ფრანგმა არქეოლოგებმა ღაზაში ისრაელის დარტყმამდე არტეფაქტები გადაარჩინეს

ფრანგმა არქეოლოგთა ჯგუფმა ხუთშაბათს წარმატებით დაასრულა ღაზადან თითქმის სამი ათწლეულის არქეოლოგიური არტეფაქტების საგანგებო ევაკუაცია, კოლექციის შემცველ შენობაზე მოსალოდნელ ისრაელის სამხედრო დარტყმამდე რამდენიმე საათით ადრე.

იერუსალიმის ფრანგულმა ბიბლიურმა და არქეოლოგიურმა სკოლამ (EBAF) განახორციელა ის, რასაც მისი დირექტორი ოლივიე პოკიონი AFP-სთან საუბარში უწოდებს „მაღალი რისკის ოპერაციას, რომელიც განხორციელდა უკიდურესად სახიფათო კონტექსტში ყველა მონაწილისთვის — ნამდვილი ბოლო წუთის გადარჩენა“. ისრაელის ხელისუფლებამ ოთხშაბათს დილით გააფრთხილა დაწესებულება, რომ გაეთავისუფლებინათ საცავი, რომელიც მდებარეობდა ღაზაში საცხოვრებელი კორპუსის პირველ სართულზე და რომელიც სამიზნეში იყო ამოღებული.english.aawsat+2

საერთაშორისო დიპლომატიურმა ჩარევამ მცირე დრო მოიპოვა

ევაკუაცია შესაძლებელი გახდა მას შემდეგ, რაც საფრანგეთმა, იუნესკომ და იერუსალიმის ლათინურმა საპატრიარქომ გადამწყვეტი როლი ითამაშეს მცირე დროის მოპოვებაში, რამაც არტეფაქტების გატანის საშუალება მისცა. ისრაელის არმიას AFP-სთან დაკავშირებისას გაფრთხილება არ დაუდასტურებია, თუმცა რამდენიმე წყარომ ჩარევა დაადასტურა.english.aawsat+2

„იმ პირობებში, როდესაც ადგილზე თითქმის არცერთი საერთაშორისო აქტორი არ დარჩენილა, არ არსებობს ინფრასტრუქტურა და არაფერი ფუნქციონირებს, ჩვენ მოგვიწია ტრანსპორტის, მუშახელისა და ლოჯისტიკის იმპროვიზაცია“, – განუცხადა პოკიონმა AFP-ს. ოპერაცია ჩატარდა მკაცრი საიდუმლოებით, „რელიგიური ორგანიზაციისთვის დამახასიათებელი მთავარი საზრუნავით, არ შეგვექმნა საფრთხე ადამიანთა სიცოცხლისთვის“.arabnews+1

გადარჩენილი არტეფაქტები ღაზას არქეოლოგიური მემკვიდრეობიდან

EBAF-ის საცავი შეიცავდა დაახლოებით 180 კუბურ მეტრს ღაზას ხუთი მთავარი არქეოლოგიური ადგილიდან. კოლექცია მოიცავდა მეოთხე საუკუნის წმინდა ილარიონის მონასტრის არტეფაქტებს, რომელიც იუნესკომ 2024 წლის ივლისში მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში და საფრთხის ქვეშ მყოფი მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანა.timesofisrael+3

არქეოლოგ რენე ელტერის თქმით, რომელიც ფრანგული არასამთავრობო ორგანიზაციის Premiere Urgence Internationale-ის სამეცნიერო კოორდინატორია: „ჩვენ გადავარჩინეთ დიდი ნაწილი, მაგრამ გადარჩენისას ყოველთვის კარგავ რაღაცას და ყოველთვის დგახარ მტკივნეული არჩევანის წინაშე“. საცავი განსაკუთრებით ღირებული იყო, რადგან კოლექციები ათწლეულების განმავლობაში სისტემატურად იყო კლასიფიცირებული.arabnews

ღაზას არქეოლოგიური ძეგლები ფართომასშტაბიანი განადგურების წინაშეა

ევაკუაცია ხაზს უსვამს ღაზას კულტურული მემკვიდრეობის წინაშე არსებულ ფართო საფრთხეს მიმდინარე კონფლიქტის დროს. იუნესკომ სატელიტური გამოსახულებების გამოყენებით ღაზაში 94 მემკვიდრეობის ძეგლის დაზიანება დაადასტურა, მათ შორის მე-13 საუკუნის ფაშას სასახლის. პალესტინის კულტურის სამინისტრომ თებერვალში განაცხადა, რომ 226 არქეოლოგიური ძეგლი დაზიანდა, მათგან 138-მა კი მნიშვნელოვანი ზიანი მიიღო.unesco+2

მკვლევარებმა AFP-ს განუცხადეს, რომ დაბომბვისთვის მოწყვლადი გაფანტული ნანგრევების გარდა, EBAF-ის საცავი იყო არტეფაქტების ერთადერთი საცავი, რომელიც დარჩენილი იყო პალესტინის ტერიტორიაზე. ღაზას ორი მუზეუმიდან ერთი განადგურდა, მეორე კი მძიმედ დაზიანდა კონფლიქტის დაწყებიდან თითქმის ორი წლის განმავლობაში.arabnews+1

ელტერმა გააფრთხილა, რომ შენახული დოკუმენტაცია შეიძლება იყოს ყველაფერი, რაც ღაზას არქეოლოგიური მემკვიდრეობიდან დარჩება: „შესაძლოა, ეს იყოს ერთადერთი კვალი, რაც ღაზას არქეოლოგიიდან დარჩება — წიგნებში, პუბლიკაციებში, ბიბლიოთეკებში“.arabnews