IAEA, İran’ı 20 yıl sonra ilk kez BM Güvenlik Konseyi’ne sevk etti

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu, Çarşamba günü İran'ın nükleer uyumsuzluğunu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sevk etme kararı aldı. Bu adım, yirmi yıl aradan sonra atılan ilk sevk işlemi olma özelliğini taşırken, Tahran'ın nükleer programı nedeniyle Batılı güçler ile Rusya-Çin bloğu arasındaki diplomatik uçurumu derinleştiriyor.

ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya tarafından sunulan karar tasarısı, 23 kabul oyuna karşılık Rusya, Çin ve Nijer'in 3 ret oyu ve 8 çekimser oyla kabul edildi. Karar, İran'a "uyumsuzluğunu acilen gidermesi" ve "İran'ın nükleer programının tamamen barışçıl doğasına ilişkin uluslararası güveni inşa etmeyi amaçlayan görüşmelere ciddi bir şekilde ve ön koşulsuz olarak katılması" çağrısında bulunuyor.aljazeera+2

Sevk kararı, IAEA Genel Direktörü Rafael Grossi'nin Perşembe günü yaptığı açıklamada, uydu görüntülerinin İran'ın Natanz uranyum zenginleştirme tesisi yakınlarındaki güçlendirilmiş yeraltı kompleksi Pickaxe Mountain'da yeni inşaat faaliyetleri tespit ettiğini açıklamasının ardından geldi. Grossi, Bloomberg Television'a verdiği demeçte, "Bu inşaat sahası çevresinde hareketlilik olduğuna dair bazı işaretler var" dedi. Ajans, tünel kompleksinin içini denetleyemediği için uzaktan görüntüleme yöntemlerine güveniyor.bloomberg+1

Güvenlik Konseyi'nde Çatışma

Sevk kararından saatler sonra Güvenlik Konseyi, Perşembe sabahı İran'ın nükleer dosyası ve uyuyan yaptırımlar komitesini görüşmek üzere 10.218'inci toplantısını gerçekleştirdi. Oturum, daimi beş üye arasındaki derin görüş ayrılıklarını hızla ortaya çıkardı.press.un

Rusya'nın temsilcisi Vasily Nebenzya, 1737 sayılı Yaptırımlar Komitesi'ni canlandırma çabasını reddederek, Moskova'nın "Tahran'a yönelik yaptırımların hiçbir koşulda yeniden uygulanmasına izin vermeyeceğini" söyledi. Çin temsilcisi, Washington'ın 2015 nükleer anlaşmasından tek taraflı çekilmesinin ve ardından gelen askeri eylemlerin "mevcut durumun temelinde yattığını" savundu. İngiltere'nin büyükelçisi Sarah MacIntosh ise tüm üye devletlerin silah ambargosu da dahil olmak üzere yaptırım kararlarını uygulama yükümlülüğü olduğunu belirterek karşı çıktı.wanaen+1

İran Kınadı, Trump Tehdit Etti

İran'ın IAEA temsilcisi Rıza Necefi, kararı "tamamen verimsiz" olarak nitelendirerek, "ABD ve müttefiklerinin siyasi baskısı altında kabul edildi ve bize göre hiçbir temeli yok" dedi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Batılı güçleri denetim altındaki tesisleri yok etmekle ve ardından ortaya çıkan aksaklığı karar için bir bahane olarak kullanmakla suçladı.newarab+1

Tahran, Haziran 2025 savaşında vurulan nükleer tesislere IAEA müfettişlerinin girişini yasakladı ve bu durum ajansın silah kalitesine yakın olan yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyumun durumunu doğrulamasını imkansız hale getirdi.iranwire+1

Çarşamba günü Başkan Donald Trump, Cumhuriyetçi bir kongrede Pickaxe Mountain'a atıfta bulunarak şu uyarıda bulundu: "İran'a akıllıca davranmasını tavsiye ederim çünkü onlara çok sert vurmak zorunda kalacağız". Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi, sahadaki altı yıllık görüntülerin analizinin "2026'da inşaat faaliyetlerinde belirgin bir artış" olduğunu gösterdiğini belirtti.timesofisrael

Uluslararası Kriz Grubu'ndan Ali Vaez, AFP'ye verdiği demeçte, kararın "nihayetinde beyhude bir çaba" olduğunu ve Rusya ile Çin'in "Batı'nın baskısının Güvenlik Konseyi'nde duvara çarpmasını sağlayacağının muhtemel olduğunu" söyledi.aljazeera+1