JPMorgan uyardı: Gübre kıtlığı ve El Nino gıda enflasyonunu 2027’ye kadar %5’e çıkarabilir

JPMorgan Chase ↘ 0.02%, Hürmüz Boğazı'ndaki gübre tedariki kesintileri, artan enerji maliyetleri ve güçlenen El Niño'nun dünya genelinde ürün rekoltesini tehdit etmesiyle, küresel gıda enflasyonunun 2027'nin ilk yarısında yaklaşık %5'e tırmanabileceği uyarısında bulundu. Bu oran, 2026'nın ilk yarısında kaydedilen %2,8'lik oranın neredeyse iki katına denk geliyor. Kıdemli küresel ekonomist Nora Szentivanyi liderliğinde hazırlanan ve "Gıda Güvenliği Ulusal Güvenliktir: Katlanan Bir Fırtına" başlığını taşıyan raporda yer alan bu uyarı, pazartesi günü Çin'in A-hissesi tarım hisselerini uçuşa geçirdi. Qiule Seed, Shennong Seed ve Jinjian Rice gibi tohum ve tahıl şirketleri tavan fiyata ulaştı veya gün içinde çift haneli kazançlar kaydetti.ibtimes+2

Katlanan Fırtına

Rapor, baskının kaynağını tek bir zayıf noktaya dayandırıyor: gübre. Orta Doğu, küresel üre ihracatının yaklaşık %42'sini ve amonyak ihracatının %27'sini karşılıyor. ABD ve İsrail'in Şubat 2025'te İran'a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan aksamalar bu akışı sekteye uğrattı. Birleşmiş Milletler'in ağustos ayında yayımladığı bir rapor, boğazdan geçen toplam ihracat hacminin Nisan 2025 ile Nisan 2026 arasında %54 düştüğünü, sıvılaştırılmış doğal gazda ise %95'lik bir daralma kaydedildiğini ortaya koydu.businesstoday+1

JPMorgan, hasar gören gübre üretiminin eski haline getirilmesinin bir ila dört yıl, doğal gaz tesislerinin onarımının ise üç ila beş yıl sürebileceğini tahmin ediyor. Azotlu gübrenin ekim sırasında uygulanması gerektiğinden, tek bir dönemdeki kıtlık, etkisi raflara ulaşmadan aylar önce rekolteyi düşürüyor. Banka bu durumu, savaştan enerji kesintilerine ve oradan da yüksek gıda fiyatlarına uzanan bir zincirleme reaksiyon olarak tanımlıyor.ibtimes+1

El Niño İklim Tehdidini Artırıyor

İkinci itici güç ise hava durumu. Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), haziran ayında uyarı seviyesini El Niño İzleme Derecesine yükseltti ve bu sonbahar ile kış aylarında çok güçlü bir hava olayının yaşanma olasılığını %90'ın üzerine çıkardı. JPMorgan ekonomistleri, mevcut El Niño'nun 2026 sonuna kadar "süper" bir olaya dönüşme olasılığını %81 olarak öngörürken, El Niño koşullarının 2027'ye kadar devam etme olasılığını %97 olarak değerlendiriyor.ibtimes+1

Bankaya göre, tek başına süper bir El Niño küresel gıda enflasyonunu yaklaşık 0,7 yüzde puan artırabilir. Yüksek enerji fiyatlarıyla birleştiğinde bu etki 1,3 ila 1,5 yüzde puana ulaşabilir. JPMorgan; tarımsal bağımlılıkları, gübre ithalatı ihtiyaçları ve El Niño kaynaklı hava değişimlerine karşı hassasiyetleri nedeniyle özellikle Hindistan, Brezilya ve Endonezya'nın risk altında olduğunu belirtti.businesstoday+1

Piyasa Tepkisi ve Koruyucu Önlemler

Bu uyarı, pazartesi günü Çin'in tarım sektöründe geniş çaplı bir yükselişi tetikledi. Tahıl ve gıda güvenliği konsept endeksi sabah seansında %4'ten fazla değer kazanırken, Jinjian Rice günlük tavan sınırına ulaştı; Qiule Seed ve Shennong Seed gibi tohum hisseleri de sert yükseldi. Çin finans basını, bu hareketi doğrudan JPMorgan'ın raporuna ve süper El Niño olasılığının artmasına bağladı.stcn+3

JPMorgan, küresel tahıl stoklarının yeterli olması ve Asya'daki nispeten sağlıklı pirinç stokları dahil olmak üzere bazı koruyucu faktörlerin hala mevcut olduğunu belirtti. BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ise ayrı bir uyarıda bulunarak, Hürmüz güzergahının kapalı kalması durumunda 6 ila 12 ay içinde ciddi bir küresel gıda fiyatı krizinin ortaya çıkabileceğini bildirdi. Banka, nihai etkinin El Niño'nun gücüne ve süresine, gübre üretiminin toparlanmasına ve İran çatışmasının seyrine bağlı olacağını ifade etti.fao+2