ეუთო-მ ირანი გაეროს უშიშროების საბჭოს გადასცა, რაც ბოლო 20 წელიწადში პირველი შემთხვევაა

ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (ეუთო) მმართველთა საბჭომ ოთხშაბათს კენჭი უყარა ირანის მიერ ბირთვული ვალდებულებების შეუსრულებლობის საკითხის გაეროს უშიშროების საბჭოსთვის გადაცემას. ეს არის პირველი ასეთი ქმედება ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში, რაც კიდევ უფრო აღრმავებს დიპლომატიურ უფსკრულს დასავლურ ძალებსა და რუსეთ-ჩინეთის ბლოკს შორის თეირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით.

აშშ-ის, ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და გერმანიის მიერ წარდგენილი რეზოლუცია 23 ხმით მიიღეს, სამი წინააღმდეგი იყო (რუსეთი, ჩინეთი და ნიგერი), ხოლო რვა ქვეყანამ თავი შეიკავა. რეზოლუცია ირანს მოუწოდებს, „სასწრაფოდ გამოასწოროს შეუსრულებლობა“ და „სერიოზულად და წინაპირობების გარეშე ჩაერთოს მოლაპარაკებებში, რომლებიც მიზნად ისახავს საერთაშორისო ნდობის მშენებლობას ირანის ბირთვული პროგრამის ექსკლუზიურად მშვიდობიანი ხასიათის მიმართ“.aljazeera+2

ეს გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღეს, რაც ეუთო-ს გენერალურმა დირექტორმა რაფაელ გროსიმ ხუთშაბათს განაცხადა, რომ სატელიტურმა სურათებმა ირანის „პიკაქს მაუნთინზე“, ნათანზის ურანის გამდიდრების ობიექტთან ახლოს მდებარე გამაგრებულ მიწისქვეშა კომპლექსში, ახალი სამშენებლო სამუშაოები დააფიქსირა. „არსებობს გარკვეული ნიშნები იმისა, რომ ამ სამშენებლო მოედანზე მოძრაობაა“, განუცხადა გროსიმ Bloomberg Television-ს. სააგენტომ ვერ შეძლო გვირაბების კომპლექსის შიგნით შემოწმება და დისტანციურ გამოსახულებებზეა დამოკიდებული.bloomberg+1

დაპირისპირება უშიშროების საბჭოში

გადაწყვეტილების მიღებიდან რამდენიმე საათში, უშიშროების საბჭომ ხუთშაბათს დილით თავისი 10 218-ე სხდომა გამართა ირანის ბირთვული დოსიესა და მიძინებული სანქციების კომიტეტის განსახილველად. სხდომამ მალევე გამოავლინა ღრმა განხეთქილება მუდმივ ხუთ წევრს შორის.press.un

რუსეთის წარმომადგენელმა ვასილი ნებენზიამ უარყო 1737-ე სანქციების კომიტეტის აღდგენის მცდელობა და განაცხადა, რომ მოსკოვი „არ დაუშვებს თეირანის წინააღმდეგ სანქციების ხელახლა დაწესებას არავითარ შემთხვევაში“. ჩინეთის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ ვაშინგტონის ცალმხრივი გასვლა 2015 წლის ბირთვული შეთანხმებიდან და შემდგომი სამხედრო ქმედებები იყო „მიმდინარე სიტუაციის სათავე“. ბრიტანეთის ელჩმა სარა მაკინტოშმა უპასუხა, რომ ყველა წევრი სახელმწიფო ვალდებულია განახორციელოს სანქციების რეზოლუციები, მათ შორის იარაღის ემბარგო.wanaen+1

ირანის დაგმობა და ტრამპის მუქარა

ირანის წარმომადგენელმა ეუთო-ში, რეზა ნაჯაფიმ, რეზოლუციას „სრულიად კონტრპროდუქტიული“ უწოდა და განაცხადა, რომ ის „მიღებულ იქნა აშშ-ისა და მისი მოკავშირეების პოლიტიკური ზეწოლის ქვეშ და ჩვენი აზრით, არავითარი საფუძველი არ გააჩნია“. საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ქაზემ ღარიბაბადიმ დასავლური ძალები დაადანაშაულა უსაფრთხოების მონიტორინგის ქვეშ მყოფი ობიექტების განადგურებაში და შემდეგ ამ შედეგების რეზოლუციის საბაბად გამოყენებაში.newarab+1

თეირანმა ეუთო-ს ინსპექტორებს აუკრძალა წვდომა ბირთვულ ობიექტებზე, რომლებიც 2025 წლის ივნისის ომის დროს დაიბომბა, რის გამოც სააგენტომ ვერ შეძლო დაახლოებით 440 კილოგრამი 60 პროცენტამდე გამდიდრებული ურანის სტატუსის გადამოწმება, რაც იარაღის ხარისხთან ახლოსაა.iranwire+1

ოთხშაბათს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა რესპუბლიკური პარტიის კონვენციაზე „პიკაქს მაუნთინი“ ახსენა და გააფრთხილა: „მე ვურჩევდი ირანს, არ გაჯიუტდეს, რადგან ჩვენ მოგვიწევს მათზე ძალიან მძიმე დარტყმის მიყენება“. ვაშინგტონში დაფუძნებულმა სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრმა განაცხადა, რომ ობიექტზე ექვსწლიანი გამოსახულებების ანალიზმა აჩვენა „სამშენებლო აქტივობის მკვეთრი ზრდა 2026 წელს“.timesofisrael

ალი ვაეზმა საერთაშორისო კრიზისების ჯგუფიდან AFP-ს განუცხადა, რომ რეზოლუცია „საბოლოო ჯამში ფუჭი მცდელობაა“, რადგან რუსეთი და ჩინეთი „სავარაუდოდ უზრუნველყოფენ, რომ დასავლეთის ზეწოლა უშიშროების საბჭოში კედელს შეეჯახოს“.aljazeera+1