კვლევა: მარჯნების მასობრივი გათეთრება კლიმატის ცვლილებითაა გამოწვეული

ადამიანის საქმიანობით გამოწვეული კლიმატის ცვლილება და არა ელ-ნინიო იყო მთავარი მამოძრავებელი ძალა მარჯნების ყოველი გლობალური გათეთრების უკან ბოლო ოთხი ათწლეულის განმავლობაში, ნათქვამია ჟურნალ Oceanography-ში ოთხშაბათს გამოქვეყნებულ ახალ კვლევაში.morningstar+1

კვლევამ, რომელსაც ორგანიზაცია Climate Central ხელმძღვანელობდა, აჩვენა, რომ 1985 წლის შემდეგ არცერთი ძირითადი გათეთრების ეპიზოდი არ მიაღწევდა გლობალურ მასშტაბს წიაღისეული საწვავის ემისია გამოწვეული ოკეანის დათბობის გარეშე. ელ-ნინიო, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში მარჯნების მასობრივი დაღუპვის კატალიზატორად მიიჩნეოდა, მხოლოდ მამოძრავებელი ფაქტორია ადამიანის მიერ გამოწვეული სიცხის ფონზე, რომელმაც უკვე ზღვრამდე მიიყვანა რიფები.globalissues+1

ყოველ გლობალურ მოვლენას ადამიანის მიერ გამოწვეული დათბობა სჭირდებოდა

მკვლევარებმა გააანალიზეს გათეთრების პროცესები 1998, 2010, 2014-2017 წლებში და მიმდინარე მოვლენა, რომელიც 2023 წელს დაიწყო. თითოეული მათგანისთვის კლიმატის ცვლილება აუცილებელი იყო ოკეანის ტემპერატურის გასათეთრებელი რისკის ზღვარს მიღმა გადასაყვანად. 2018-2025 წლების მოვლენის დროს, ანალიზის თანახმად, ადამიანის მიერ გამოწვეული დათბობის გარეშე „არსებითად არ გვექნებოდა მარჯნების გათეთრება და მით უმეტეს გლობალური მასშტაბის მოვლენა“. იმ 71 რეგიონიდან, სადაც ამ პერიოდში გათეთრება დაფიქსირდა, მხოლოდ ერთს ექნებოდა თუნდაც ზომიერი გათეთრების რისკი კლიმატის ცვლილების გარეშე არსებულ სამყაროში.morningstar

ენდრიუ პერშინგმა, რომელიც ხელმძღვანელობს Climate Central-ის კლიმატის სამეცნიერო მუშაობას და იყო წამყვანი ავტორი, აღნიშნა, რომ კვლევა აჩვენებს, რომ კლიმატის ცვლილების გარეშე მარჯნების გათეთრება იშვიათი და იზოლირებული იქნებოდა.climatecentral+1

მძიმე პროგნოზი

კვლევა პროგნოზირებს, რომ 2028 წლისთვის ადამიანის საქმიანობით გამოწვეული დათბობა გადაწონის ელ-ნინიოს გავლენას მსოფლიოს ყველა მარჯნის რიფების რეგიონში. ეს აღმოჩენა ხაზს უსვამს საფრთხის დაჩქარებულ ხასიათს: რიფები აღარ არიან უბრალოდ დაუცველნი ელ-ნინიოს წლებში, არამედ აწუხებთ ქრონიკული სითბური სტრესი ბუნებრივი კლიმატური ციკლების მიუხედავად.globalissues

კვლევა ვრცელდება ისტორიაში მარჯნების მეოთხე გლობალური გათეთრების ფონზე. 2023 წლის იანვრიდან მოყოლებული, გათეთრების დონის სითბურმა სტრესმა გავლენა მოახდინა მსოფლიოს მარჯნის რიფების ტერიტორიის დაახლოებით 84 პროცენტზე, ხოლო მასობრივი გათეთრება დაფიქსირდა სულ მცირე 83 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე, NOAA-ს Coral Reef Watch-ის მონაცემებით.coralreefwatch.noaa

რიფები გზაგასაყარზე

კვლევა ემატება იმ მზარდ მტკიცებულებებს, რომ მარჯნის რიფების ეკოსისტემები ეგზისტენციალური კრიზისის წინაშე დგანან ემისიების დაუყოვნებლივ შემცირების გარეშე. მეცნიერებმა გამოთვალეს, რომ მარჯნის რიფების 30-დან 50 პროცენტამდე უკვე დაკარგულია ბოლო ათწლეულების განმავლობაში, ხოლო ამჟამინდელმა ხანგრძლივმა გათეთრების მოვლენამ გააჩინა შეშფოთება იმის შესახებ, შეძლებს თუ არა მრავალი რიფი აღდგენას სიცხის შემდეგი ტალღის მოსვლამდე.theconversation

„ეს კვლევა ემატება იმ მტკიცებულებებს, რომ მარჯნის რიფები მთელ მსოფლიოში მზარდი რისკის წინაშე დგანან მიუხედავად იმისა, რომ მათ აქვთ დათბობის პირობებთან შეგუების უნარი“, – აღნიშნეს მკვლევარებმა.morningstar