Rannsókn MIT leiðir í ljós að eyðing ósonlagsins hófst árið 1957, ekki 1985

Fyrstu merki um eyðingu ósonlagsins af mannavöldum komu fram strax árið 1957 — um það bil 30 árum áður en ósonholið yfir Suðurskautslandinu uppgötvaðist — og sökudólgurinn voru ekki klórflúorkolefni (CFC) heldur eldri iðnaðarleysir sem kallast koltetraklóríð, samkvæmt nýrri rannsókn frá MIT sem birt var 28. júní í Proceedings of the National Academy of Sciences.phys+1

Hugsunartilraun sem endurskrifar sögu ósonlagsins

Undir stjórn efnafræðingsins Susan Solomon lagði teymið fram einfalda spurningu: ef núverandi vöktunartæki hefðu verið til staðar alla 20. öldina, hvenær hefðu vísindamenn fyrst greint ósoneyðingu af mannavöldum? Með því að nota 16 líkön af efnafræði lofthjúpsins yfir síðustu 76 ár, greindu vísindamennirnir skýrt merki sem kom ekki fram yfir Suðurskautslandinu, heldur í efri lögum lofthjúpsins yfir hitabeltinu, þar sem náttúruleg breytileiki er minnstur og fingrafar mannsins væri auðveldast að koma auga á.gizmodo+1

„Sú staðreynd að ósoneyðing hefði átt sér stað strax undir lok sjötta áratugarins, sem er miklu fyrr en ég hefði haldið, kom mér algjörlega í opna skjöldu,“ sagði Solomon.phys

Aðalhöfundur rannsóknarinnar, Jian Guan, doktorsnemi við MIT, benti á að niðurstaðan kollvarpi forsendum kennslubóka. „Það kemur í ljós að það var annað efnasamband sem olli ósoneyðingu miklu fyrr en CFC-efnin. Þetta var mikil óvænt tíðindi,“ sagði Guan.phys

Koltetraklóríð: Sökudólgurinn sem gleymdist

Koltetraklóríð var mikið notað sem fatahreinsiefni og fituhreinsir frá því á fjórða áratugnum — árum áður en CFC-efni fóru í fjöldaframleiðslu fyrir kælikerfi og úðabrúsa. Ískjarnarannsóknir staðfesta að efnið var farið að safnast fyrir í lofthjúpnum á fimmta áratugnum. Árið 1957 voru styrkleikarnir orðnir nógu háir til að framleiða greinanlegt ósonmerki, sýna líkönin.phys

„Það er eina ósoneyðandi efnið sem var að aukast svo snemma,“ sagði Solomon.gizmodo+1

Efnasambandið var að lokum bannað samkvæmt Montreal-bókuninni vegna bæði ósoneyðandi möguleika þess og heilsufarsáhættu, þar á meðal skemmda á taugakerfi og grun um krabbameinsvaldandi áhrif. Samt sem áður leiddi rannsókn NASA frá 2014 í ljós að losun koltetraklóríðs á heimsvísu hélst í um 30 prósentum af hámarksgildum fyrir samninginn frá óþekktum uppruna.svs.gsfc.nasa

Áhrif á vöktun

Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi áframhaldandi vöktunar á lofthjúpnum jafnvel þótt ósonlagið sé að jafna sig. Sérstök rannsókn undir stjórn MIT sem birt var fyrr á þessu ári staðfesti að ósonlagið yfir Suðurskautslandinu er að jafna sig þökk sé alþjóðlegri minnkun á CFC-efnum, á meðan önnur rannsókn varaði við því að leki frá iðnaðarhráefnum gæti seinkað fullum bata um sjö ár.news.mit+1

„Við höfum lagt mikið á okkur til að losa okkur við þessi efni,“ sagði Solomon. „Berum við ekki skylda til að halda áfram að fylgjast með til að tryggja að lofthjúpurinn bregðist við eins og við teljum að hann eigi að gera?“phys