ჩინეთის მიერ ნავთობის იმპორტის შემცირებამ გლობალური ენერგოკრიზისი შეაკავა

ნავთობის იმპორტის ნახევარზე მეტით შემცირების შესახებ ჩინეთის გადაწყვეტილება იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელმაც ჰორმუზის სრუტის კრიზისის დროს გლობალური ენერგეტიკული ფასების კატასტროფული ზრდა თავიდან აგვაცილა, აცხადებს ენერგეტიკული ფონდის უფროსი მენეჯერი.

Guinness Global Energy-ის თანამენეჯერმა ჯონათან ვაგჰორნმა გასულ კვირას Guinness Global Investors-ის ყოველწლიურ კონფერენციაზე განაცხადა, რომ ჩინეთმა იმპორტი ჩვეული 11-12 მილიონი ბარელიდან დღეში დაახლოებით ხუთ მილიონამდე შეამცირა, რისთვისაც სტრატეგიულ მარაგებს დაეყრდნო და ელექტრომობილებზე გადასვლა დააჩქარა. ვაგჰორნის შეფასებით, ჩინეთის ამ ნაბიჯის გარეშე ნავთობის ფასი ბარელზე 15 დოლარით მეტი იქნებოდა, რადგან ამან ბაზრისთვის უზარმაზარი მოცულობა გაათავისუფლა.trustnet

"ეს არის ნავთობის უზარმაზარი მოცულობა, რომლის მიღებაზეც ჩინეთმა უარი თქვა, რათა ბაზრის დანარჩენ ნაწილს ბალანსის შენარჩუნება შესძლებოდა", – აღნიშნა ვაგჰორნმა.trustnet

კრიზისი შეკავებულია – ჯერჯერობით

მიუხედავად შეფერხებისა – რომელიც McKinsey Global Institute-ის ანალიზმა ბოლო პერიოდის ყველაზე დიდ ენერგეტიკულ შოკად შეაფასა და რომელმაც პიკურ პერიოდში გლობალური ნავთობისა და გაზის მიწოდების 14% მოიცვა – ნავთობის ფასი წელს საშუალოდ 90 დოლარის ფარგლებში მერყეობს და ამჟამად 100 დოლართან ახლოსაა. McKinsey-ის ანალიზის თანახმად, 2026 წლის შოკი 1970-იანი წლების ნავთობის კრიზისებზე ორჯერ მეტი იყო და ექვსჯერ აღემატებოდა 2022 წელს რუსეთ-უკრაინის კონფლიქტით გამოწვეულ შეფერხებას.businesstoday+2

ჩინეთის გარდა, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს 32-მა წევრმა ქვეყანამ სტრატეგიული რეზერვებიდან 400 მილიონი ბარელი გაათავისუფლა, რითაც გლობალურ მიწოდებას დღეში დაახლოებით ორი მილიონი ბარელი შეემატა. თუმცა, ვაგჰორნი აფრთხილებს, რომ ეს ბუფერი თითქმის ამოწურულია – რეზერვების დაახლოებით 80% უკვე გამოყენებულია, ხოლო აშშ-ის სტრატეგიული ნავთობის რეზერვი კანონით დადგენილ მინიმუმს, 250 მილიონ ბარელს უახლოვდება.trustnet

სტრუქტურული ცვლილება და არა დროებითი მოვლენა

ჩინეთის შემცირებული მოხმარება, როგორც ჩანს, ომის დროინდელ შეზღუდვებზე მეტს ასახავს. JPMorgan-ის ↘ 3.42% გლობალური სასაქონლო სტრატეგიის ხელმძღვანელის, ნატაშა კანევას 2026 წლის ივლისის ჩანაწერის თანახმად, ჩინეთის ეკონომიკა "შესაძლოა ენერგიის მაღალ ფასებს უფრო ეფექტურად ეგუება, ვიდრე წარსული გამოცდილება მიუთითებდა". ბენზინზე მოთხოვნა დღეში დაახლოებით 180 000 ბარელით შემცირდა, რაც, სავარაუდოდ, ბაზრის ნორმალიზების შემდეგაც შენარჩუნდება. ჩინეთში გაყიდული ახალი მანქანების თითქმის ორი მესამედი ახლა ელექტრო ან ჰიბრიდულია, ხოლო ნავთობგადამამუშავებელი გიგანტი Sinopec პროგნოზირებს, რომ 2026 წელს ჩინეთში ნავთობზე მოთხოვნა 3,9%-ით შემცირდება.theconversation+1

მაკუარის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა ლურიონ დე მელომ აღნიშნა, რომ ჩინეთში ნავთობის მოხმარებამ შესაძლოა 2025 წელს მიაღწია პიკს. მან The Conversation-ში დაწერა, რომ ქვეყნის ეკონომიკა 2021-დან 2025 წლამდე დაახლოებით 20%-ით გაიზარდა, მაშინ როცა სატრანსპორტო საწვავის მოხმარება უცვლელი დარჩა.theconversation

სამომავლო რისკები

ვითარება კვლავ მყიფეა. 10-11 სექტემბერს განხორციელებულმა დრონების სერიამ დააზიანა საუდის არაბეთის "აღმოსავლეთ-დასავლეთის" მილსადენი – ჰორმუზის გვერდის ავლით აშენებული ექსპორტის გადამწყვეტი ალტერნატიული მარშრუტი – რამაც Aramco აიძულა მილსადენი დაეხურა. ამასობაში, უკრაინის მიერ რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე განხორციელებულმა დარტყმებმა გადამამუშავებელი სიმძლავრეები შეამცირა, რის შედეგადაც რუსეთში ბენზინის წარმოება 20%-ით, ხოლო დიზელის წარმოება თითქმის 30%-ით შემცირდა წინა წელთან შედარებით.theconversation

RBC Capital Markets აფრთხილებს, რომ Brent-ის ტიპის ნავთობის ფასმა წლის ბოლომდე შესაძლოა 120 დოლარს გადააჭარბოს, ხოლო Goldman Sachs ↘ 1.03% 2027 წლის ბოლოსთვის ბარელზე დაახლოებით 55 დოლარს პროგნოზირებს. ვაგჰორნი ელოდება, რომ ჩინეთი გლობალურ ნავთობის ბაზარზე მაშინ დაბრუნდება, როდესაც ფასები ბარელზე 80-დან 85 დოლარამდე დაეცემა – ეს ნაბიჯი კი მიწოდებას სწრაფად შეამცირებს.trustnet+1