ასტრონომებმა ირმის ნახტომის მიღმა პირველი ვარსკვლავური ნაკადი აღმოაჩინეს

ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა აღმოაჩინა პირველი სფერული ვარსკვლავური გროვის ნაკადი, რომელიც ოდესმე დაფიქსირებულა ირმის ნახტომის გარეთ. ეს აღმოჩენა ახალ ფანჯარას უხსნის სამყაროს ერთ-ერთ ყველაზე ღრმა საიდუმლოს: ბნელ მატერიას.

ვარსკვლავების მკრთალი კვალი შორეულ გალაქტიკაში

ნაკადი, რომელიც წარმოადგენს ვარსკვლავების ნაზ ლენტს, რომელიც უძველესი ვარსკვლავური გროვიდან გამოიყოფა, იდენტიფიცირებული იქნა ულტრა-დიფუზურ გალაქტიკაში, სახელად UGC 9050-Dw1. ის დედამიწიდან დაახლოებით 115 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. ოთხშაბათს Nature-ში გამოქვეყნებული შედეგები ექსტრაგალაქტიკურ ასტრონომიაში მნიშვნელოვანი ეტაპია.eurekalert+1

"ჩვენ აღმოვაჩინეთ სფერული ვარსკვლავური გროვის ნაკადი სხვა გალაქტიკაში. ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ასეთი ნაკადი დაფიქსირდა ჩვენი გალაქტიკის, ირმის ნახტომის გარეთ, რაც ამ აღმოჩენას განსაკუთრებით საინტერესოს ხდის," – განაცხადა ჯული კილ ჰოლმმა, კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის ნილს ბორის ინსტიტუტის დოქტორანტმა, რომელმაც კვლევა სარა პირსონთან ერთად უხელმძღვანელა.eurekalert

აღმოჩენა თვალსაჩინო ადგილას იყო დამალული, კერძოდ, NASA-ს ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის საარქივო მონაცემებში. კვლევის თანაავტორებმა, არიზონას უნივერსიტეტის დევიდ სენდმა და კეტრინ ფილდერმა, შეაგროვეს გამოსახულებები, ხოლო მათმა კოლეგამ დევიდ ჰენდელმა შენიშნა მკრთალი, თხელი რკალი, რომელიც ვარსკვლავურ ნაკადს ჰგავდა.news.northwestern

ბნელი მატერიის გაზომვის ახალი ინსტრუმენტი

აღმოჩენის უფრო ფართო მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ადასტურებს, რომ სფერული ვარსკვლავური გროვის ნაკადები შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც ინსტრუმენტები ჩვენი გალაქტიკის მიღმა არსებულ გალაქტიკებში ბნელი მატერიის გასაზომად. ბნელი მატერია სამყაროში არსებული მთელი მატერიის დაახლოებით 85%-ს შეადგენს, თუმცა ის არც ასხივებს და არც ირეკლავს სინათლეს, რაც მას პირდაპირი დაკვირვებისთვის უხილავს ხდის.news.northwestern+1

ათასობით კომპიუტერული სიმულაციის გენერირებით, გუნდმა დაადგინა, თუ გროვის თვისებებისა და ბნელი მატერიის განაწილების რა კომბინაციას შეეძლო ნაკადის დაკვირვებადი ფორმის რეპროდუცირება. მათმა საუკეთესო მოდელებმა აჩვენა, რომ UGC 9050-Dw1 შეიცავს დიდი რაოდენობით ბნელ მატერიას, რაც შეესაბამება ულტრა-დიფუზური გალაქტიკების მოლოდინებს.news.northwestern

"ვარსკვლავურ ნაკადში არსებული ვარსკვლავები თითქმის ერთი და იმავე ორბიტაზე მოძრაობენ და ეს ორბიტა გალაქტიკის გრავიტაციით არის ფორმირებული," – თქვა ნორთვესტერნის უნივერსიტეტის თანაავტორმა ტიცკე სტარკენბურგმა. "ამ გრავიტაციის მოდელირებით ჩვენ შეგვიძლია შევაფასოთ გალაქტიკის საერთო მასა. ჩვენ უკვე ვიცით, დაახლოებით რა ნაწილი მოდის ხილულ მატერიაზე, როგორიცაა ვარსკვლავები, ამიტომ დანარჩენი ბნელი მატერია უნდა იყოს."news.northwestern

მომავლის პერსპექტივები

მკვლევარები ელიან, რომ მომავალი ობსერვატორიები, მათ შორის ევროპის კოსმოსური სააგენტოს მისია Euclid და NASA-ს ნენსი გრეის რომანის კოსმოსური ტელესკოპი, დრამატულად გაზრდიან სხვა გალაქტიკებში აღმოსაჩენი ვარსკვლავური ნაკადების რაოდენობას. სტარკენბურგმა აღნიშნა, რომ რომანის კოსმოსურ ტელესკოპს შეუძლია დააკვირდეს ჰაბლის ხედვის არეზე 100-ჯერ დიდ ფართობს.news.northwestern

"თხელ ვარსკვლავურ ნაკადებში შეიძლება გაჩნდეს ხარვეზები ან გროვები, როდესაც მათში ბნელი მატერიის მცირე კონცენტრაციები გადის," – თქვა სტარკენბურგმა. "თუ ჩვენ დავადასტურებთ, რომ სწორედ ეს იწვევს ამ მახასიათებლებს, ეს მოგვცემს სრულიად ახალ გზას იმის შესამოწმებლად, თუ როგორ არის განაწილებული ბნელი მატერია და საბოლოოდ მეტი გავიგოთ მისი ფუნდამენტური ბუნების შესახებ."news.northwestern