ICC: ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვა გლობალური სასურსათო კრიზისის საფრთხეს ქმნის

მსოფლიოში სურსათის ფასები სექტემბერში ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში ყველაზე მაღალ ნიშნულამდე გაიზარდა. ამავდროულად, საერთაშორისო სავაჭრო პალატის ხელმძღვანელი აფრთხილებს, რომ ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების შეფერხება ენერგეტიკულ შოკს გლობალურ სასურსათო კრიზისად აქცევს.

გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ (FAO) 2 ოქტომბერს განაცხადა, რომ სურსათის ფასების ინდექსმა სექტემბერში საშუალოდ 136.0 პუნქტი შეადგინა. ეს არის 2.0 პუნქტით ანუ 1.5 პროცენტით მეტი აგვისტოს გადახედილ მაჩვენებელთან შედარებით და 5.8 პროცენტით მაღალი წინა წელთან შედარებით. Reuters-ის ცნობით, ეს 2022 წლის ნოემბრის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. FAO-ს განცხადებით, ზრდა ძირითადად სატრანსპორტო შეფერხებებმა და ამინდთან დაკავშირებულმა ფაქტორებმა გამოიწვია, რამაც მიწოდება შეზღუდაfao+2.

მარცვლეული და შაქარი ზრდის სათავეშია

მარცვლეულის ინდექსი აგვისტოსთან შედარებით 5.1 პროცენტით, ხოლო 2025 წლის სექტემბრის დონესთან შედარებით 17.2 პროცენტით გაიზარდა. Reuters-ის თანახმად, აშშ-ში სიმინდის მოსავლის შემცირებულმა პროგნოზებმა შავი ზღვის მარცვლეულის ვაჭრობის შეფერხების ფონზე ზეწოლა კიდევ უფრო გაზარდა. შაქრის ფასი 6.1 პროცენტით გაიზარდა, რაც ზედიზედ მესამე თვიური ზრდაა და 2025 წლის აპრილის შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია. მცენარეული ზეთები 0.9 პროცენტით გაძვირდა. ხორცის ფასები შემცირდა, ხოლო რძის პროდუქტების ფასი თითქმის უცვლელი დარჩა. საერთო ინდექსი კვლავ 15.1 პროცენტით დაბალია 2022 წლის მარტის პიკურ მაჩვენებელზეreuters+1.

სასუქის მიწოდების კრიზისი

ICC-ის გენერალურმა მდივანმა ჯონ დენტონმა The Wall Street Journal-თან საუბრისას აღნიშნა, რომ მსოფლიოს სასუქის მარაგის დაახლოებით მესამედი ჰორმუზის სრუტეზე გადის. მისი თქმით, სასუქის წარმოება და მიწოდების შესაძლებლობები გადაზიდვების შეფერხების შემდეგ თითქმის 40%-ით შემცირდა, რამაც ბაზრიდან დაახლოებით 2.7 მილიონი ტონა პროდუქცია გააქრო. მან გააფრთხილა, რომ მარცვლეულის ფასები შესაძლოა 80%-ით გაიზარდოს, თუ სრუტის გახსნის კუთხით პროგრესი არ იქნება. იმპორტზე დამოკიდებული ქვეყნები, როგორიცაა ფილიპინები, რომელიც სასუქის თითქმის 90%-ს იმპორტით იღებს, ყველაზე დიდი რისკის წინაშე დგანანdailybeirut.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის ანალიზის თანახმად, სრუტიდან სასუქის გადაზიდვები თითქმის შეწყდა მას შემდეგ, რაც 2026 წლის თებერვალში სპარსეთის ყურეში კონფლიქტი დაიწყო. ყურის ქვეყნები გლობალური აზოტოვანი სასუქის ექსპორტის 24.8%-ს უზრუნველყოფდნენ. WTO-მ ასევე აღნიშნა, რომ ელ-ნინიოს ამინდის მოვლენამ შესაძლოა ზეწოლა კიდევ უფრო გააძლიეროს. კრიზისის დასაწყისში FAO-მ გააფრთხილა, რომ 90 დღეზე მეტხანს გაგრძელებულმა ჩაკეტვამ შესაძლოა 6-დან 12 თვემდე პერიოდში სურსათის ფასების მძიმე კრიზისი გამოიწვიოსfortune+1.

დიპლომატიური ჩიხი

ICC გაეროს სააგენტოებთან და საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციასთან ერთად მუშაობს გეგმაზე, რომელიც სრუტეში ნაოსნობის დროებით მართვას ითვალისწინებს. ეს გეგმა მოიცავს ინსპექტირებას, დაზღვევას და უსაფრთხო ნაოსნობის წესებს. გეგმა შეჩერებულია, რადგან შეერთებულმა შტატებმა და ირანმა შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს. პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უარყო ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრ აბას არაღჩის შვიდდღიანი წინადადება, რომელიც საომარი მოქმედებების შეწყვეტას და სრუტის გახსნას ითვალისწინებდაdailybeirut.

გაეროს შეფასებით, 47 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე მცხოვრები სულ მცირე 266 მილიონი ადამიანი უკვე განიცდის სურსათის მწვავე დეფიციტს. დენტონი ამტკიცებს, რომ მარშრუტის გახსნა არის არა ჰუმანიტარული ჟესტი, არამედ აუცილებლობა გლობალური სასურსათო სისტემის ფუნქციონირების შესანარჩუნებლადnhandan+1.