gebe olduğunu ortaya koydu.independent+1

Taşıma Teorisi Destek Kazanıyor

Bulgular, sığırların Stonehenge'in dört tonluk mavi taşlarını Galler'deki taş ocaklarından 125 mil boyunca taşımak için yük hayvanı olarak kullanıldığı teorilerine ağırlık kazandırıyor. Yakın zamana kadar arkeologlar, Neolitik insanların sığırları ağır işler için kullandığına dair hiçbir kanıt bulamamıştı, ancak 2018'de yapılan bir çalışma, bazı sığır kemiklerinde yük hayvanlarıyla tutarlı ayak yapıları tespit etti.bbc

UCL'de İngiliz geç tarih öncesi profesörü olan Michael Parker Pearson, "Bu, Stonehenge'in mavi taşlarının geldiği güneybatı Galler ile olan bağlantısına dair daha büyüleyici bir kanıt" dedi. "Sığırların taşların çekilmesine yardımcı olduğu yönündeki cezbedici olasılığı gündeme getiriyor".independent

Galler Bağlantısı Derinleşiyor

Journal of Archaeological Science'da yayınlanan araştırma, Stonehenge'in Galler kökenlerini pekiştiren son keşiflerin ardından geldi. Temmuz 2025'te yapılan bir çalışma, mavi taşların buzullar tarafından değil insanlar tarafından taşındığını doğrularken, ayrı bir araştırma anıtın Sunak Taşı'nın Galler'den değil, kuzeydoğu İskoçya'dan geldiğini ortaya koydu.zmescience+3

Cardiff Üniversitesi'nde arkeolojik bilimler profesörü olan Richard Madgwick, "Tek bir hayvan üzerindeki bu ayrıntılı biyografik yaklaşım, Stonehenge'in hikayesine yepyeni bir boyut kazandırıyor" dedi.independent