‘ბოტანიკური პომპეი’ ყვავილოვანი მცენარეების წარმოშობის ისტორიას ცვლის

თითქმის 75 მილიონი წლის წინ ვულკანური ფერფლის ქვეშ დამარხულმა ნამარხი ნაყოფისა და თესლის კოლექციამ პალეობოტანიკაში არსებული დიდი ხნის ვარაუდი შეცვალა: რომ ყვავილოვანი მცენარეები დომინანტები მხოლოდ იმ ასტეროიდის დარტყმის შემდეგ გახდნენ, რომელმაც დინოზავრები გაანადგურა.

ოთხშაბათს ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევა აღწერს იმას, რასაც მკვლევარები "ბოტანიკურ პომპეის" უწოდებენ – ზრდასრული, მრავალფეროვანი ტყის მომენტალურ სურათს, სადაც ყვავილოვანი მცენარეები დომინირებდნენ. ეს ტყე არაჩვეულებრივი დეტალებით არის შემონახული დაახლოებით 74,6 მილიონი წლის წინანდელი ვულკანური ნალექების წყალობით.news.berkeley+1

ქრონოლოგიის გადაწერა

UC Berkeley-ის პალეობოტანიკოსმა ჯემინ ლიმ და მისმა კოლეგებმა ამ კოლექციაში თითქმის 80 სხვადასხვა ტიპის ნაყოფი და თესლი აღმოაჩინეს, ზოგიერთი მათგანი დაახლოებით ერთი ინჩის სიგრძისაა – რაც ბევრად აღემატება იმას, რასაც მეცნიერები ცარცული პერიოდისთვის ელოდნენ. გვიანი ცარცული პერიოდის წინა ნამარხმა ადგილებმა მკვლევარებს აფიქრებინა, რომ ბევრი ყვავილოვანი მცენარე, ანუ ანგიოსპერმი, ჯერ კიდევ დაბალი იყო და მკვრივი ტყეების ნაცვლად ღია მცენარეულობას ქმნიდა.msuexponent+2

"ახლა ჩვენ გვაქვს მტკიცებულება, რომ დიდი ნაყოფისა და თესლის, ისევე როგორც საჭირო ეკოლოგიური პირობების კვალი, შეიძლება მივაკვლიოთ იმ ასტეროიდამდე 10 მილიონი წლით ადრე, რომელმაც დინოზავრების გადაშენება გამოიწვია", – განუცხადა ლიმ New Scientist-ს.newscientist

დინოზავრები, როგორც თესლის გამავრცელებლები

კვლევა მიუთითებს, რომ მცენარე-ცხოველთა ურთიერთქმედება – მათ შორის დინოზავრებისა და ცარცული პერიოდის სხვა ცხოველების მიერ თესლის გავრცელება – კარგად იყო ჩამოყალიბებული 66 მილიონი წლის წინ მომხდარ მასობრივ გადაშენებამდე მილიონობით წლით ადრე. ბიოლოგები დიდი ხანია ფიქრობდნენ, რომ ანგიოსპერმები მხოლოდ მას შემდეგ განვითარდნენ, რაც ამ დარტყმამ მათთვის ეკოლოგიური სივრცე გაათავისუფლა, რის შემდეგაც ძუძუმწოვრებმა და ფრინველებმა ხორციანი ნაყოფის მქონე მცენარეების გავრცელებას შეუწყვეს ხელი.news.berkeley+1

"ეს არის ცარცულ პერიოდში საკმაოდ დიდი ზომის ნაყოფისა და თესლის პირველი ჩანაწერი კოლექციის დონეზე", – თქვა ლიმ. "ეს იმაზე მეტყველებს, რომ მცენარე-ცხოველთა ურთიერთქმედება და ანგიოსპერმებით დომინირებული მკვრივი ტყეების ფორმირება სავარაუდოდ ცარცული პერიოდის გადაშენებამდე და შემდგომ ეკოლოგიურ რესტრუქტურიზაციამდე მოხდა."news.berkeley

შემონახული ეკოსისტემა

ვულკანურმა ფერფლმა, რომელმაც ტყის იატაკი დაფარა, პომპეის ფერფლის მსგავსად იმოქმედა, ორგანიზმები ადგილზე შემოინახა და მკვლევარებს გვიანი ცარცული პერიოდის ხელუხლებელი ეკოსისტემის დანახვის იშვიათი შესაძლებლობა მისცა. აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს "კატასტროფულ ნარატივს", რომ ყვავილოვანი მცენარეები მხოლოდ დინოზავრების გაქრობის შემდეგ აყვავდნენ და მის ნაცვლად ხატავს მდიდარი ტყეების სურათს, სადაც ანგიოსპერმებმა და ცხოველებმა უკვე დაამყარეს ის ეკოლოგიური პარტნიორობა, რომელიც თანამედროვე ეკოსისტემებს განსაზღვრავს.tiogapublishing+1