Հետազոտությունը Փարիզի համաձայնագրից հետո արտանետումները կապում է Եվրոպայում շոգի ալիքների սրման հետ

Սեպտեմբերի վերջին Եվրոպայում ձևավորվում է հսկայական «շոգի գմբեթ», որը բերում է սեզոնին ոչ բնորոշ բարձր ջերմաստիճաններ, որոնք, ըստ կանխատեսումների, կպահպանվեն մինչև հոկտեմբերի սկիզբ։ Այս երևույթը համընկնում է նոր հետազոտության հետ, որը քանակապես գնահատում է, թե ինչպես են 2015 թվականի Փարիզի համաձայնագրից հետո արտանետված ջերմոցային գազերն արդեն իսկ չափելիորեն վատթարացրել մայրցամաքում շոգի ալիքները։

Շոգի գմբեթի վերադարձը

Սեզոնի վերջին գրանցված այս շոգը, որը պայմանավորված է Միջերկրական ծովից և Հյուսիսային Աֆրիկայից դեպի հյուսիս ձգվող բարձր ճնշման գոտով, Արևմտյան, Կենտրոնական և Հյուսիսային Եվրոպայում ջերմաստիճանը բարձրացրել է երկարաժամկետ միջինից 8-ից 12°C-ով։ Իսպանիայի և Պորտուգալիայի կենտրոնական և հարավային շրջաններում հանգստյան օրերին ջերմաստիճանը կգերազանցի 35°C-ը, իսկ որոշ վայրերում կմոտենա 40°C-ի։ Ֆրանսիայի հարավում և կենտրոնում սպասվում է 30-ից բարձր ջերմաստիճան, իսկ Ֆրանսիայի հյուսիսում և Բենիլյուքսի երկրներում՝ 30°C-ի սահմաններում:severe-weather

Ակնկալվում է, որ այս երևույթը հոկտեմբերի սկզբին կտարածվի դեպի Սկանդինավիա, ընդ որում՝ ամենաբարձր ջերմաստիճանները կգրանցվեն Շվեդիայում և Ֆինլանդիայում։ Այս շոգի գմբեթը 2026 թվականին Եվրոպային պատուհասած ծայրահեղ շոգերի շարքի վերջինն է. Deutsche Welle-ն այս ամառը որակել է որպես մայրցամաքի պատմության մեջ ամենաշոգը։ Միայն Գերմանիայում մինչև օգոստոսի վերջ գրանցվել է շոգի հետ կապված մոտ 16,300 մահվան դեպք, իսկ Եվրոպայի EuroMOMO մոնիտորինգային հարթակի նախնական տվյալներով՝ ամռան ամենաշոգ շաբաթների ընթացքում մայրցամաքում ավելցուկային մահացությունների թիվը գերազանցել է 30,000-ը:dw+2

Փարիզի համաձայնագրից հետո արտանետումները սրել են շոգի ալիքները

Սեպտեմբերի 22-ին Geophysical Research Letters-ում հրապարակված հետազոտությունը պարզել է, որ Փարիզի համաձայնագրի ստորագրումից հետո ընկած ընդամենը մեկ տասնամյակի ընթացքում արտանետված ջերմոցային գազերը սրել են Եվրոպայի վերջին շոգի ալիքները։ Սթենֆորդի կայունության դպրոցի հետազոտողները ստեղծել են գեներատիվ AI մոդել, որը վարժեցվել է 10 գլոբալ կլիմայական մոդելների տվյալների հիման վրա՝ մոդելավորելու համար, թե ինչպես կզարգանային շոգի ալիքները 2015 թվականի արտանետումների ավելի ցածր մակարդակի պայմաններում:time+1

«Մենք պարզեցինք, որ 2015 թվականին Փարիզի համաձայնագրի ստորագրումից ի վեր արտանետումները էապես և զգալիորեն մեծացրել են Եվրոպայի վերջին շոգի ալիքների ինտենսիվությունը», — ասել է առաջատար հեղինակ Ջարեդ Տրոկը՝ Սթենֆորդի Երկրի համակարգերի գիտության ասպիրանտը։ Թիմը գնահատել է, որ 2025 թվականի հունիսի շոգի ալիքը Եվրոպայում մոտ 0.34°C-ով ավելի տաք է եղել, քան կլիներ առանց 2015 թվականից հետո կատարված արտանետումների:sciencemediacentre+1

Աստիճանի այդ մասնիկը հսկայական հետևանքներ ունի։ «Գիտական գրականության մեջ մեծ թվով ապացույցներ կան, որոնք հուշում են, որ նույնիսկ շոգ օրվա ջերմաստիճանի փոքր աճը կարող է անհամաչափ ազդեցություն ունենալ շոգի ալիքների պատճառած վնասների վրա», — ասել է Տրոկը:time

Նախազգուշացում, որն արդեն իրականություն է

Հետազոտության համահեղինակ, Սթենֆորդի պրոֆեսոր Նոա Դիֆենբաուն ընդգծել է, որ արդեն արտանետված գազերի կլիմայական ազդեցությունն այժմ անխուսափելի է։ «Նույնիսկ արտանետումների կրճատման ամենալավատեսական և հավակնոտ ապագայի համատեքստում, ծայրահեղությունների հետագա սրումը, ըստ էության, արդեն կանխորոշված է», — ասել է նա։ Իսպանիայի գիտական մեդիա կենտրոնը նշել է, որ այս մեթոդաբանությունը կարող է նաև հիմք հանդիսանալ կլիմայի հետ կապված տնտեսական կորուստների և մահացությունների համար իրավական հայցերի համար՝ կոնկրետ ծայրահեղ իրադարձությունները վերագրելով գլոբալ արտանետումների որոշակի մասնաբաժիններին:sciencemediacentre+1