Dünya Bankası: Gelişmekte olan ülkelerin borcu 9.4 trilyon dolarla rekor kırdı

2025 yılında gelişmekte olan ülkeler daha fazla borçlandı ve bunun için daha fazla ödeme yaptı. Dünya Bankası'nın Perşembe günü, 5 Kasım'da yayımlanan 2026 Uluslararası Borç Raporu'na göre, bu ülkelerin toplam dış borcu %5.5 artarak 9.4 trilyon dolara ulaştı. Bu, 2021'den bu yana görülen en hızlı artış olup 2022-24 ortalamasının yaklaşık dört katıdır. Banka, uluslararası finansmana erişimin kolaylaştığını ancak ucuzlamadığını belirtti. En yoksul ülkelerdeki ağır borç yükünün eğitim, altyapı, sağlık ve istihdam harcamalarını kısıtlayabileceği konusunda uyarıda bulundu.worldbank.org+1

En yoksullar için rekor borçlanma maliyetleri

Uluslararası Kalkınma Birliği'nden (IDA) imtiyazlı finansman alma hakkına sahip ülkeler, 2025 yılında özel alacaklılardan aldıkları yeni taahhütler için ortalama %8.2 faiz ödedi. Bu, 1989'dan bu yana görülen en yüksek oran. Banka, bu ülkelerin yeni tahviller için %9.4 ödeme yaptığını belirtti. Bu ülkelerin resmi alacaklılara ödedikleri ile özel alacaklılara ödedikleri arasındaki fark, 2016'daki 3.4 puanlık seviyeden 5.5 puana yükseldi. Sadece imtiyazlı olmayan şartlarla borçlanabilen ülkeler, yeni tahviller için 2024'teki %5.8'lik orandan düşüşle ortalama %5.5 ödeme yaptı.worldbank.org

Dış borç en hızlı, en kırılgan borçlularda arttı. Reuters'ın haberine göre, IDA kapsamındaki ülkelerin borcu %8.1 artarak 1.3 trilyon dolara yükseldi. Dünya Bankası Grubu baş istatistikçisi Haishan Fu, "Düşük ve orta gelirli ülkelere özel kredilerin geri dönüşü memnuniyet verici, ancak bu ülkeler daha fazla borçlanıyor, daha fazla ödüyor ve çoğu durumda uzun vadeli kalkınma için daha az kaynak kalıyor" dedi.reuters.com

Piyasalar açıldı, ancak bedeli var

Artışın büyük kısmı özel finansmandan kaynaklandı. Bankaya göre, piyasaların birçok gelişmekte olan ekonomi için yeniden açılmasıyla kamu kuruluşlarının tahvil ihracı yaklaşık %35 artarak 251 milyar dolara ulaştı ve son beş yılın zirvesini gördü. Birçok hükümet, vadesi gelen borçları ödemek için yeni tahviller sattı. Bu durum geri ödemeleri zamana yaydı ancak toplam borcu azaltmada pek etkili olmadı ve yeni tahviller genellikle daha yüksek faiz oranları taşıyordu. Talep 2026'da da devam etti. Ağustos ortası itibarıyla 10'dan fazla ülke, tüm 2025 yılından daha fazla tahvil ihracı gerçekleştirmişti bile.worldbank.org

Düşük ve orta gelirli ülkeler 2025 yılında anapara ve faiz olarak 1.4 trilyon dolar ödedi; bu, art arda beşinci yıllık artış oldu. Reuters'ın haberine göre, özel alacaklılara yapılan ödemeler %13.7 artarak 363 milyar dolara yükseldi. 2022'den 2025'e kadar bu ülkeler, yeni finansman olarak aldıklarından 436 milyar dolar daha fazla borç servisi ödedi. Bu eğilim, uzun vadeli borç akışlarının bir önceki yılki 118 milyar dolarlık net çıkışın ardından 45 milyar dolarlık net giriş sağladığı 2025 yılında tersine döndü.reuters.com

Dolar etkisi ve şeffaflık endişeleri

Zayıf ABD doları rakamları şişirdi. Bankaya göre, kamu ve kamu garantili borçtaki 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlası, diğer para birimlerindeki borçların dolar cinsinden değerini yükselttiği için bu etkiden kaynaklandı. Birkaç büyük imtiyazlı borçlu için bu kur etkisi, geri ödedikleri anaparadan daha büyüktü.worldbank.org

Rapor ayrıca borç düzenlemelerinde daha fazla şeffaflık çağrısında bulundu. Yeni alacaklıların, yeni araçların ve garantilerin bir ülkenin toplam borç yükünü görmeyi zorlaştırabileceği konusunda uyardı. Banka, sürekli tahvil borçlanmasının, şartların sürdürülebilir olup olmadığı ve sağlanan sermayenin en çok ihtiyaç duyan insanlara ve yerlere ulaşıp ulaşmadığı konusunda "kritik sorular" doğurduğunu belirtti.reuters.com