Smástirnið sem útrýmdi risaeðlunum var sjaldgæfur og óvenjulegur loftsteinn

Smástirnið sem útrýmdi risaeðlunum fyrir 66 milljónum ára hefur verið greint sem CO-kondrít: einn sjaldgæfasti og frumstæðasti flokkur geimsteina sem vísindin þekkja. Niðurstaðan, sem birtist 17. júlí í vísindatímaritinu Science Advances, þrengir leitina að uppruna smástirnisins við ytra sólkerfið eða ytra smástirnabeltið nálægt Júpíter.eurekalert+1

Nikkelísótópar leysa gátuna

Rannsakendur frá Institut de Physique du Globe de Paris, Université de Paris, Vrije Universiteit Brussel, University of British Columbia og Vínarháskóla notuðu nákvæmar mælingar á nikkelísótópum til að greina þunnt leirlag sem settist yfir alla jörðina þegar Chicxulub-smástirnið gufaði upp við áreksturinn við yfirborð jarðar. Aðeins örfá brot af upprunalega hlutnum hafa varðveist í þessu leiri, sem gerir greininguna einstaklega erfiða.ipgp+1

„Kolakondrítar af Ornans-flokki eru svo sannarlega ekki eins og dæmigerðir loftsteinar sem finna má á söfnum,“ sagði dr. Philippe Claeys, prófessor við Vrije Universiteit Brussel, sem vann að rannsókninni sem gestaprófessor við UBC. „CO-kondrít inniheldur mun minna af rokgjörnum efnum: eins og kolefni, sinki, vatni og sérstaklega brennisteini: en aðrir flokkar loftsteina sem við höfum fundið á jörðinni hingað til.“eurekalert

Ísótópasamsetningin útilokaði nokkrar gerðir loftsteina sem áður voru grunaðar og passaði best við CO-kondrít, eða hugsanlega skyldan flokk sem kallaður hefur verið CT-kondrít.zmescience+1

Óheppilegur árekstur á geimvísu

CO-kondrítar eru meðal frumstæðustu og óbreyttustu efna í sólkerfinu. Kolakondrítar í heild sinni bera aðeins um fimm prósent allra loftsteina sem fundist hafa á jörðinni, og Ornans-undirflokkurinn er aðeins örlítið brot af þeim litla hópi.eurekalert

Niðurstaðan byggir á rannsókn frá 2024 sem birtist í Science, þar sem rúþeníumísótópar voru notaðir til að sýna fram á að Chicxulub-smástirnið hefði verið kolakondrít sem myndaðist handan brautar Júpíters. Nýju nikkelísótópamælingarnar gefa nákvæmari flokkun innan þess víða flokks.science+1

Þar sem CO-kondrítar innihalda tiltölulega lítinn brennistein benda niðurstöðurnar til þess að smástirnið sjálft hafi gefið frá sér minna af brennisteinsgasi, sem breytir loftslagi, út í andrúmsloftið en sum líkön höfðu gert ráð fyrir. Þess í stað var það líklega fínt ryk og svifagnir sem þeyttust upp í andrúmsloftið sem átti stærstan þátt í útrýmingunni.zmescience+1

Óheppileg útrýming

Smástirnið sem skall á jörðinni á mörkum krítar- og paleógentímabilsins var um 10 til 15 kílómetrar í þvermál og lenti á áætluðum 64.000 km/klst hraða. Við það myndaðist Chicxulub-gígurinn sem nú liggur grafinn undir Yucatán-skaga í Mexíkó.eurekalert

„Að verða fyrir barðinu á svona sjaldgæfum og fjarlægum hlut undirstrikar í raun hversu óheppnar risaeðlurnar voru,“ sagði Claeys.eurekalert