5000 წლის ძროხის კბილი სტოუნჰენჯის წარმოშობას უელსს უკავშირებს

5000 წლის ძროხის კბილმა მოგვცა პირველი პირდაპირი მტკიცებულება, რომელიც სტოუნჰენჯში აღმოჩენილ პირუტყვის ნაშთებს უელსს უკავშირებს და აძლიერებს თეორიებს, რომ მასიური ლურჯი ქვის მონუმენტები მხოლოდ ადამიანური შრომით კი არა, არამედ პირუტყვის დახმარებით გადაიტანეს.

ბრიტანეთის გეოლოგიური სამსახურის, კარდიფის უნივერსიტეტისა და ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის მეცნიერებმა ოთხშაბათს გამოაქვეყნეს კვლევა, რომელშიც გაანალიზებულია 1924 წელს სტოუნჰენჯის სამხრეთ შესასვლელთან ნაპოვნი ძროხის მოლარის იზოტოპები. კბილმა, რომელიც დათარიღებულია ძვ.წ. 2995-2900 წლებით, მონუმენტის მშენებლობის ყველაზე ადრეულ ფაზაში, აჩვენა, რომ ცხოველი სავარაუდოდ უელსისთვის დამახასიათებელი პალეოზოური ქანების მქონე ტერიტორიებიდან იყო, ვიდრე უილტშირში მოხვდებოდა.independent+2

მეცნიერული გარღვევა უძველესი მინანქრის მეშვეობით

კვლევითმა ჯგუფმა ძროხის მესამე მოლარი ცხრა ჰორიზონტალურ ნაწილად დაჭრა, საიდანაც თითოეული ცხოველის ცხოვრების დაახლოებით ექვს თვეს წარმოადგენს. ტყვიის იზოტოპებმა ზამთრის ბოლოდან გაზაფხულამდე შემადგენლობის მატება აჩვენა, რაც მიუთითებს გეოლოგიურ წყაროებზე, რომლებიც უფრო ძველია, ვიდრე მიმდებარე ნალექები და შეესაბამება უელსის ქანების ფორმაციებს.zmescience

"ის გარკვეულ დროს ძველ ქანებზე უნდა ძოვებულიყო და აშკარა დასკვნა, იმის გათვალისწინებით, რომ ეს სტოუნჰენჯია, არის ის, რომ უელსი ძროხის ადრეული ცხოვრების სავარაუდო წარმოშობის ადგილია", – განუცხადა BBC-ს ბრიტანეთის გეოლოგიური სამსახურის პროფესორმა ჯეინ ევანსმა.bbc

ანალიზმა ასევე აჩვენა, რომ ძროხა სავარაუდოდ მდედრი იყო და კბილის ფორმირებისას ფეხმძიმედ იყო, რაც ეფუძნება ძვლებში შენახული ტყვიის ფიზიოლოგიური სტრესის დროს მობილიზებას.independent+1

სატრანსპორტო თეორია მხარდაჭერას იძენს

აღმოჩენები ამყარებს თეორიებს, რომ პირუტყვი გამოიყენებოდა როგორც სატვირთო ცხოველი სტოუნჰენჯის ოთხტონიანი ლურჯი ქვების 125 მილის მანძილზე უელსის კარიერებიდან გადასატანად. ცოტა ხნის წინ, არქეოლოგებს არ ჰქონდათ მტკიცებულება იმისა, რომ ნეოლითელი ხალხი პირუტყვს მძიმე სამუშაოსთვის იყენებდა, მაგრამ 2018 წლის კვლევამ ზოგიერთი პირუტყვის ძვალში აღმოაჩინა ფეხის სტრუქტურები, რომლებიც შეესაბამება სატვირთო ცხოველებს.bbc

"ეს არის კიდევ ერთი მომხიბლავი მტკიცებულება სტოუნჰენჯის კავშირისა სამხრეთ-დასავლეთ უელსთან, საიდანაც მისი ლურჯი ქვები მოდის", – თქვა მაიკლ პარკერ პირსონმა, ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის ბრიტანეთის გვიანი პრეისტორიის პროფესორმა. "ეს აჩენს მაცდურ შესაძლებლობას, რომ პირუტყვი ეხმარებოდა ქვების გადაზიდვაში".independent

უელსური კავშირი ღრმავდება

კვლევა, რომელიც გამოქვეყნდა Journal of Archaeological Science-ში, მოჰყვა ბოლო აღმოჩენებს, რომლებიც ამყარებს სტოუნჰენჯის უელსურ წარმოშობას. 2025 წლის ივლისის კვლევამ დაადასტურა, რომ ლურჯი ქვები ადამიანებმა გადაიტანეს და არა მყინვარებმა, ხოლო ცალკეულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მონუმენტის საკურთხევლის ქვა ჩრდილო-აღმოსავლეთ შოტლანდიიდან იყო და არა უელსიდან.zmescience+3

"ეს დეტალური ბიოგრაფიული მიდგომა ერთი ცხოველის მიმართ სტოუნჰენჯის ისტორიას სრულიად ახალ ასპექტს სძენს", – თქვა რიჩარდ მედვიკმა, კარდიფის უნივერსიტეტის არქეოლოგიური მეცნიერების პროფესორმა.independent