ICC-ն զգուշացնում է. Հորմուզի նեղուցի շրջափակումը սպառնում է համաշխարհային պարենային ճգնաժամով

Սեպտեմբերին համաշխարհային պարենային գները հասել են վերջին չորս տարվա իրենց ամենաբարձր մակարդակին։ Միևնույն ժամանակ, Առևտրի միջազգային պալատի ղեկավարը զգուշացնում է, որ Հորմուզի նեղուցում նավագնացության շարունակվող խափանումները էներգետիկ ցնցումը վերածում են համաշխարհային պարենային անվտանգության ճգնաժամի։

ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (FAO) հոկտեմբերի 2-ին հայտարարեց, որ իր պարենային գների ինդեքսը սեպտեմբերին կազմել է միջինը 136.0 կետ։ Սա 2.0 կետով կամ 1.5 տոկոսով ավելի է օգոստոսի վերանայված ցուցանիշից և 5.8 տոկոսով բարձր՝ մեկ տարի առաջվա համեմատ։ Reuters-ը հայտնում է, որ սա 2022 թվականի նոյեմբերից ի վեր ամենաբարձր ցուցանիշն է։ FAO-ի տվյալներով՝ աճը հիմնականում պայմանավորված է եղել տրանսպորտային խափանումներով և եղանակային պայմաններով, որոնք սահմանափակել են մատակարարումներըfao+2։

Հացահատիկն ու շաքարը գլխավորում են աճը

Հացահատիկի ինդեքսը օգոստոսի համեմատ աճել է 5.1 տոկոսով, իսկ 2025 թվականի սեպտեմբերի մակարդակից՝ 17.2 տոկոսով։ Ըստ Reuters-ի՝ ԱՄՆ-ում եգիպտացորենի բերքատվության վերաբերյալ ավելի թույլ կանխատեսումները ավելացրել են Սև ծովի հացահատիկի առևտրի խափանումներից բխող ճնշումը։ Շաքարի գինը բարձրացել է 6.1 տոկոսով, ինչը երրորդ անընդմեջ ամսական աճն է՝ հասնելով 2025 թվականի ապրիլից ի վեր ամենաբարձր մակարդակին։ Բուսական յուղերը թանկացել են 0.9 տոկոսով։ Մսի գները նվազել են, իսկ կաթնամթերքի գները մնացել են գրեթե անփոփոխ։ Ընդհանուր ինդեքսը դեռևս 15.1 տոկոսով ցածր է 2022 թվականի մարտի իր գագաթնակետիցreuters+1։

Պարարտանյութերի մատակարարման լարվածությունը

ICC-ի գլխավոր քարտուղար Ջոն Դենթոնը The Wall Street Journal-ին տված մեկնաբանություններում նշել է, որ աշխարհի պարարտանյութերի մատակարարման մոտ մեկ երրորդն անցնում է Հորմուզի նեղուցով։ Նա ասել է, որ պարարտանյութերի արտադրության և մատակարարման հզորությունները նավագնացության խափանումներից հետո նվազել են գրեթե 40%-ով՝ շուկայից դուրս մղելով մոտ 2.7 միլիոն տոննա ապրանք։ Նա զգուշացրել է, որ հացահատիկի գները կարող են աճել մինչև 80%-ով, եթե նեղուցի վերաբացման հարցում առաջընթաց չլինի։ Ներմուծումից կախված երկրները, ինչպիսին Ֆիլիպիններն է, որը ներմուծում է իր պարարտանյութերի գրեթե 90%-ը, ամենամեծ ռիսկի տակ ենdailybeirut։

Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության վերլուծությունը ցույց է տվել, որ նեղուցով պարարտանյութերի առաքումները գրեթե դադարել են 2026 թվականի փետրվարին Ծոցում հակամարտության սկսվելուց հետո։ Ծոցի երկրները ապահովում էին ազոտական պարարտանյութերի համաշխարհային արտահանման 24.8%-ը։ ԱՀԿ-ն նաև նշել է, որ «Էլ Նինյո» եղանակային երևույթը կարող է ավելացնել ճնշումը։ Ճգնաժամի սկզբում FAO-ն զգուշացրել էր, որ 90 օրից ավելի տևող շրջափակումը կարող է 6-ից 12 ամսվա ընթացքում հանգեցնել պարենային գների լուրջ ճգնաժամիfortune+1։

Դիվանագիտական փակուղի

ICC-ն ՄԱԿ-ի գործակալությունների և Միջազգային ծովային կազմակերպության հետ աշխատում է նեղուցով անցումը ժամանակավորապես կառավարելու ծրագրի վրա։ Այն կներառի ստուգումներ, ապահովագրություն և անվտանգ անցման կանոններ։ Ծրագիրը կանգ է առել, քանի որ Միացյալ Նահանգները և Իրանը համաձայնության չեն եկել։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը մերժել է Իրանի արտգործնախարար Աբաս Արաղչիի յոթօրյա առաջարկը, որը կդադարեցներ մարտերը և կվերաբացեր նեղուցըdailybeirut։

ՄԱԿ-ի գնահատմամբ՝ 47 երկրներում և տարածքներում առնվազն 266 միլիոն մարդ արդեն բախվում է պարենային սուր անապահովության։ Դենթոնը պնդել է, որ երթուղու վերաբացումը «հումանիտար ժեստ չէ», այլ անհրաժեշտություն՝ համաշխարհային պարենային համակարգի աշխատանքը պահպանելու համարnhandan+1։