Ísraelskar loftárásir skemma Þjóðminjasafn Jemen í Sanaa

Ísraelskar loftárásir á Sanaa, höfuðborg Jemen, síðasta miðvikudag skemmdu Þjóðminjasafn Jemen, þar sem rúður og hurðir brotnuðu og öryggi þúsunda fornra gripa sem geymdir eru í stofnuninni var ógnað. Árásin, sem varð að minnsta kosti 46 manns að bana og særði 165 aðra, hefur vakið brýnar áhyggjur af verndun menningararfs Jemen í miðjum svæðisbundnum átökum.timesofisrael+4

Árásirnar þann 10. september beindust að mörgum stöðum í Sanaa og norðurhéraðinu Al-Jawf, þar á meðal herstöð, eldsneytisstöð og skrifstofum tveggja staðbundinna dagblaða þar sem 26 blaðamenn voru meðal fórnarlamba. Myndskeið frá Associated Press af safnsvæðinu sýna rusl dreift um garðinn og kynningarbannera með sýningum úr safninu liggjandi um allt svæðið.theartnewspaper+3

Miklar skemmdir á menningararfi

Amida Sholan, fornleifafræðingur og prófessor við Háskólann í Sanaa, staðfesti við The Art Newspaper að skemmdirnar „náðu til aðalsalar safnsins, þar sem fjöldi gripa og ljósmynda er til sýnis, sem og til hurða, glugga og geymslna safnsins“. Bygging safnsins frá upphafi 20. aldar, sem sjálf er talin sögulegt kennileiti, varð fyrir því að allir gluggar brotnuðu og framhliðin skemmdist.theartnewspaper+2

Stofnunin hýsir meira en 75.000 sögulega gripi, þar á meðal fornar skúlptúra, handrit og hluti frá forsíslömskum tímum, auk muna sem skrásetja íslamska sögu og nýlegri fortíð Jemen. Meðal dýrmætustu sýningargripa er bronsstyttan af Ma'ad Karib frá fimmtu til sjöttu öld f.Kr., sem talin er hornsteinn fornleifaarfleifðar Jemen.turkiyetoday+1

Sholan, sem var utan Jemen þegar árásin átti sér stað, lýsti sérstökum áhyggjum af öryggisbrestinum. „Okkar mesta áhyggjuefni um þessar mundir er hættan á ránum, sérstaklega þar sem allar hurðir og gluggar hafa verið algjörlega eyðilagðir,“ sagði hún við The Art Newspaper. Safnið, sem opnaði aftur í maí 2023 eftir að hafa verið lokað í um 10 ár vegna borgarastyrjaldarinnar í Jemen, stendur nú frammi fyrir nýjum veikleikum við að vernda safneign sína.apnews+1

Kröfur um alþjóðlega vernd

Menningarmálaráðuneyti Húta hefur sent brýnar áskoranir til UNESCO og skorað á menningarstofnun Sameinuðu þjóðanna að fordæma árásina og grípa inn í til að vernda menningararf Jemen. Yfirstjórn fornleifa og safna í Sanaa lýsti árásunum sem „glæpsamlegum“ og vísaði til Haag-samningsins frá 1954 um verndun menningarverðmæta í vopnuðum átökum.timesofisrael+2

„Þjóðminjasafnið er ekki aðeins hornsteinn menningarlegrar sjálfsmyndar Jemen heldur einnig mikilvægur hluti af sameiginlegum arfi mannkyns,“ lögðu embættismenn áherslu á í yfirlýsingu sinni til UNESCO. Ráðuneytið skoraði á alþjóðasamfélagið að skrásetja þessi verk sem brot gegn arfi mannkyns til að tryggja ábyrgð.english.almayadeen+1

Hins vegar er geta UNESCO til að meta skemmdirnar enn takmörkuð. Talsmaður UNESCO sagði við The Art Newspaper að stofnunin „hafi ekki enn getað staðfest skemmdir á menningararfi þar sem stofnunin hefur enga viðveru í Sanaa“. UNESCO stöðvaði alla starfsemi á svæðum undir stjórn Húta eftir að fjórir starfsmenn þess voru handteknir af yfirvöldum og eru enn í haldi.theartnewspaper

Svæðisbundin spenna og menningarleg áhrif

Árásirnar voru hluti af svari Ísraels við drónaárás Húta sem rauf loftvarnir Ísraels og hrapaði á Ramon-flugvöll í suðurhluta Ísraels, þar sem einn maður særðist. Hútar, sem njóta stuðnings Írans, hafa skotið flugskeytum og drónum að Ísrael í yfir 22 mánuði og segja aðgerðir sínar styðja Palestínumenn í átökunum á Gaza.thehill+2

Gamla borgin í Sanaa, sem er á heimsminjaskrá UNESCO og er staðsett nálægt sprengingunum, virðist hafa sloppið við skemmdir. Hin forna stórborg, sem hefur verið byggð samfellt í yfir 2.500 ár, varð miðstöð Jemen-ríkisins á annarri öld f.Kr. og þjónaði síðar sem mikilvæg miðstöð fyrir viðskipti innlands.theartnewspaper

„Við fögnum öllum viðleitni til að skrásetja skemmdirnar, þar sem það hjálpar til við að vekja athygli alþjóðasamfélagsins á alvarleika ástandsins og brýnni þörf á að vernda arfleifð Jemen,“ sagði Sholan.theartnewspaper