JPMorgan. Պարարտանյութերի դեֆիցիտն ու Էլ Նինյոն կարող են սննդամթերքի գնաճը հասցնել 5%-ի մինչև 2027 թվականը

JPMorgan Chase ↘ 0.02% ներդրումային բանկը զգուշացրել է, որ սննդամթերքի համաշխարհային գնաճը 2027 թվականի առաջին կիսամյակում կարող է բարձրանալ մինչև շուրջ 5%: Սա գրեթե կրկնակի գերազանցում է 2026 թվականի առաջին կիսամյակում գրանցված 2.8% ցուցանիշը, քանի որ Հորմուզի նեղուցից պարարտանյութերի մատակարարման խափանումները, էներգակիրների թանկացումն ու ուժգնացող Էլ Նինյոն սպառնում են բերքատվությանն ամբողջ աշխարհում: Այս զեկույցը, որը վերնագրված է «Պարենային անվտանգությունն ազգային անվտանգություն է. սաստկացող փոթորիկ» և պատրաստվել է ավագ գլոբալ տնտեսագետ Նորա Սենտիվանիի գլխավորությամբ, երկուշաբթի օրը հանգեցրել է Չինաստանի A դասի գյուղատնտեսական բաժնետոմսերի կտրուկ աճին: Սերմնաբուծական և հացահատիկային այնպիսի ընկերություններ, ինչպիսիք են Qiule Seed-ը, Shennong Seed-ը և Jinjian Rice-ը, գրանցել են առավելագույն թույլատրելի աճ կամ երկնիշ աճ օրվա ընթացքում:ibtimes+2

Սաստկացող փոթորիկը

Զեկույցը ճնշման աղբյուրը կապում է մեկ թույլ կետի՝ պարարտանյութերի հետ: Մերձավոր Արևելքին բաժին է ընկնում միզանյութի (կարբամիդ) համաշխարհային արտահանման մոտ 42%-ը և ամոնիակի արտահանման 27%-ը: 2025 թվականի փետրվարին Իրանին հասցված ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարվածներից հետո Հորմուզի նեղուցի շրջակայքում սկսված խափանումները կտրուկ նվազեցրել են այդ հոսքերը: Միավորված ազգերի կազմակերպության օգոստոսյան զեկույցի համաձայն՝ նեղուցով արտահանման ընդհանուր ծավալները 2025 թվականի ապրիլից մինչև 2026 թվականի ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում նվազել են 54%-ով, ընդ որում՝ հեղուկացված բնական գազի արտահանումը կրճատվել է 95%-ով:businesstoday+1

JPMorgan-ի գնահատմամբ՝ պարարտանյութերի վնասված արտադրության վերականգնումը կարող է տևել մեկից չորս տարի, իսկ բնական գազի օբյեկտների վերանորոգումը՝ երեքից հինգ տարի: Քանի որ ազոտական պարարտանյութերը պետք է կիրառվեն ցանքի ժամանակ, կարճաժամկետ դեֆիցիտը նվազեցնում է բերքատվությունը ամիսներ առաջ, քան դրա հետևանքները կհասնեն խանութների դարակներին: Սա ստեղծում է շղթայական ռեակցիա՝ պատերազմից մինչև էներգետիկ խափանումներ և սննդամթերքի գների բարձրացում, ինչպես նշում է բանկը:ibtimes+1

Էլ Նինյոն ավելացնում է կլիմայական սպառնալիքը

Երկրորդ գործոնը եղանակն է: Օվկիանոսների և մթնոլորտի ազգային վարչությունը (NOAA) հունիսին բարձրացրել է իր տագնապի մակարդակը՝ հայտարարելով «Էլ Նինյոյի նախազգուշացում», և այժմ այս աշնանն ու ձմռանը չափազանց ուժեղ երևույթի հավանականությունը գնահատում է ավելի քան 90%: JPMorgan-ի տնտեսագետները 81% հավանականություն են տեսնում, որ ներկայիս Էլ Նինյոն մինչև 2026 թվականի վերջը կվերածվի «գերհզոր» երևույթի, իսկ 97% հավանականությամբ Էլ Նինյոյի պայմանները կպահպանվեն նաև 2027 թվականին:ibtimes+1

Միայն գերհզոր Էլ Նինյոն կարող է բարձրացնել սննդամթերքի համաշխարհային գնաճը մոտ 0.7 տոկոսային կետով, նշում է բանկը: Էներգակիրների բարձր գների հետ համակցված՝ ազդեցությունը կարող է հասնել 1.3-ից 1.5 տոկոսային կետի: JPMorgan-ը Հնդկաստանը, Բրազիլիան և Ինդոնեզիան առանձնացրել է որպես առավել խոցելի երկրներ՝ հաշվի առնելով նրանց կախվածությունը գյուղատնտեսությունից, պարարտանյութերի ներմուծման պահանջարկը և զգայունությունը Էլ Նինյոյի հետևանքով առաջացած եղանակային փոփոխությունների նկատմամբ:businesstoday+1

Շուկայի արձագանքը և մեղմացնող գործոնները

Այս նախազգուշացումը երկուշաբթի օրը հանգեցրել է Չինաստանի գյուղատնտեսական ոլորտի բաժնետոմսերի համատարած աճի: Հացահատիկի և պարենային անվտանգության ինդեքսը վաղ առևտրի ընթացքում աճել է ավելի քան 4%-ով, ընդ որում՝ Jinjian Rice-ի բաժնետոմսերը հասել են իրենց օրական առավելագույն սահմանաչափին, իսկ սերմնաբուծական ընկերությունների, այդ թվում՝ Qiule Seed-ի և Shennong Seed-ի բաժնետոմսերը կտրուկ թանկացել են: Չինական ֆինանսական լրատվամիջոցներն այս դինամիկան ուղղակիորեն կապել են JPMorgan-ի զեկույցի և գերհզոր Էլ Նինյոյի հավանականության մեծացման հետ:stcn+3

JPMorgan-ը նշել է, որ որոշ մեղմացնող գործոններ դեռ պահպանվում են, այդ թվում՝ հացահատիկի բավարար համաշխարհային պաշարները և Ասիայում բրնձի համեմատաբար կայուն պաշարները: ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունն իր հերթին զգուշացրել է, որ սննդամթերքի գների համաշխարհային լուրջ ճգնաժամ կարող է առաջանալ 6-ից 12 ամսվա ընթացքում, եթե Հորմուզի երթուղին շարունակի արգելափակված մնալ: Վերջնական ազդեցությունը, ըստ բանկի, կախված կլինի Էլ Նինյոյի ուժգնությունից և տևողությունից, պարարտանյութերի արտադրության վերականգնումից և իրանական հակամարտության զարգացումից:fao+2