ჩინეთის ენერგოსისტემაში ქვანახშირი კვლავ დომინირებს, მიუხედავად განახლებადი ენერგიის რეკორდული ზრდისა

ჩინეთი მსოფლიოს დანარჩენ ნაწილთან შედარებით უფრო მეტ ქარის და მზის ენერგიის დიდ პროექტებს აშენებს, თუმცა, Global Energy Monitor-ის სამშაბათს გამოქვეყნებული ანგარიშის თანახმად, გადამცემი ინფრასტრუქტურის ნაკლებობა და ქვანახშირზე დამოკიდებულება ზღუდავს იმას, თუ რამდენად აღწევს ეს სუფთა ენერგია მომხმარებლამდე.reuters+1

ქარის და მზის ენერგია ჩინეთის ულტრამაღალი ძაბვის პირდაპირი დენის გადამცემი ქსელის მიერ მიწოდებული ენერგიის დაახლოებით 20 პროცენტს შეადგენს, რაც 2021 წლის შემდეგ თითქმის არ შეცვლილა, მაშინ როცა ამ ქსელის ენერგიის 42 პროცენტი ქვანახშირიდან მოდის. 2026 წლის ივნისის მდგომარეობით, ჩინეთს დაგეგმილი ან მშენებარე ჰქონდა 664 გიგავატი მზის ენერგიის სიმძლავრე, რაც გლობალური ჯამური მაჩვენებლის მესამედია.energy.economictimes.indiatimes+2

რეკორდული მშენებლობა და მოძველებული ქსელი

ჩინეთის განახლებადი ენერგიის გაფართოების მასშტაბი შთამბეჭდავია. Global Energy Monitor-ის მონაცემებით, ჩინეთში მშენებარე მზისა და ქარის ენერგიის სიმძლავრე 510 გიგავატს შეადგენს, რაც მსოფლიოში მიმდინარე მსგავსი მშენებლობების დაახლოებით სამი მეოთხედია. 2025 წელს ქვეყანამ რეკორდული რაოდენობით დაამატა ქარისა და მზის ენერგიის სიმძლავრეები, რამაც წლის ბოლოსთვის 1840 გიგავატს მიაღწია და მთლიანი დადგმული სიმძლავრის 47 პროცენტი შეადგინა.balkangreenenergynews+4

თუმცა, ქსელი ვერ მიჰყვება ამ ტემპს. Bloomberg-ის მიერ გავრცელებული ჩინეთის ახალი ენერგიის მოხმარების მონიტორინგის ცენტრის მონაცემებით, მზის ენერგიის შეზღუდვამ, ანუ გამომუშავებული, მაგრამ გამოუყენებელი ენერგიის რაოდენობამ, 2026 წლის იანვარ-თებერვალში 9,2 პროცენტს მიაღწია, რაც წინა წლის 6,1-პროცენტიან მაჩვენებელზე მეტია. ქარის ენერგიის შეზღუდვა 6,2-დან 8,5 პროცენტამდე გაიზარდა. Carbon Brief-ის ანალიზმა აჩვენა, რომ განახლებადი ენერგიის რეკორდული დამატების მიუხედავად, 2026 წლის პირველ კვარტალში ჩინეთში ნახშირორჟანგის ემისიები 2 პროცენტით გაიზარდა, რაც ნაწილობრივ გამოწვეულია ქსელის შეუძლებლობით, აითვისოს მთელი ახალი სუფთა ენერგია.energyconnects+2

ქვანახშირი როგორც ხიდი, მაგრამ რამდენ ხანს?

ჩინეთის ენერგეტიკის მე-15 ხუთწლიანი გეგმა, რომელიც 25 ივნისს განვითარებისა და რეფორმების ეროვნულმა კომისიამ და ენერგეტიკის ეროვნულმა ადმინისტრაციამ გამოაქვეყნეს, მიზნად ისახავს 2030 წლისთვის ქარისა და მზის ენერგიის წილი დადგმულ სიმძლავრეში 50 პროცენტზე მეტი გახადოს და 2700 გიგავატს მიაღწიოს. გეგმა ასევე ითვალისწინებს 300 გიგავატის ახალი ტიპის ენერგიის შესანახი სისტემების და 160 გიგავატის ჰიდროაკუმულირების სიმძლავრეების შექმნას ათწლეულის ბოლომდე.taiyangnews+2

თუმცა, ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ ეს მიზნები შესაძლოა არასაკმარისი იყოს. 2030 წლისთვის 315 გიგავატი სიმძლავრის გასატარებლად საჭირო იქნება 27 ულტრამაღალი ძაბვის ხაზი, თუმცა ჩინეთი ამ ხუთწლიანი გეგმის ფარგლებში მხოლოდ 10-ის აშენებას გეგმავს. Reuters Thomson Reuters Corporation ↗ 1.63% იტყობინება, რომ ჩინეთის უახლესი გეგმა ადასტურებს ორ ურთიერთგამომრიცხავ პოზიციას: ქვეყანა გააგრძელებს ლიდერობას როგორც განახლებადი ენერგიის, ისე ქვანახშირის სფეროში.reuters+1

შიდა მონღოლეთი, რომელიც ჩინეთში ქვანახშირისა და განახლებადი ენერგიის ერთ-ერთი მთავარი მწარმოებელია, ამ დაძაბულობას კარგად ასახავს. რეგიონი ყოველწლიურად 1,2 მილიარდ ტონაზე მეტ ქვანახშირს მოიპოვებს და გასულ წელს იქ ქვანახშირის ელექტროსადგურების ყველაზე დიდი მშენებლობა მიმდინარეობდა, მაშინ როცა იქ უზარმაზარი მზისა და ქარის ფერმებიცაა განთავსებული. როგორც Energy Connects-ის ბოლო ანგარიშში აღინიშნა, ჩინეთის პოლიტიკის შემქმნელები ქვანახშირს ქსელის დაბალანსებისთვის აუცილებლად მიიჩნევენ, როცა მზე არ ანათებს, ხოლო ნელი გარდამავალი პროცესის დევიზია ჯერ ააშენე, შემდეგ დაშალე.energyconnects

შესანახი სისტემების დეფიციტი

2025 წელს ჩინეთმა 78 გიგავატი ახალი ქვანახშირის ელექტროსადგურის სიმძლავრე აამოქმედა, რაც ბოლო ათწლეულის ყველაზე მაღალი წლიური მაჩვენებელია, ხოლო წინა წელს 94,5 გიგავატის მშენებლობა დაიწყო. 2025 წელს ჩინეთის ელექტროენერგიის დაახლოებით 58 პროცენტი კვლავ ქვანახშირიდან გამომუშავდა, მიუხედავად იმისა, რომ მისი წილი 2024 წლის 62 პროცენტიდან შემცირდა.greenfueljournal+2

სიმძლავრესა და გამომუშავებას შორის არსებული შეუსაბამობა ხაზს უსვამს იმას, რასაც მკვლევრები შესანახი სისტემების დეფიციტს უწოდებენ. ხანგრძლივი შენახვის ადეკვატური სისტემების გარეშე, ქვანახშირის სადგურები აუცილებელი რჩება საიმედოობისთვის იმ პერიოდებში, როდესაც ქარისა და მზის ენერგიის გამომუშავება მცირდება. ჩინეთის ხუთწლიანი გეგმა ამას აღიარებს და 2030 წლისთვის 460 გიგავატი ჯამური შესანახი სიმძლავრის მიღწევას ისახავს მიზნად, თუმცა მშენებლობა მხოლოდ ახლა იწყება.reuters+1

ჩინეთს შეუძლია ლიდერობდეს მსოფლიოში განახლებადი ენერგიის დანერგვაში და ამავდროულად დარჩეს ქვანახშირის გლობალური მოთხოვნის ცენტრში, აღნიშნა Global Electricity Initiative-მა ბოლო შეფასებაში.globalelectricity