Η Εθνική Πινακοθήκη εγκαινιάζει την πρώτη συνέλευση πολιτών για τον πολιτισμό στο Ηνωμένο Βασίλειο

Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου εγκαινιάζει την πρώτη εθνική συνέλευση πολιτών από μεγάλο πολιτιστικό ίδρυμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, προκαλώντας τόσο επαίνους για τη δημοκρατική καινοτομία όσο και έντονη κριτική από παραδοσιακούς κύκλους, οι οποίοι αμφισβητούν το κατά πόσο απλοί πολίτες θα πρέπει να επηρεάζουν μία από τις πιο αναγνωρισμένες συλλογές τέχνης στον κόσμο.

Η πρωτοβουλία, με την ονομασία "NG Citizens", θα ξεκινήσει τον επόμενο μήνα, όταν θα αποσταλούν προσκλήσεις σε 15.000 νοικοκυριά και στα τέσσερα έθνη του Ηνωμένου Βασιλείου. Μέσω μιας διαδικασίας πολιτικής κλήρωσης που διαχειρίζονται η φιλανθρωπική οργάνωση Involve και το Sortition Foundation, θα επιλεγούν 50 συμμετέχοντες, εκ των οποίων οι 20 θα υπηρετήσουν τελικά σε μια συμβουλευτική επιτροπή για πέντε χρόνια. Η συνέλευση θα παρέχει συμβουλές σχετικά με τον "σκοπό, τις προτεραιότητες και τη δημόσια αξία" της πινακοθήκης, αλλά δεν θα επιλέγει απευθείας εκθέσεις ή έργα τέχνης.theartnewspaper+2

Δημοκρατική καινοτομία στην πολιτιστική διακυβέρνηση

Η κίνηση της Εθνικής Πινακοθήκης ακολουθεί επιτυχημένες περιφερειακές πρωτοβουλίες, ιδιαίτερα το σώμα ενόρκων πολιτών του Birmingham Museums Trust, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2025. Αυτό το σώμα των 26 μελών παρήγαγε 20 συστάσεις μετά από περισσότερες από 30 ώρες διαβούλευσης, βοηθώντας στη διαμόρφωση του πενταετούς στρατηγικού σχεδίου του οργανισμού. Το έργο του Μπέρμιγχαμ απέδειξε πώς "τα μουσεία πρέπει να αναλαμβάνουν κινδύνους για να ενθαρρύνουν και να εμπνεύσουν τη συμμετοχή", σύμφωνα με την έκθεση του σώματος.museumsassociation+1

Ο Sir Gabriele Finaldi, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης, πλαισίωσε την πρωτοβουλία ως εκπλήρωση του ρόλου διαχείρισης του ιδρύματος: "Στην καρδιά της Εθνικής Πινακοθήκης βρίσκεται η διαχείριση μιας συλλογής που ανήκει στο κοινό του Ηνωμένου Βασιλείου – ο βασικός μας στόχος είναι να φέρουμε τους ανθρώπους και τους πίνακες κοντά". Η Jane Knowles, διευθύντρια δημόσιας συμμετοχής, τόνισε ότι αυτό αντιπροσωπεύει "μια συνεργασία" και όχι απλή διαβούλευση.fadmagazine+3

Οι επικριτές αμφισβητούν τη δημοκρατική νομιμοποίηση

Η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει έντονη αντίθεση από πολιτιστικούς σχολιαστές. Γράφοντας στην εφημερίδα The London Standard, η Melanie McDonagh αντιτάχθηκε: "Δεν θέλω η Εθνική Πινακοθήκη να ζητά από μια επιλογή ατόμων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων χωρίς γνώσεις τέχνης ή που στερούνται οποιουδήποτε είδους πολιτιστικής κατάρτισης, να αποφασίζουν για τις εκθέσεις που επισκέπτομαι".theartnewspaper

Ο Guillaume Cerutti, πρώην διευθύνων σύμβουλος του οίκου Christie's, αμφισβήτησε τη μεθοδολογία στο LinkedIn, υποστηρίζοντας ότι ενώ η προσέγγιση μη επισκεπτών και ο εκδημοκρατισμός της πρόσβασης είναι "ουσιαστικές προτεραιότητες", αμφέβαλε αν "μια συνέλευση πολιτών 50 συμμετεχόντων που επιλέγονται με πολιτική κλήρωση είναι ο σωστός τρόπος για να επιτευχθεί αυτό".theartnewspaper

Ο σύμβουλος μουσείων Maurice Davies χαρακτήρισε την κίνηση "αρκετά ριζοσπαστική για ένα εθνικό μουσείο του Λονδίνου, ειδικά για ένα τόσο παραδοσιακά μέρος του κατεστημένου όσο η Εθνική Πινακοθήκη", ενώ αμφισβήτησε αν αντιπροσωπεύει μια πραγματική αλλαγή στη διακυβέρνηση ή "πιο εξελιγμένη έρευνα κοινού".theartnewspaper

Η συζήτηση αντικατοπτρίζει ευρύτερες εντάσεις στην πολιτιστική πολιτική μεταξύ της εμπειρογνωμοσύνης και της δημοκρατικής συμμετοχής. Η έρευνα δείχνει ότι τα πολιτιστικά ιδρύματα συχνά αντιστέκονται στη δημόσια συμμετοχή λόγω ανησυχιών σχετικά με τη διατήρηση των επαγγελματικών προτύπων και της καλλιτεχνικής αυτονομίας, ιδιαίτερα όταν η συμμετοχή μπορεί να αμφισβητήσει καθιερωμένες πρακτικές.scup+1

Η συνέλευση πολιτών της Εθνικής Πινακοθήκης αποτελεί μια δοκιμασία για το αν η δημοκρατική διακυβέρνηση μπορεί να συνυπάρξει με την επιμελητική εμπειρογνωμοσύνη σε μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα, θέτοντας ενδεχομένως ένα προηγούμενο για άλλα μουσεία του Ηνωμένου Βασιλείου που αντιμετωπίζουν ζητήματα δημόσιας λογοδοσίας και συνάφειας.