მანჰეტენის ოლქის პროკურორის გამოძიების შემდეგ ევროპაში მოპარული სიძველეები დაბრუნდა

მანჰეტენის ოლქის პროკურორმა ელვინ ბრეგმა 2025 წლის 5-7 აგვისტოს გამართულ ცერემონიებზე სამ ევროპულ ქვეყანაში 30-ზე მეტი მოპარული სიძველის რეპატრიაცია გამოაცხადა, რაც მისი ოფისის მიერ საერთაშორისო ხელოვნების კონტრაბანდული ქსელების წინააღმდეგ მიმართულ აგრესიულ კამპანიაში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპია.artdependence+1

რეპატრიაცია ხაზს უსვამს მუზეუმებიდან ნივთების მასშტაბურ ამოღებას

დაბრუნებული არტეფაქტების ყველაზე დიდი ნაწილი — 31 ნივთი 4 მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულებით — იტალიას გადაეცა, საიდანაც 16 ნივთი პირდაპირ მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმიდან იქნა ამოღებული. ყველაზე მნიშვნელოვან დაბრუნებულ ნივთებს შორის იყო პირველი საუკუნის მარმარილოს ალექსანდრე მაკედონელის თავი, რომელიც გამოსახულია როგორც ჰელიოსი, მზის ღმერთი. ის მოპარული იყო რომის Antiquarium Forense-ის მუზეუმიდან და საბოლოოდ 2017 წელს Safani Gallery-მ შეიძინა.artdependence+2

ალექსანდრეს თავის ისტორია ნათლად აჩვენებს იმ რთულ ქსელებს, რომლებსაც ბრეგის სიძველეებით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის განყოფილება ებრძვის. თავდაპირველად, დაახლოებით 1909-1910 წლებში, რომის ფორუმზე მდებარე ბაზილიკა ემილიადან გათხრილი სკულპტურა მუზეუმიდან 1960 წლისთვის გაქრა, 1974 წელს Sotheby's-ზე 650 დოლარად გამოჩნდა და ნიუ-იორკში მოხვედრამდე ხელიდან ხელში არაერთხელ გადავიდა.theartnewspaper+2

შესაძლოა, ყველაზე დრამატული იყო პროკურატურის მიერ ძველი ბერძენი მხატვრის, ლიდოსის მიერ შექმნილი ტერაკოტის სვეტის კრატერის ყველა, 61-ვე ფრაგმენტის ამოღება, რომელიც ძვ.წ. 580 წლით თარიღდება. ფრაგმენტები განზრახ იყო დაშლილი და რამდენიმე წლის განმავლობაში ცალ-ცალკე გაყიდული — ნაწილები რობინ საიმსმა გეტის მუზეუმს ათხოვა, რობერტ ჰეხტმა პრინსტონის ხელოვნების მუზეუმს შესწირა, ხოლო ჯონათან როზენმა მეტროპოლიტენის მუზეუმს გადასცა. 1997 წლისთვის მეტროპოლიტენის მუზეუმს უკვე ყველა ფრაგმენტი ჰქონდა შეძენილი, თუმცა 2025 წელს პროკურორებმა ისინი ამოიღეს.manhattanda

შვიდწლიანი სასამართლო დავა დასრულდა

ალექსანდრეს თავის ამოღებამ უპრეცედენტო შვიდწლიანი სასამართლო ოდისეა გამოიწვია, რომელიც 2018 წლის თებერვალში დაიწყო, როდესაც მანჰეტენის ოლქის პროკურატურის სიძველეებით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის განყოფილებამ სკულპტურა Safani Gallery-ს ჩამოართვა. გალერეის მფლობელმა ალან საფანიმ, რომლის ინტერესებს იცავდა ადვოკატი დევიდ შოენი — დონალდ ტრამპის მეორე იმპიჩმენტის პროცესზე მისი დამცველი — არაერთი სარჩელი შეიტანა როგორც იტალიის მთავრობის, ისე მანჰეტენის ოლქის პროკურატურის წინააღმდეგ, სადაც ის „უკანონო ჩამორთმევაზე“ საუბრობდა და ზარალის ანაზღაურებას მოითხოვდა.artdependence

საფანის ყველა პრეტენზია სასამართლომ საბოლოოდ უარყო, მათ შორის არგუმენტები იმის შესახებ, რომ მანჰეტენის ოლქის პროკურატურა იტალიის მთავრობის დავალებით მოქმედებდა. ხანგრძლივმა სასამართლო დავამ ასახა მემკვიდრეობის სექტორში არსებული ფართო უკმაყოფილება სიძველეებით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის განყოფილების გაფართოებული იურისდიქციის გამო, რადგან ოფისი მთელი ქვეყნის მასშტაბით დილერებისა და მუზეუმებისგან კულტურულ ფასეულობებს იღებს და აცხადებს, რომ ნიუ-იორკს აქვს უფლებამოსილება იმ ობიექტებზე, რომლებიც ქალაქის ტერიტორიაზე გადის. ლეილა ამინედოლემ, რომელიც ამ საქმეზე იტალიის მთავრობას წარმოადგენდა, აღნიშნა, რომ ყველა სამართლებრივი საკითხის მოგვარებას სრული შვიდი წელი დასჭირდა და სკულპტურა რეპატრიაციისთვის საბოლოოდ 5 აგვისტოს ცერემონიაზე იქნა გადაცემული.artdependence

საერთაშორისო მასშტაბის გაფართოება

იტალიის გარდა, ესპანეთს დაუბრუნდა მეექვსე საუკუნის ორი ვესტგუთური ბრინჯაოს აღკაზმულობის გულსაკიდი, ხოლო 2025 წლის 23 ივლისს უნგრეთს დაუბრუნდა მეორე მსოფლიო ომის დროს მოპარული მე-17 საუკუნის იეზუიტური ხელნაწერი. ხელნაწერი, სახელწოდებით Nervus Opticus Sive Tractatus Theoricus in Tres Libros, გამოქვეყნდა ზაქარიას ტრაბერის მიერ 1675 წელს და ომის დროს ბუდაპეშტის ეოტვოს იოზეფის კოლეჯის ბიბლიოთეკიდან უკანონოდ იქნა გატანილი. გამომძიებლებმა მულტისპექტრული გამოსახულება გამოიყენეს იმის დასადგენად, რომ კოლეჯის ბეჭდები ნივთის გათეთრების მიზნით იყო წაშლილი.artdependence

უნგრეთის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის მინისტრმა პეტერ სიიარტომ რეპატრიაციას უწოდა პირველი ასეთი შემთხვევა ორ ქვეყანას შორის და ხაზი გაუსვა თავისუფლებისა და მემკვიდრეობის პატივისცემის საერთო ღირებულებებს. ამავდროულად, ესპანეთის გენერალურმა კონსულმა მარტა დე ბლას მაიორდომომ ხაზი გაუსვა „ორ ქვეყანას შორის შესანიშნავ თანამშრომლობას კულტურული ფასეულობების უკანონო ბრუნვის წინააღმდეგ ბრძოლაში“ აღდგენილ ვესტგუთურ გულსაკიდებთან დაკავშირებით, რომლებიც რობინ საიმსმა გაიტანა და 1990 წელს მეტროპოლიტენის მუზეუმს მიჰყიდა ყოველგვარი წარმომავლობის დოკუმენტაციის გარეშე.artdependence

რეკორდული აღსრულება

პროკურორ ბრეგის მმართველობის პერიოდში, სიძველეებით ვაჭრობის წინააღმდეგ ბრძოლის განყოფილებამ 46 ქვეყნიდან მოპარული 2375 სიძველე დაიბრუნა, რომელთა ღირებულება 255 მილიონ დოლარზე მეტია. 2017 წელს მისი ოფიციალური დაარსების დღიდან, განყოფილება ორი თანამშრომლიდან 17-მდე გაიზარდა და კულტურულ ფასეულობებთან დაკავშირებული დანაშაულებისთვის 18 პირი გაასამართლა, ამასთან ერთად დაიბრუნა 6060-ზე მეტი სიძველე, რომელთა ღირებულება 476 მილიონ დოლარს აღემატება.manhattanda+1

განყოფილების აგრესიული აღსრულება განსაკუთრებით მსხვილ კულტურულ დაწესებულებებზეა მიმართული; მხოლოდ 2023 წლის დასაწყისში პროკურორებმა მიიღეს მინიმუმ ოთხი ორდერი მეტროპოლიტენის მუზეუმიდან 18 სავარაუდოდ მოპარული სიძველის ამოსაღებად. ეს ამოღებები თითქმის რუტინულ ხასიათს ატარებს, სადაც სასამართლოს მიერ სანქცირებული კონფისკაციები „მოპარული ქონების კრიმინალურ ფლობაზე“ მიუთითებს, რადგან გამომძიებლები კონტრაბანდულ ქსელებს მისდევენ. განყოფილების ხელმძღვანელმა მეთიუ ბოგდანოსმა გააფრთხილა, რომ „ტემპი იზრდება“ და დაწესებულებებს ურჩია, „მეტის მოლოდინში იყვნენ“. გამოძიებამ აჩვენა, რომ მეტროპოლიტენის მუზეუმის კოლექციაში მინიმუმ 1109 ნივთი ადრე ეკუთვნოდათ იმ პირებს, რომლებიც სიძველეებთან დაკავშირებულ დანაშაულებში იყვნენ ბრალდებულნი ან მსჯავრდებულნი, მათგან 309 ამჟამად გამოფენილია.wikipedia+1