Μελέτη: Τα ακραία κλιματικά φαινόμενα στον Αμαζόνιο εντείνονται ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν

Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου αντιμετωπίζει αυξανόμενη απειλή καταστροφικής ξηρασίας και πυρκαγιών, καθώς το Ελ Νίνιο του 2026, το οποίο προβλέπεται να είναι το ισχυρότερο στη σύγχρονη ιστορία, εντείνεται στον Ειρηνικό, φτάνοντας μόλις δύο χρόνια μετά την καταστροφική ξηρασία του 2024 που οδήγησε τα ποτάμια σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και τροφοδότησε τη χειρότερη περίοδο πυρκαγιών των τελευταίων δύο δεκαετιών.

Νέα έρευνα αποκαλύπτει επιταχυνόμενα ακραία φαινόμενα

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου στο Communications Earth & Environment, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ και τη συμμετοχή περισσότερων από 50 επιστημόνων και της WWF UK, διαπίστωσε ότι τα κλιματικά ακραία φαινόμενα σε όλο τον Αμαζόνιο έχουν επιδεινωθεί πολύ πιο γρήγορα από ό,τι υποδηλώνουν οι μέσοι όροι. Το δέκα τοις εκατό της λεκάνης του Αμαζονίου, μια έκταση μεγαλύτερη από 700.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έχει υποστεί αυξήσεις θερμοκρασίας κατά την ξηρή περίοδο τουλάχιστον 0,75°C ανά δεκαετία, συνολικά πάνω από 3,2°C από το 1981.eurekalert+2

Η μελέτη εντόπισε την κεντρική βόρεια Αμαζονία, μια περιοχή με εκτεταμένα ανέπαφα δάση και εδάφη ιθαγενών που θεωρούνταν προηγουμένως ανθεκτικά, ως ένα νέο σημείο έντονης ζέστης και ελλειμμάτων υγρασίας. "Οι ρυθμοί αλλαγής που βλέπουμε στις πιο πληγείσες περιοχές είναι πολύ ανησυχητικοί", δήλωσε ο καθηγητής Jos Barlow του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.wwf+1

Παράλληλα, μια ανάλυση του MapBiomas που δημοσιεύθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου διαπίστωσε ότι το 38% των περιοχών σε ολόκληρο τον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο ήταν ιδιαίτερα εκτεθειμένο σε ξηρασία μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου 2024, μετά το τελευταίο Ελ Νίνιο. Τα επιφανειακά ύδατα ήταν 12% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 1985-2025, οι θερμοκρασίες ήταν 2,6°C πάνω από το κανονικό και οι βροχοπτώσεις μειώθηκαν 27% κάτω από τον μέσο όρο κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου.bloomberg

Ένα υπερ-Ελ Νίνιο στον ορίζοντα

Το τρέχον Ελ Νίνιο αναπτύσσεται με ασυνήθιστη ταχύτητα. Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό είναι ήδη πολύ πάνω από το κανονικό και συνεχίζουν να αυξάνονται. Οι τελευταίες προβλέψεις της βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας δείχνουν μια "τρομερά επικίνδυνη" ανωμαλία βροχοπτώσεων να αναπτύσσεται πάνω από τον Αμαζόνιο έως τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τον Adam Scaife, επιστήμονα της υπηρεσίας. Ο Tim Li από το Πανεπιστήμιο της Χαβάης δήλωσε ότι το έλλειμμα βροχοπτώσεων στον Αμαζόνιο κατά την περίοδο Ιουνίου-Αυγούστου 2026 ήταν ήδη "πολύ ισχυρότερο" από οποιοδήποτε προηγούμενο Ελ Νίνιο σε αντίστοιχο στάδιο.newscientist

Το πρόγραμμα παρακολούθησης του Αμαζονίου των Άνδεων προειδοποίησε ότι, δεδομένων των προβλέψεων για ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο που θα κορυφωθεί στα τέλη του 2026, το καλύτερο ανάλογο είναι το γεγονός του 2015, το οποίο προηγήθηκε της καύσης σχεδόν 1,8 εκατομμυρίων εκταρίων πρωτογενούς δάσους του Αμαζονίου το 2016.maapprogram

Φόβοι για το σημείο καμπής

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επαναλαμβανόμενες σοβαρές ξηρασίες ενέχουν τον κίνδυνο να ωθήσουν τον Αμαζόνιο πέρα από ένα κρίσιμο όριο, όπου το οικοσύστημα του τροπικού δάσους θα καταρρεύσει και θα μετατραπεί σε υποβαθμισμένη σαβάνα. Η έκθεση της WWF για τα παγκόσμια σημεία καμπής του 2025 διαπίστωσε ότι μόλις 20-25% αποψίλωση θα μπορούσε να πυροδοτήσει αυτόν τον μετασχηματισμό, ενώ περίπου το 17% έχει ήδη χαθεί.wwf

"Τα μέτρα προσαρμογής είναι επειγόντως απαραίτητα", δήλωσε ο Barlow, "ειδικά σε μια χρονιά όπως το 2026 με την άφιξη ενός υπερ-Ελ Νίνιο".eurekalert