ერაყში გვალვამ ათასწლეულების წინ დამარხული 40 უძველესი სამარხი გამოაჩინა

ერაყში არსებულმა მძიმე გვალვამ დრამატულად გამოაჩინა 40 უძველესი სამარხი, რომლებიც ორი ათასწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო დამარხული მოსულის კაშხლის წყალსაცავის წყლების ქვეშ, რაც არქეოლოგებს ელინისტური პერიოდის იშვიათ ფანჯარას უხსნის, სანამ წყლის დონის აწევა კვლავ დაფარავს ამ ადგილს.

აღმოჩენა მოხდა მაშინ, როდესაც ერაყი 1933 წლის შემდეგ ყველაზე მძიმე გვალვას განიცდის, წყლის რეზერვები კრიტიკულ 8%-ზეა. ქვეყნის უდიდეს წყალსაცავში წყლის დონემ წელს ყველაზე დაბალ ნიშნულს მიაღწია და გამოაჩინა უძველესი სამარხი მოსულის კაშხლის წყალსაცავის კიდეებზე, დაჰუკის პროვინციის ხანკეს რეგიონში.cbsnews+2

რბოლა დროსთან

ბეკას ბრეფკანი, დაჰუკის სიძველეთა დირექტორი, რომელიც ხელმძღვანელობს გათხრებს, CBS News-თან საუბრისას აღნიშნა, რომ მისი გუნდი სასწრაფოდ მუშაობს სამარხების ამოსათხრელად და შესანარჩუნებლად, სანამ ტერიტორია კვლავ დაიტბორება. „გვალვებს მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს ბევრ ასპექტზე, როგორიცაა სოფლის მეურნეობა და ელექტროენერგია. მაგრამ ჩვენთვის, არქეოლოგებისთვის, ეს საშუალებას გვაძლევს ჩავატაროთ გათხრები“, – თქვა ბრეფკანიმ.cbsnews+1

სამარხები, რომლებიც, სავარაუდოდ, 2300 წელზე მეტი ხნისაა და ელინისტურ ან ელინისტურ-სელევკიდურ პერიოდს მიეკუთვნება, შეიცავს თიხის კუბოებს, რომლებიც რიგებად არის განლაგებული და ერთი მიმართულებით იყურება. The Art Newspaper-ის თანახმად, სასაფლაო მოწყობილია ზედა ნაწილებით მოზრდილებისთვის და ქვედა ნაწილებით ბავშვებისთვის. ბრეფკანის გუნდმა ტერიტორია პირველად 2023 წელს გამოიკვლია, მაგრამ მაშინ მხოლოდ რამდენიმე საფლავის ფრაგმენტი შენიშნა.theartnewspaper+1

კლიმატის კრიზისი ავლენს უძველეს საიდუმლოებებს

არქეოლოგიური აღმოჩენა ერაყში არსებული წყლის დამანგრეველი კრიზისის შედეგია. ერაყის წყლის რესურსების სამინისტროს მონაცემებით, 2025 წელი ქვეყნისთვის ყველაზე მშრალი წელი იყო 1933 წლის შემდეგ, წყლის რეზერვები მოსალოდნელი 18 მილიარდი კუბური მეტრიდან 10 მილიარდამდე შემცირდა. ტიგროსისა და ევფრატის დონემ 27%-ით იკლო არასაკმარისი ნალექისა და მეზობელი თურქეთისა და ირანის მიერ წყლის შეზღუდვების გამო.964media+2

იგივე გვალვამ, რომელმაც 17 000-ზე მეტი ოჯახი აიძულა სამხრეთ პროვინციებიდან მიგრაცია მოეხდინა, არქეოლოგებს შესაძლებლობები შეუქმნა. 2022 წელს მსგავსმა გვალვამ იმავე წყალსაცავში 3400 წლის ბრინჯაოს ხანის ქალაქი გამოაჩინა, რომელიც, სავარაუდოდ, უძველესი მიტანის იმპერიის ნაწილი იყო.rudaw+1

ისტორიული მნიშვნელობა

ახლად აღმოჩენილი ნეკროპოლისი იძლევა ინფორმაციას ელინისტური პერიოდის ცხოვრების შესახებ, როდესაც ბერძნულმა კულტურამ ძლიერი გავლენა მოახდინა ადგილობრივ ტრადიციებზე ალექსანდრე მაკედონელის მიერ რეგიონის დაპყრობის შემდეგ. მიმდებარე ტერიტორიის არქეოლოგიურმა კვლევებმა აჩვენა 5000-წლიანი უწყვეტი დასახლება, კერამიკული აღმოჩენები ადასტურებს ოკუპაციას მრავალი კულტურული ფაზის განმავლობაში, მათ შორის ადრეული ბრინჯაოს ხანის, მიტანის პერიოდისა და ახალასურული პერიოდის ჩათვლით.archaeology+1

ამოთხრილი არტეფაქტები გადაეცემა დაჰუკის მუზეუმს შემდგომი შესწავლისა და შენარჩუნებისთვის. ბრეფკანი იმედოვნებს, რომ მომავალი კვლევები „უფრო მეტ ნათელს მოჰფენს სიკვდილის მიზეზებს, ოჯახურ კავშირებს და ამ დაკრძალვების უფრო ფართო სოციალურ კონტექსტს“.theartnewspaper+2

აღმოჩენა ხაზს უსვამს კლიმატის ცვლილებასა და არქეოლოგიურ კვლევებს შორის რთულ ურთიერთობას ერაყში, სადაც გარემოსდაცვითი კრიზისი ერთდროულად ემუქრება და ავლენს ქვეყნის უძველეს მემკვიდრეობას.