ისრაელის დარტყმებმა სანაში იემენის ეროვნული მუზეუმი დააზიანა

გასულ ოთხშაბათს იემენის დედაქალაქ სანაზე განხორციელებულმა ისრაელის ავიადარტყმებმა დააზიანა იემენის ეროვნული მუზეუმი, ჩაამსხვრია ფანჯრები და კარები, რითაც საფრთხე შეექმნა დაწესებულებაში დაცულ ათასობით უძველეს არტეფაქტს. თავდასხმამ, რომელსაც სულ მცირე 46 ადამიანი ემსხვერპლა და 165 დაშავდა, გააჩინა გადაუდებელი შეშფოთება იემენის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ მიმდინარე რეგიონული კონფლიქტის ფონზე.timesofisrael+4

10 სექტემბრის დარტყმები მიზნად ისახავდა სანასა და ალ-ჯაუფის ჩრდილოეთ პროვინციაში მდებარე მრავალ ობიექტს, მათ შორის სამხედრო შტაბს, საწვავის სადგურსა და ორი ადგილობრივი გაზეთის ოფისს, სადაც მსხვერპლთა შორის 26 ჟურნალისტი იყო. Associated Press-ის მიერ მუზეუმის ტერიტორიიდან გადაღებულ კადრებში ჩანს ეზოში მიმოფანტული ნამსხვრევები და კოლექციის ექსპონატების სარეკლამო ბანერები.theartnewspaper+3

კულტურული მემკვიდრეობის ფართომასშტაბიანი დაზიანება

ამიდა შოლანმა, არქეოლოგმა და სანას უნივერსიტეტის პროფესორმა, The Art Newspaper-ს დაუდასტურა, რომ დაზიანება "გავრცელდა მუზეუმის მთავარ დარბაზზე, სადაც გამოფენილია არაერთი არტეფაქტი და ფოტოსურათი, ასევე მუზეუმის კარებზე, ფანჯრებსა და საცავებზე". მუზეუმის მე-20 საუკუნის დასაწყისის შენობამ, რომელიც თავად ითვლება ისტორიულ ღირსშესანიშნაობად, მიიღო ფანჯრების ჩამსხვრევა და ფასადის დაზიანება.theartnewspaper+2

დაწესებულებაში ინახება 75 000-ზე მეტი ისტორიული არტეფაქტი, მათ შორის უძველესი ქანდაკებები, ხელნაწერები და ისლამამდელი პერიოდის ნივთები, ასევე ისლამური ისტორიისა და იემენის უფრო ახლო წარსულის დოკუმენტური ობიექტები. მის ყველაზე ძვირფას ექსპონატებს შორისაა ძვ.წ. მეხუთე-მეექვსე საუკუნეების მაად ქარიბის ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელიც იემენის არქეოლოგიური მემკვიდრეობის ქვაკუთხედად ითვლება.turkiyetoday+1

შოლანმა, რომელიც თავდასხმის დროს იემენის გარეთ იმყოფებოდა, განსაკუთრებული შეშფოთება გამოთქვა უსაფრთხოების დარღვევის გამო. "ჩვენი ყველაზე დიდი საზრუნავი ამ მომენტში არის ძარცვის რისკი, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ყველა კარი და ფანჯარა მთლიანად განადგურდა", – განუცხადა მან The Art Newspaper-ს. მუზეუმი, რომელიც 2023 წლის მაისში გაიხსნა იემენის სამოქალაქო ომის გამო დაახლოებით 10-წლიანი დახურვის შემდეგ, ახლა თავისი კოლექციის დაცვის ახალი გამოწვევების წინაშე დგას.apnews+1

საერთაშორისო დაცვის მოწოდებები

ჰუსიტების კულტურის სამინისტრომ გადაუდებელი მიმართვა გაუგზავნა იუნესკოს და მოუწოდა გაეროს კულტურულ სააგენტოს, დაგმოს თავდასხმა და ჩაერიოს იემენის კულტურული მემკვიდრეობის დასაცავად. სანაში სიძველეთა და მუზეუმების გენერალურმა ორგანომ თავდასხმები "დანაშაულებრივად" შეაფასა და მოიშველია 1954 წლის ჰააგის კონვენცია შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების დაცვის შესახებ.timesofisrael+2

"ეროვნული მუზეუმი არის არა მხოლოდ იემენის კულტურული იდენტობის ქვაკუთხედი, არამედ კაცობრიობის საერთო მემკვიდრეობის სასიცოცხლო ნაწილი", – ხაზგასმით აღნიშნეს ოფიციალურმა პირებმა იუნესკოსთვის გაგზავნილ განცხადებაში. სამინისტრომ მოუწოდა საერთაშორისო თანამეგობრობას, დააფიქსიროს ეს ქმედებები, როგორც კაცობრიობის მემკვიდრეობის წინააღმდეგ მიმართული დარღვევები, რათა უზრუნველყოფილ იქნას პასუხისმგებლობა.english.almayadeen+1

თუმცა, იუნესკოს შესაძლებლობა, შეაფასოს ზიანი, შეზღუდულია. იუნესკოს სპიკერმა The Art Newspaper-ს განუცხადა, რომ ორგანიზაციამ "ჯერჯერობით ვერ შეძლო კულტურული მემკვიდრეობისთვის მიყენებული ზიანის გადამოწმება, რადგან ორგანიზაციას არ აქვს წარმომადგენლობა სანაში". იუნესკომ შეაჩერა ყველა საქმიანობა ჰუსიტების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე მას შემდეგ, რაც მისი ოთხი თანამშრომელი დე ფაქტო ხელისუფლების მიერ იქნა დაკავებული და კვლავ პატიმრობაში რჩება.theartnewspaper

რეგიონული დაძაბულობა და კულტურული გავლენა

დარტყმები იყო ისრაელის პასუხი ჰუსიტების დრონით თავდასხმაზე, რომელმაც გაარღვია ისრაელის საჰაერო თავდაცვა და ჩამოვარდა სამხრეთ ისრაელში, რამონის აეროპორტში, რის შედეგადაც ერთი ადამიანი დაშავდა. ირანის მიერ მხარდაჭერილი ჰუსიტები 22 თვეზე მეტია, რაც რაკეტებსა და დრონებს უშენენ ისრაელს და აცხადებენ, რომ მათი ქმედებები მხარს უჭერს პალესტინელებს ღაზაში მიმდინარე კონფლიქტის დროს.thehill+2

სანას ძველი ქალაქი, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც აფეთქებების მახლობლად მდებარეობს, როგორც ჩანს, დაზიანებას გადაურჩა. უძველესი მეტროპოლია, რომელიც 2500 წელზე მეტია უწყვეტად არის დასახლებული, ძვ.წ. მეორე საუკუნეში იემენის სამეფოს ცენტრი გახდა, მოგვიანებით კი მნიშვნელოვან შიდა სავაჭრო ჰაბად იქცა.theartnewspaper

"ჩვენ მივესალმებით ნებისმიერ მცდელობას ზიანის დოკუმენტირებისთვის, რადგან ეს ეხმარება საერთაშორისო თანამეგობრობის ყურადღების მიპყრობას სიტუაციის სერიოზულობასა და იემენის მემკვიდრეობის დაცვის გადაუდებელ აუცილებლობაზე", – განაცხადა შოლანმა.theartnewspaper