Araştırma: Amazon’daki iklim aşırılıkları ortalamalardan çok daha hızlı artıyor

Amazon yağmur ormanları, modern tarihin en güçlüsü olması beklenen 2026 El Niño olayının Pasifik genelinde şiddetlenmesiyle birlikte felaket niteliğinde kuraklık ve orman yangını tehdidiyle karşı karşıya. Bu durum, nehirleri tarihi düşük seviyelere indiren ve son yirmi yılın en kötü yangın sezonunu tetikleyen 2024'teki yıkıcı kuraklıktan sadece iki yıl sonra gerçekleşiyor.

Yeni Araştırma Aşırılıkların Hızlandığını Ortaya Koyuyor

Lancaster Üniversitesi öncülüğünde 50'den fazla bilim insanı ve WWF UK ile birlikte yürütülen ve 9 Eylül'de Communications Earth & Environment'ta yayınlanan bir çalışma, Amazon genelindeki iklim aşırılıklarının ortalama iklim ölçümlerinin önerdiğinden çok daha hızlı kötüleştiğini buldu. Amazon havzasının yüzde onu (700.000 kilometrekareden büyük bir alan), 1981'den bu yana toplamda 3,2°C'yi aşan bir artışla, on yılda en az 0,75°C'lik kurak mevsim sıcaklık artışları yaşadı.eurekalert+2

Çalışma, daha önce dirençli olduğu düşünülen geniş el değmemiş orman ve yerli bölgeleri içeren orta kuzey Amazon'u, aşırı sıcak ve nem açığı için yeni bir sıcak nokta olarak tanımladı. Çalışmanın baş yazarı Lancaster Üniversitesi'nden Profesör Jos Barlow, "En çok etkilenen bölgelerde gördüğümüz değişim oranları çok endişe verici" dedi.wwf+1

Bununla birlikte, 4 Eylül'de yayınlanan bir MapBiomas analizi, son El Niño'nun ardından Eylül ve Kasım 2024 arasında Brezilya Amazon'undaki yerleşim yerlerinin %38'inin yüksek kuraklık riski altında olduğunu ortaya koydu. Yüzey suları 1985-2025 ortalamasının %12 altında kaldı, sıcaklıklar normalin 2,6°C üzerinde seyretti ve yağışlar bu dönemde ortalamanın %27 altına düştü.bloomberg

Ufukta Bir Süper El Niño Var

Mevcut El Niño alışılmadık bir hızla gelişiyor. Tropikal Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklıkları şimdiden normalin oldukça üzerinde ve yükselmeye devam ediyor. İngiltere Meteoroloji Ofisi'nden bilim insanı Adam Scaife'e göre, kurumun son tahminleri Ocak ayına kadar Amazon üzerinde "korkunç derecede tehlikeli" bir yağış anomalisinin gelişeceğini gösteriyor. Hawaii Üniversitesi'nden Tim Li, Haziran-Ağustos 2026 döneminde Amazon'daki yağış açığının, önceki herhangi bir El Niño'nun benzer aşamasından "çok daha güçlü" olduğunu belirtti.newscientist

And Amazon İzleme Projesi, 2026'nın sonlarında zirve yapması beklenen çok güçlü bir El Niño tahminleri göz önüne alındığında, en iyi analojinin 2016'da yaklaşık 1,8 milyon hektar birincil Amazon ormanının yanmasıyla sonuçlanan 2015 olayı olduğu konusunda uyardı.maapprogram

Eşik Noktası Korkuları

Bilim insanları, tekrarlayan şiddetli kuraklıkların Amazon'u yağmur ormanı ekosisteminin çöktüğü ve bozulmuş savanaya dönüştüğü kritik bir eşiğin ötesine itme riski taşıdığı konusunda uyarıyor. WWF'nin 2025 Küresel Eşik Noktaları Raporu, ormansızlaşmanın sadece %20-25'inin bu dönüşümü tetikleyebileceğini buldu; yaklaşık %17'si halihazırda kaybedilmiş durumda.wwf

Barlow, "Özellikle süper El Niño'nun gelişiyle 2026 gibi bir yılda adaptasyon önlemlerine acilen ihtiyaç var" dedi.eurekalert