Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
All voices matter
MIT-ի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ օզոնային շերտի քայքայումը սկսվել է 1957 թվականին, այլ ոչ թե 1985-ին
- MIT-ի նոր ուսումնասիրությունը, որը հրապարակվել է Proceedings of the National Academy of Sciences-ում, պարզել է, որ մարդու կողմից առաջացրած օզոնային շերտի քայքայումը սկսվել է դեռևս 1957 թվականին:
phys+1 - Ամենավաղ վնասը հայտնվել է արևադարձային վերին ստրատոսֆերայում և առաջացել է քառաքլորածխածնի՝ քիմմաքրման լուծիչի պատճառով, որն օգտագործվում էր 1930-ականներից:
gizmodo - Հիմնական հեղինակ Սյուզան Սոլոմոնն ասել է, որ այս բացահայտումը ընդգծում է մթնոլորտային շարունակական մոնիտորինգի անհրաժեշտությունը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ օզոնային շերտը վերականգնվում է:
phys
Մարդու կողմից առաջացրած օզոնային շերտի քայքայման առաջին նշանները հայտնվել են դեռևս 1957 թվականին՝ Անտարկտիդայի օզոնային անցքի հայտնաբերումից մոտ 30 տարի առաջ, և մեղավորը ոչ թե քլորֆտորածխածիններն էին, այլ ավելի հին արդյունաբերական լուծիչ, որը կոչվում է քառաքլորածխածին, ըստ MIT-ի նոր հետազոտության, որը հրապարակվել է հունիսի 28-ին Proceedings of the National Academy of Sciences-ում:phys+1
Մտքի փորձ՝ օզոնի պատմությունը վերաշարադրելու համար
Մթնոլորտային քիմիկոս Սյուզան Սոլոմոնի գլխավորությամբ թիմը տվեց մի պարզ հարց. եթե այսօրվա մոնիտորինգի գործիքները գոյություն ունենային 20-րդ դարի ընթացքում, ե՞րբ գիտնականները առաջին անգամ կհայտնաբերեին մարդու կողմից առաջացրած օզոնի կորուստը: Վերջին 76 տարվա մթնոլորտային քիմիայի 16 մոդելային սիմուլյացիաների օգտագործմամբ հետազոտողները հայտնաբերեցին հստակ ազդանշան, որը հայտնվեց ոչ թե Անտարկտիդայի վրա, այլ արևադարձային գոտիների վերին ստրատոսֆերայում, որտեղ բնական փոփոխականությունը ամենացածրն է, և մարդկային հետքը ամենահեշտը կլիներ նկատել:gizmodo+1
«Այն փաստը, որ օզոնի քայքայումը տեղի կունենար դեռևս 1950-ականների վերջին, ինչը շատ ավելի վաղ է, քան ես կմտածեի, բացարձակապես ապշեցրեց ինձ», – ասել է Սոլոմոնը:phys
Հետազոտության առաջին հեղինակ, MIT-ի ասպիրանտ Ջիան Գուանը նշել է, որ բացահայտումը հերքում է դասագրքային ենթադրությունները: «Պարզվում է, որ կար մեկ այլ միացություն, որն առաջացրել է օզոնի քայքայումը շատ ավելի վաղ, քան քլորֆտորածխածինները: Սա մեծ անակնկալ էր», – ասել է Գուանը:phys
Քառաքլորածխածին. անտեսված մեղավորը
Քառաքլորածխածինը լայնորեն օգտագործվում էր որպես քիմմաքրման և յուղազերծող միջոց 1930-ականներից սկսած՝ տարիներ առաջ, քան քլորֆտորածխածինները կմտնեին զանգվածային արտադրություն սառնարանների և աերոզոլային շարժիչների համար: Սառցե միջուկների գրառումները հաստատում են, որ քիմիական նյութը մթնոլորտում կուտակվում էր արդեն 1940-ականներին: 1957 թվականի դրությամբ կոնցենտրացիաները բավականաչափ բարձր էին օզոնի նկատելի ազդանշան առաջացնելու համար, ցույց են տալիս մոդելները:phys
«Սա օզոնը քայքայող միակ նյութն է, որն այդքան վաղ էր աճում», – ասել է Սոլոմոնը:gizmodo+1
Միացությունը վերջնականապես դուրս է մղվել Մոնրեալի արձանագրության շրջանակներում՝ իր օզոնը քայքայող ներուժի և առողջության համար ռիսկերի պատճառով, ներառյալ նյարդային համակարգի վնասումը և կասկածելի քաղցկեղածնությունը: Այնուամենայնիվ, NASA-ի 2014 թվականի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ քառաքլորածխածնի գլոբալ արտանետումները անհայտ աղբյուրներից շարունակում էին կազմել պայմանագրից առաջ եղած գագաթնակետային մակարդակների մոտ 30 տոկոսը:svs.gsfc.nasa
Մոնիտորինգի հետևանքները
Բացահայտումները ընդգծում են մթնոլորտային հսկողության շարունակման կարևորությունը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ օզոնային շերտը վերականգնվում է: MIT-ի գլխավորությամբ անցկացված առանձին հետազոտությունը, որը հրապարակվել է այս տարվա սկզբին, հաստատել է, որ Անտարկտիդայի օզոնը վերականգնվում է քլորֆտորածխածինների գլոբալ կրճատման շնորհիվ, մինչդեռ մեկ այլ ուսումնասիրություն զգուշացրել է, որ արդյունաբերական հումքի արտահոսքը կարող է յոթ տարով հետաձգել լիարժեք վերականգնումը:news.mit+1
«Մենք մեծ ջանքեր ենք գործադրել այս քիմիական նյութերից ազատվելու համար», – ասել է Սոլոմոնը: «Մի՞թե մենք պարտավոր չենք շարունակել մոնիտորինգը՝ համոզվելու համար, որ մթնոլորտը արձագանքում է այնպես, ինչպես մենք ենք կարծում, որ պետք է արձագանքի»:phys
Sources (14)
- 1 Ozone depletion began decades before discovery of ozone hole ... phys.org
- 2 The emergence of human influence on the ozone layer by the 1960s www.pnas.org
- 3 The Ozone Hole's Earliest Cause Wasn't CFCs After All - Gizmodo gizmodo.com
- 4 Ozone-Depleting Compound Persists - NASA SVS svs.gsfc.nasa.gov
- 5 Study: The ozone hole is healing, thanks to global reduction of CFCs news.mit.edu
- 6 A regulatory loophole could delay ozone recovery by years | MIT News news.mit.edu
- 7 MIT scientists just found a hidden problem slowing the ozone ... www.sciencedaily.com
- 8 NASA Sees Definitive Evidence of the Montreal Protocol's Success www.youtube.com
- 9 Discovering the Culprits Causing Ozone Holes scied.ucar.edu
- 10 Basic Ozone Layer Science | US EPA www.epa.gov
- 11 Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2026 - NOAA CSL csl.noaa.gov
- 12 Ozone loss was a thing even before CFCs were widely used arstechnica.com
- 13 Can ozone depletion and global warming interact to produce rapid ... pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- 14 The extreme thinning of the Ozone layer threatened to destroy ... www.facebook.com
