Euclid աստղադիտակը հայտնաբերել է երբևէ դիտված ամենահին քվազարները

Եվրոպական տիեզերական գործակալության Euclid տիեզերական աստղադիտակը վաղ տիեզերքում հայտնաբերել է 31 նախկինում անհայտ քվազար, այդ թվում՝ երկուսը, որոնք նոր ռեկորդ են սահմանել որպես տիեզերական պատմության մեջ երբևէ դիտված ամենահին քվազարներ: Հուլիսի 6-ին Astronomy & Astrophysics ամսագրում հրապարակված արդյունքները կրկնապատկում են տիեզերքի առաջին 770 միլիոն տարվա ընթացքում հայտնի քվազարների թիվը և խորացնում են մշտական առեղծվածը այն մասին, թե ինչպես են գերզանգվածային սև խոռոչները Մեծ պայթյունից հետո այդքան արագ մեծացել:phys+1

Տիեզերական սահմանների ընդլայնում

Երկու ռեկորդային քվազարները՝ EUCL J172902.75+641018.1 և EUCL J125308.55+705432.3 անվանումներով, ունեն համապատասխանաբար 7.77 և 7.69 կարմիր շեղում, ինչը գերազանցում է 2021 թվականին հայտնաբերված նախորդ ռեկորդակրին, որի կարմիր շեղումը 7.64 էր: Երկու օբյեկտներն էլ գտնվում են ավելի քան 13 միլիարդ լուսային տարի հեռավորության վրա և առաջացել են, երբ տիեզերքը մոտ 670 միլիոն տարեկան էր, ինչը նրա ներկայիս տարիքի ընդամենը 5%-ն է:esa+1

«Այս վաղ քվազարները թվագրվում են տիեզերքի մանկության շրջանով», — ասել է Լեյդենի համալսարանի հետազոտող և հայտնագործության մասին հոդվածի առաջատար հեղինակ Դամինգ Յանգը: «Դրանք գտնելով և ուսումնասիրելով՝ մենք կարող ենք ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են այս հսկայական համակարգերը ձևավորվել և այդքան արագ աճել՝ աստղաֆիզիկայի ամենամեծ առեղծվածներից մեկը»:esa

Տիեզերական լուսաբացի մարդահամար

Հայտնագործությանը ավելանում է 7 կամ ավելի կարմիր շեղում ունեցող 12 նոր քվազար, որը համապատասխանում է տիեզերքի առաջին 770 միլիոն տարվան: Աստղագետներից ավելի քան մեկ տասնամյակ պահանջվեց նման առաջին 10 քվազարները գտնելու համար. Euclid-ը դա արեց մեկ տարվա դիտումների ընթացքում:phys+1

«Euclid-ի թիմը առաջին անգամ անցկացրել է տիեզերքի լուսաբացին քվազարների իրական «մարդահամար»», — ասել է ESA-ի հետազոտող Անտոնիո Լա Մարկան: «Սա մեծ քայլ է այս հետաքրքրաշարժ օբյեկտներն ավելի հիմնարար մակարդակով հասկանալու համար»:esa

Քվազարները վերաբերում են վերաիոնացման դարաշրջանին՝ անցումային ժամանակաշրջանին, երբ տիեզերքը սառը խավարից անցավ լույսով էներգիայով լցված վիճակի՝ մի փուլ, որը պայմաններ ստեղծեց այսօր տեսանելի բոլոր տիեզերական կառույցների համար: Subaru աստղադիտակի և այլ ցամաքային օբյեկտների կողմից իրականացված հետագա դիտումները ցույց են տվել, որ ամենահեռավոր քվազարներից մեկը թաղված է փոշոտ, աստղեր առաջացնող գալակտիկայի մեջ, ինչը հուշումներ է տալիս վաղ գերզանգվածային սև խոռոչների շրջակա միջավայրի մասին:subarutelescope+1

Euclid-ի անզուգական հնարավորությունները

Euclid-ը, որը գործարկվել է 2023 թվականի հուլիսին, համատեղում է երկնքի լայն տարածքի ծածկույթը տիեզերքից խորը ինֆրակարմիր պատկերների հետ՝ մի համադրություն, որը թույլ է տալիս նրան հայտնաբերել աղոտ, հեռավոր օբյեկտներ շատ ավելի արդյունավետ, քան ցամաքային հետազոտությունները: 31 քվազարները նույնականացվել են Euclid Wide Survey-ի շրջանակներում, որը վերջնականապես կընդգրկի երկնքի ավելի քան մեկ երրորդը:dw+1

«Euclid-ի հնարավորություններն անզուգական են», — ասել է ESA-ի Euclid նախագծի գիտնական Վալերիա Պետորինոն: «Աստղադիտակը համատեղում է մեծ տարածքը, խորությունը, սուր պատկերները և յուրահատուկ տիեզերական ինֆրակարմիր տեսողությունը այնպես, որ թույլ է տալիս մեզ առանձնացնել հազվագյուտ, չափազանց հեռավոր օբյեկտներ շատ ավելի արդյունավետ, քան նախկինում»:esa