Հորմուզի նեղուցի ճգնաժամն ու «Էլ Նինյոն» կտրուկ բարձրացնում են հացահատիկի գները

Հացահատիկի միջազգային գները կտրուկ աճում են, քանի որ ԱՄՆ-Իրան պատերազմի հետևանքով Հորմուզի նեղուցի խաթարումը, նավթի գների կտրուկ աճը և ուժգնացող «Էլ Նինյոն» սպառնում են պարենի համաշխարհային մատակարարման շղթաներին 2026 թվականի վերջին ամիսներին:

Պարարտանյութերի մատակարարման խցանումը

Հորմուզի նեղուցը՝ Իրանի և Արաբական թերակղզու միջև ընկած նեղ ջրային ուղին, դարձել է խորացող գյուղատնտեսական ճգնաժամի կենտրոնը: Ըստ «Chosun Ilbo»-ի տվյալների՝ միջազգային ֆյուչերսային շուկաներում անցած ամսվա ընթացքում ԱՄՆ-ում վարսակի գներն աճել են 18,9%-ով, եգիպտացորենինը՝ 16,2%-ով, իսկ սոյայինը՝ 11,4%-ով:chosun

LS Securities-ի հետազոտող Հոնգ Սոնգ Գին նշել է, որ իրանական պատերազմի հետևանքով առաջացած շրջափակումն է հիմնական պատճառը՝ հավելելով, որ ֆոսֆորական պարարտանյութերի արտադրության մեջ օգտագործվող միզանյութի մոտ 35%-ը, ամոնիակի 25%-ը և ծծմբի 44%-ը տեղափոխվում են հենց այս նեղուցով: Միավորված ազգերի կազմակերպության օգոստոսյան զեկույցի համաձայն՝ 2025 թվականի ապրիլից մինչև 2026 թվականի ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում Հորմուզի նեղուցով արտահանման ընդհանուր ծավալները նվազել են 54%-ով: ՊԳԿ-ն (FAO) ավելի վաղ նախազգուշացրել էր, որ Հորմուզի խաթարումներով պայմանավորված պարարտանյութերի պակասը կհանգեցնի բերքատվության անկման և պարենային պաշարների կրճատման 2026 թվականի երկրորդ կեսին և 2027 թվականին:fao+2

Նավթային և աշխարհաքաղաքական ճնշումները խորացնում են ճգնաժամը

Հում նավթի գների աճը լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն է ստեղծում հացահատիկի արտադրության և բաշխման ողջ համակարգի համար: Սեպտեմբերի 4-ին Dubai տեսակի նավթի գինը կազմել է մոտ 102 դոլար մեկ բարելի դիմաց՝ մեկ ամսում աճելով շուրջ 30%-ով, մինչդեռ Brent և West Texas Intermediate տեսակների գները նույն ժամանակահատվածում թռիչք են գրանցել 13-14%-ով: Ռուս-ուկրաինական ձգձգվող պատերազմը շարունակում է բարդացնել իրավիճակը, քանի որ ներկրումից կախվածություն ունեցող երկրները հացահատիկի գնումները Ուկրաինայից տեղափոխում են ԱՄՆ, Ղազախստան և Արգենտինա, ինչն էլ բարձրացնում է արտահանման հավելավճարները:chosun

CNBC-ն օգոստոսի վերջին հայտնել էր, որ եգիպտացորենի և ցորենի գները բարձրացել են վերջին ավելի քան երեք տարվա ամենաբարձր մակարդակին՝ պայմանավորված մատակարարման հետ կապված աճող մտահոգություններով և ուկրաինական արտահանման խափանումներով:cnbc

«Էլ Նինյոն» նոր անկանխատեսելի գործոն է ավելացնում

Այս ճնշումներին գումարվում է նաև այն, որ NOAA-ի Կլիմայի կանխատեսման կենտրոնը օգոստոսին հայտնել էր, որ ավելի քան 90% հավանականություն կա, որ 2026-2027 թվականների Հյուսիսային կիսագնդի աշնանն ու ձմռանը կդիտվի չափազանց ուժեղ «Էլ Նինյո», ընդ որում՝ 69% հավանականությամբ այն կգերազանցի 1950 թվականից ի վեր գրանցված ցանկացած «Էլ Նինյոյի» ուժգնությունը: Հյուսիսային Ամերիկայում և Մեծ Բրիտանիայում ռեկորդային շոգերն արդեն իսկ նվազեցրել են բերքի կանխատեսումները:cpc.ncep.noaa+1

Գյուղատնտեսության ոլորտի փորձագետները նախազգուշացնում են, որ ճգնաժամը կարող է տևել այս տարվանից շատ ավելի երկար: Եթե պարարտանյութերի մատակարարման խնդիրները պահպանվեն մարտ-ապրիլ ամիսների ցանքսի շրջանում, ապա երրորդ և չորրորդ եռամսյակներում արտադրողականությունը կարող է անկում ապրել, և նույնիսկ եթե վատ բերքահավաքից հետո պայմանները կարգավորվեն, բերքատվության վերականգնումը կարող է տևել ավելի քան մեկ տարի: Հնդկական PL Capital բրոքերային ընկերությունն իր ռազմավարական զեկույցում կիսել է այս մտահոգությունները՝ նախազգուշացնելով, որ ավելի ուժեղ «Էլ Նինյոն» կարող է հանգեցնել գյուղատնտեսական ապրանքների, այդ թվում՝ սուրճի, կակաոյի, արմավենու յուղի և սոյայի գների բարձրացմանը՝ լրացուցիչ ճնշում գործադրելով համաշխարհային պարենային գնաճի վրա:investmentguruindia+1