NASA-მ და ESA-მ ჰაბლის მიერ გადაღებული უძველესი ვარსკვლავური გროვის, M30-ის ფოტო გამოაქვეყნეს

NASA/ESA-ს ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის ახალი ფოტო გვიჩვენებს გლობულურ გროვა Messier 30-ს (M30), ვარსკვლავების მკვრივ და უძველეს ჯგუფს, რომელიც ასტრონომების თქმით, ირმის ნახტომის განვითარების ისტორიის უკეთ გაგებაში გვეხმარება. ESA-მ ფოტო 2026 წლის 5 ნოემბერს თვის ფოტოდ გამოაქვეყნა, NASA-მ კი 6 ნოემბერს. გროვა, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც NGC 7099, დედამიწიდან დაახლოებით 27,500 სინათლის წლის მანძილზე, თხის რქის თანავარსკვლავედში მდებარეობს.nasa.gov+2

გროვას სახელი ფრანგი ასტრონომის, შარლ მესიეს პატივსაცემად ეწოდა, რომელმაც ის იმ ბუნდოვან ობიექტთა სიაში შეიტანა, რომლებიც ადრეული ტელესკოპების მომხმარებლებს შესაძლოა კომეტებში არეოდათ.nasa.gov

სამი პროგრამა, ერთი სურათი

ახალი გამოსახულება აერთიანებს ჰაბლის სამი სადამკვირვებლო პროგრამის მონაცემებს და მოიცავს ულტრაიისფერ, ხილულ და ახლო ინფრაწითელ სპექტრს. პირველმა პროგრამამ, რომელსაც ატა სარაჯედინი ხელმძღვანელობდა, გამოიყენა Advanced Camera for Surveys ირმის ნახტომის ათეულობით გლობულური გროვის წითელ და ახლო ინფრაწითელ შუქზე შესასწავლად, სადაც მზის მასის 20%-ის მქონე ვარსკვლავებიც კი დააფიქსირეს. მეორე პროგრამამ, ჯამპაოლო პიოტოს ხელმძღვანელობით, გამოიყენა Wide Field Camera 3 ლურჯი შუქის ფილტრებით. ამ მონაცემებმა მკვლევრებს საშუალება მისცა შეესწავლათ "ლურჯი მოხეტიალე" ვარსკვლავები და მრავალრიცხოვანი ვარსკვლავური პოპულაციები, რომლებიც ერთ გროვაში შეიძლება არსებობდეს. მესამე პროგრამამ, რომელსაც მატია ლიბრალატო ხელმძღვანელობდა, თვალყური ადევნა, თუ როგორ მოძრაობდნენ ეს პოპულაციები იმ 15 წლის განმავლობაში, რაც ჰაბლმა ისინი პირველად დააფიქსირა.science.nasa.gov

M30-ის ადრინდელმა ჰაბლისეულმა ფოტომ, რომელიც მხოლოდ Advanced Camera for Surveys-ის მონაცემებით იყო შექმნილი, გვიჩვენა რამდენიმე ასეული ათასი ვარსკვლავი 90 სინათლის წლის დიამეტრის მქონე გროვაში, რომელიც 13 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა.science.nasa.gov

კვალი გალაქტიკურ ისტორიაში

გლობულური გროვები ათობით ათასიდან მილიონობით ვარსკვლავისგან შემდგარი სფერული ჯგუფებია. ისინი ჩვეულებრივ გალაქტიკის ჰალოში მოძრაობენ და ESA/Hubble-ის მონაცემებით, ირმის ნახტომში სულ მცირე 150 ასეთი გროვაა. ასტრონომები მათ ასაკს 11.5-დან 13.5 მილიარდ წლამდე აფასებენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ზოგიერთი მათგანი თითქმის სამყაროს ასაკისაა. გროვები, რომლებიც გალაქტიკის შიგნით ჩამოყალიბდნენ, დროის კაფსულებად მოქმედებენ და მის ადრეულ ქიმიურ შემადგენლობას ინახავენ.esahubble.org+1

ამ გროვებმა ასტრონომიის შესახებ ჩვენი ცოდნა საუკუნეზე მეტია ჩამოაყალიბა. ჰარლოუ შეპლიმ გლობულურ გროვებში ცვალებადი ვარსკვლავები გამოიყენა იმის საჩვენებლად, რომ მზე ირმის ნახტომის ცენტრში არ მდებარეობს. თუმცა, მისი მანძილის გაზომვები მცდარი იყო, რამაც მას აფიქრებინა, რომ გალაქტიკა რეალურზე ორჯერ დიდი იყო.science.nasa.gov

M30 შესაძლოა საერთოდ არ ჩამოყალიბებულა ირმის ნახტომში. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ის და მრავალი სხვა გლობულური გროვა გალაქტიკის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომმა ისინი შესაძლოა დიდი ხნის წინ მიიტაცა.science.nasa.gov