ვების ტელესკოპმა ნეპტუნის მთვარეებში უძველესი კატასტროფის კვალი აღმოაჩინა

NASA-ს ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოაჩინა მტკიცებულებები, რომ ნეპტუნის სამი პატარა შიდა მთვარე მილიარდობით წლის წინ მომხდარი კოსმოსური კატასტროფის შედეგად განადგურებული უძველესი ყინულოვანი სამყაროების ნამსხვრევებია. კვლევის თანახმად, რომელიც ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნდა, ეს პროცესი მთვარე ტრიტონის მიერ იყო გამოწვეული.reuters+1

თიხის მინერალები ძალადობრივ წარსულზე მიუთითებს

მკვლევარებმა ვების ტელესკოპის გამოყენებით შეისწავლეს ნეპტუნის შიდა მთვარეების: პროტევსის, ლარისასა და გალატეას, ასევე პლანეტის მტვრიანი რგოლების შემადგენლობა. მათ აღმოაჩინეს მაგნიუმით მდიდარი თიხის მინერალები, რომლებიც ჩვეულებრივ გაცილებით დიდი ციური სხეულების წიაღში გვხვდება. ამ ფილოსილიკატების ფორმირებისთვის საჭიროა თხევადი წყლისა და ქანების ხანგრძლივი კონტაქტი, რაც ამ პატარა და ყინულოვან მთვარეებზე შეუძლებელია.space+1

"თავად მთვარეები ძალიან პატარა და ცივია იმისთვის, რომ მსგავსი ქიმიური პროცესები მათზე მომხდარიყო, ამიტომ თიხა სხვა ადგილიდან უნდა მოსულიყო, კერძოდ, გაცილებით დიდი უძველესი სამყაროს წიაღიდან," განაცხადა პლანეტოლოგმა რაილი დევისმა, კალიფორნიის უნივერსიტეტის (სან-დიეგო) პოსტდოქტორანტმა და კვლევის წამყვანმა ავტორმა.reuters+1

"ყველაზე გასაკვირი ის არის, რომ ჩვენ საერთოდ აღმოვაჩინეთ თიხის მინერალები," უთხრა დევისმა Space.com-ს. "ეს ნამდვილად არ იყო იმ ნივთების სიაში, რასაც ველოდით."space

ტრიტონი: მიზიდული დამანგრეველი ძალა

მკვლევარებმა ნეპტუნის უდიდესი მთვარე, ტრიტონი, სავარაუდო დამნაშავედ დაასახელეს. ტრიტონი მზის სისტემის ჩამოყალიბებიდან პირველი მილიარდი წლის განმავლობაში კოიპერის სარტყელში იმყოფებოდა, სანამ ნეპტუნის გრავიტაციამ არ მიიზიდა. ტრიტონი ნეპტუნის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობს, რაც მას მზის სისტემის ერთადერთ დიდ მთვარედ აქცევს ამ მახასიათებლით, რაც კიდევ ერთი მტკიცებულებაა იმისა, რომ ის სხვაგან წარმოიშვა.reuters+1

მიზიდვის შემდეგ, ტრიტონის გრავიტაციულმა ძალებმა ნეპტუნის თავდაპირველი მთვარეების ორბიტები შეარყია, რამაც მათი შეჯახება და განადგურება გამოიწვია. დღევანდელი შიდა მთვარეები სწორედ ამ ნამსხვრევებისგან ჩამოყალიბდა, რამაც გაანადგურა უძველესი სამყაროების წიაღში არსებული მასალები.yahoo+1

"ნეპტუნის შიდა მთვარეები შეიძლება იყოს ერთადერთი ადგილი მზის სისტემაში, სადაც ჩვენ შეგვიძლია პირდაპირ დავაკვირდეთ ამ მასალას, რადგან ამ კატასტროფულმა მოვლენამ არსებითად ამოატრიალა ეს უძველესი სამყაროები," თქვა დევისმა.space

უნიკალური პლანეტარული ისტორია

ტრიტონი ნეპტუნის მთელი სატელიტური სისტემის მასის 99%-ზე მეტს შეადგენს. იუპიტერის, სატურნის და ურანისგან განსხვავებით, რომლებიც ინარჩუნებენ დიდი მთვარეების მოწესრიგებულ ოჯახებს, ნეპტუნს დარჩა ის, რასაც დევისი უწოდებს "მიზიდულ დამპყრობელს, რომელიც დომინირებს მის სატელიტურ სისტემაში."reuters+1

მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ ნერეიდა, ნეპტუნის ერთ-ერთი ყველაზე დაშორებული მთვარე, რომელსაც მზის სისტემაში ერთ-ერთი ყველაზე ელიფსური ორბიტა აქვს, ნეპტუნის მთვარეების თავდაპირველი ოჯახის ერთადერთ გადარჩენილად ჩანს. დევისმა ამ აღმოჩენას უწოდა "ნათელი მაგალითი იმისა, თუ როგორ შეუძლია ერთ შემთხვევით მოვლენას ფუნდამენტურად შეცვალოს პლანეტარული სისტემის არქიტექტურა."yahoo+1