Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

iea+1exiger+1whitecase+1Էներգետիկայի միջազգային գործակալությունը (IEA) հինգշաբթի օրը հրապարակեց իր «Գլոբալ կրիտիկական հանքանյութերի 2026 թվականի հեռանկարը»՝ զգուշացնելով, որ 2025 թվականին կրիտիկական հանքանյութերի զարգացման մեջ ներդրումները նվազել են 9%-ով՝ առաջին անկումը աճի մի քանի հաջորդական տարիներից հետո, քանի որ գների անկայունությունը և աշխարհաքաղաքական լարվածությունը խաթարեցին արևմտյան երկրների ջանքերը՝ դիվերսիֆիկացնելու մատակարարման շղթաները Չինաստանից հեռու:
IEA-ն հայտարարեց, որ գների անկայունությունը և աշխարհաքաղաքական լարվածությունը ճնշում են գործադրել ներդրումների վրա՝ ավարտելով ոլորտում ծախսերի աճի կայուն ժամանակաշրջանը: Անկումը կտրուկ շրջադարձ է 2024 թվականից, երբ ներդրումներն արդեն դանդաղում էին՝ այդ տարի աճելով ընդամենը 5%-ով՝ 2023 թվականի 14%-ի համեմատ: Զեկույցը հրապարակվել է այն ժամանակ, երբ մարտկոցների, էլեկտրացանցերի և պաշտպանական կիրառությունների համար անհրաժեշտ հանքանյութերի պահանջարկը շարունակում է արագանալ, ընդ որում միայն լիթիումի պահանջարկը 2024-ից 2040 թվականներին կաճի ավելի քան 350%-ով:unctad+4
Բացահայտումները ընդգծում են քաղաքական խոստումների և շուկայական իրականության միջև աճող անջրպետը: Թեև կառավարությունները 2022 թվականից ի վեր ստորագրել են տասնյակ գործընկերություններ կրիտիկական հանքանյութերի վերաբերյալ և 2020 թվականից ի վեր ներդրել են արտահանման հետ կապված գրեթե 100 նոր միջոցառում, IEA-ի տվյալները ցույց են տալիս, որ մասնավոր կապիտալը նահանջել է հանքանյութերի ցածր գների և անորոշ առևտրային պայմանների պատճառով:unctad
Զեկույցում արտահանման աճող վերահսկողությունը նշվել է որպես մատակարարման շղթաների համար առանձնահատուկ ռիսկ: Ամենասուր խոցելի կետերից է Չինաստանի որոշումը, որը հայտարարվել էր ապրիլին, 2026 թվականի մայիսից դադարեցնել ծծմբաթթվի արտահանումը: Ծծմբաթթուն պղնձի, կոբալտի և լիթիումի վերամշակման հիմնարար քիմիական նյութ է, և Չինաստանը եղել է համաշխարհային հիմնական մատակարարը: Պեկինն արդեն 2026 թվականի սկզբի համար կրճատել էր իր արտահանման քվոտան մինչև 700,000 տոննա՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի 1,3 միլիոն տոննայի համեմատ:exiger+2
IEA-ի գործադիր տնօրեն Ֆաթիհ Բիրոլը բազմիցս զգուշացրել է, որ կրիտիկական հանքանյութերի համար մեկ երկրից կախվածությունը լուրջ ռիսկ է ներկայացնում ինչպես էներգետիկ, այնպես էլ տնտեսական անվտանգության համար: IEA-ի 2026 թվականի փետրվարյան նախարարական հանդիպմանը անդամ երկրները հավանություն տվեցին արտակարգ իրավիճակների պատրաստվածության և մատակարարումների դիվերսիֆիկացման ոլորտում համագործակցության ընդլայնմանը:aa+2
Զեկույցը հրապարակվել է ԱՄՆ քաղաքականության համար զգայուն պահին: 2026 թվականի հունվարին նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրապարակեց հռչակագիր, որով հանձնարարվում էր առևտրային գործընկերների հետ բանակցություններ վարել՝ վերամշակված կրիտիկական հանքանյութերի ներմուծումից բխող ազգային անվտանգության ռիսկերը լուծելու համար, ընդ որում բանակցողներին հանձնարարվել էր զեկուցել մինչև հուլիսի 13-ը: Արդյո՞ք այդ բանակցությունները տվեցին սակագները կանխելու համար բավարար արդյունքներ, մնում է բաց հարց, քանի որ վերջնաժամկետն արդեն անցել է:whitecase+1
IEA-ի ուղերձը հստակ է. առանց ներդրումների կայուն աճի և ավելի արագ դիվերսիֆիկացման, պղնձի, լիթիումի և հազվագյուտ հողային տարրերի պակասը կսահմանափակի էներգետիկ անցումը և երկրներին կենթարկի մատակարարման խափանումների՝ լայն տնտեսական հետևանքներով: