კვლევა: პარიზის შეთანხმების შემდეგ გაზრდილმა ემისიებმა ევროპაში სიცხის ტალღები გაამწვავა

სექტემბრის ბოლოს ევროპაში მასშტაბური „სითბური გუმბათი“ ყალიბდება, რაც სეზონისთვის შეუფერებელ მაღალ ტემპერატურას იწვევს. პროგნოზების მიხედვით, ეს სიცხე ოქტომბრის დასაწყისამდე გაგრძელდება. ეს მოვლენა დაემთხვა ახალ კვლევას, რომელიც აჩვენებს, თუ როგორ გაამწვავა 2015 წლის პარიზის შეთანხმების შემდეგ ატმოსფეროში გაფრქვეულმა სათბურის გაზებმა კონტინენტზე სიცხის ტალღები.

სითბური გუმბათი ბრუნდება

ხმელთაშუა ზღვიდან და ჩრდილოეთ აფრიკიდან მომავალი მაღალი წნევის ქედის გამო, დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ევროპაში ტემპერატურა ნორმაზე 8-12°C-ით მაღალია. ესპანეთისა და პორტუგალიის ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებში უქმეებზე ტემპერატურა 35°C-ს გადააჭარბებს, ზოგან კი 40°C-ს მიაღწევს. საფრანგეთის სამხრეთსა და ცენტრში 35°C-მდე, ხოლო ჩრდილოეთ საფრანგეთსა და ბენილუქსის ქვეყნებში 30°C-ზე მეტს ელიან.severe-weather

ოქტომბრის დასაწყისისთვის ეს ტენდენცია სკანდინავიისკენ გადაინაცვლებს, ყველაზე მაღალი ტემპერატურა კი შვედეთსა და ფინეთშია მოსალოდნელი. ეს მოვლენა 2026 წელს ევროპაში დაფიქსირებული ექსტრემალური სიცხეების სერიის ნაწილია. Deutsche Welle-ს ცნობით, ეს ზაფხული კონტინენტზე ყველაზე ცხელი იყო. მხოლოდ გერმანიაში აგვისტოს ბოლომდე სიცხესთან დაკავშირებული გარდაცვალების 16 300 შემთხვევა დაფიქსირდა, ხოლო ევროპული პლატფორმა EuroMOMO-ს წინასწარი მონაცემებით, ზაფხულის ყველაზე ცხელ კვირებში კონტინენტზე სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 30 000-ს გადასცდა.dw+2

პარიზის შეთანხმების შემდგომი ემისიების გავლენა

22 სექტემბერს Geophysical Research Letters-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ პარიზის შეთანხმების შემდეგ ათწლეულში გაფრქვეულმა სათბურის გაზებმა ევროპაში სიცხის ტალღების ინტენსივობა გაზარდა. სტენფორდის მდგრადობის სკოლის მკვლევრებმა ხელოვნური ინტელექტის მოდელი შექმნეს, რომელიც 10 გლობალური კლიმატური მოდელის მონაცემებს ეყრდნობა, რათა დაედგინათ, როგორ განვითარდებოდა სიცხის ტალღები 2015 წლის ემისიების დონის პირობებში.time+1

„ჩვენ დავადგინეთ, რომ 2015 წელს პარიზის შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ განხორციელებულმა ემისიებმა ევროპაში სიცხის ტალღების ინტენსივობა მნიშვნელოვნად გაზარდა“, – განაცხადა კვლევის ხელმძღვანელმა ჯარედ ტროკმა, სტენფორდის დოქტორანტმა. გუნდის შეფასებით, 2025 წლის ივნისის სიცხის ტალღა ევროპაში დაახლოებით 0.34°C-ით უფრო ცხელი იყო, ვიდრე ეს 2015 წლის შემდგომი ემისიების გარეშე იქნებოდა.sciencemediacentre+1

ტემპერატურის ეს მცირე მატებაც კი სერიოზულ შედეგებს იწვევს. „სამეცნიერო ლიტერატურა ადასტურებს, რომ ცხელ დღეს ტემპერატურის უმნიშვნელო მატებამაც კი შეიძლება გამოიწვიოს დისპროპორციულად დიდი ზიანი“, – აღნიშნა ტროკმა.time

გარდაუვალი გაფრთხილება

კვლევის თანაავტორმა, სტენფორდის პროფესორმა ნოა დიფენბომ ხაზი გაუსვა, რომ უკვე გაფრქვეული ემისიების კლიმატური ეფექტები გარდაუვალია. „ემისიების შემცირების ყველაზე ოპტიმისტური სცენარის შემთხვევაშიც კი, ექსტრემალური მოვლენების გაძლიერება უკვე განსაზღვრულია“, – თქვა მან. ესპანეთის სამეცნიერო მედია ცენტრმა აღნიშნა, რომ ამ მეთოდოლოგიამ შესაძლოა გზა გაუხსნას კლიმატთან დაკავშირებულ სასამართლო დავებს, რადგან ის საშუალებას იძლევა, კონკრეტული ექსტრემალური მოვლენები გლობალური ემისიების კონკრეტულ წილს მივაწეროთ.sciencemediacentre+1