ჩრდილოეთ კორეის ბირთვულმა ცდებმა მიძინებული რღვევები გაააქტიურა და 1400-მდე მიწისძვრა გამოიწვია

ჩრდილოეთ კორეის პუნგიე-რის პოლიგონზე, მთა მანტაპის ქვეშ ჩატარებულმა მიწისქვეშა ბირთვულმა ცდებმა მიძინებული რღვევები გაააქტიურა, რამაც 2008-2025 წლებში თითქმის 1400 მიწისძვრა გამოიწვია. ჟურნალ Science-ში ხუთშაბათს გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, სეისმური აქტივობა ბოლო აფეთქებიდან წლების შემდეგაც კი ინტენსიური რჩება.cnn+1

კვლევა, რომელსაც ჩენგდუს ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მკვლევარი სინლი ფანი და სამხრეთ კორეის პუსანის ეროვნული უნივერსიტეტის წარმომადგენელი კვანგ-ჰი კიმი ხელმძღვანელობდნენ, ჩინეთისა და სამხრეთ კორეის სეისმური სადგურების 17-წლიან მონაცემებს ეფუძნება. გუნდმა მთა მანტაპის მახლობლად 1399 აქამდე უცნობი მიწისძვრა აღმოაჩინა, მაშინ როცა 1904-2017 წლებში ამ რეგიონის 50 კილომეტრიან რადიუსში არცერთი ძლიერი მიწისძვრა არ დაფიქსირებულა.sciencealert+1

მთა, რომელიც არ წყნარდება

ჩრდილოეთ კორეამ პუნგიე-რიში 2006-2017 წლებში ექვსი მიწისქვეშა ბირთვული ცდა ჩაატარა. 2017 წლის 3 სექტემბრის ბოლო ცდა ყველაზე მძლავრი იყო, რომლის სიმძლავრე 100-დან 250 კილოტონამდე შეფასდა, რაც ჰიროსიმას ატომური ბომბის ენერგიაზე მინიმუმ 10-ჯერ მეტია. აშშ-ის გეოლოგიურმა სამსახურმა ის 6.3 მაგნიტუდის სეისმურ მოვლენად დაარეგისტრირა.gizmodo+1

აფეთქების შემდგომი ტიპური სცენარებისგან განსხვავებით, როდესაც ბიძგები დღეების ან კვირების განმავლობაში ქრება, მთა მანტაპზე სეისმური აქტივობა 2017 წლის ცდიდან დაახლოებით სამი კვირის შემდეგ დაიწყო და მას შემდეგ მატულობს. "აფეთქებისთანავე მაქსიმუმის მიღწევისა და შემდეგ ჩაქრობის ნაცვლად, აქტივობა რამდენიმე წლის განმავლობაში იზრდებოდა", – განუცხადა კიმმა ScienceAlert-ს.sciencealert

როდესაც გუნდმა 955 მიწისძვრის ზუსტი მდებარეობა დაიტანა რუკაზე, აღმოჩნდა, რომ ისინი პოლიგონიდან ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით გამავალ ორ პარალელურ რღვევის ხაზზეა კონცენტრირებული. ეს იმის მტკიცებულებაა, რომ აფეთქებებმა გაააქტიურა მანამდე სტაბილურ კონტინენტურ ქერქში არსებული ძველი ნაპრალები.dongascience+1

"დაღლილი მთა" და გრძელვადიანი შედეგები

კოლუმბიის უნივერსიტეტის სეისმოლოგმა პოლ რიჩარდსმა, რომელიც კვლევაში ჩართული არ ყოფილა, სიტუაციას "პოტენციურად სახიფათო" უწოდა და დასვა კითხვა: "გამოიწვევს თუ არა ეს კიდევ უფრო დიდ მიწისძვრებს?" ორი რღვევის ხაზიდან უფრო გრძელი დაახლოებით 24 კილომეტრია; მკვლევარების შეფასებით, თუ ის მთელ სიგრძეზე გასკდება, თეორიულად შესაძლოა 6.4 მაგნიტუდის მიწისძვრა გამოიწვიოს.scientificamerican+1

ჩიკაგოს უნივერსიტეტის გეოფიზიკოსის, სუნიანგ პარკის თქმით, აფეთქებებმა სავარაუდოდ დააზიანა ქანები და შექმნა წყლის ინფილტრაციის გზები, რაც ზრდის ფორების წნევას და აადვილებს რღვევების სრიალს — პროცესი, რომელიც წლების განმავლობაში მიმდინარეობს.cnn

მონიტორინგის გართულება

აღმოჩენებს გეოლოგიის მიღმაც აქვს მნიშვნელობა. მკვლევარები აფრთხილებენ, რომ მუდმივი სეისმური აქტივობა "შესაძლოა ართულებდეს აფეთქებასთან დაკავშირებული და ტექტონიკური მოვლენების გარჩევას", რაც ბირთვული გამოცდების ყოვლისმომცველი აკრძალვის ხელშეკრულების ფარგლებში ვერიფიკაციისთვის გამოწვევაა. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ცნობით, ჩრდილოეთ კორეამ 2022 წლის მარტში პუნგიე-რიში საცდელი გვირაბების აღდგენა დაიწყო, ხოლო აშშ-ის თავდაცვის დაზვერვის სააგენტოს 2025 წლის ანგარიშის თანახმად, ობიექტი სრულად აღდგენილია.gizmodo+2

"დედამიწის ქერქს გრძელი მეხსიერება აქვს", – აღნიშნა პარკმა.cnn