NASA og ESA birta mynd af hnatþyrpingunni M30

Ný mynd frá Hubble-geimsjónauka NASA og ESA sýnir hnatþyrpinguna Messier 30 (M30), þéttan og fornan hóp stjarna sem stjörnufræðingar segja geta hjálpað til við að útskýra hvernig Vetrarbrautin þróaðist. ESA birti myndina þann 5. nóvember 2026 sem ESA/Hubble mynd mánaðarins og NASA birti hana þann 6. nóvember. Þyrpingin, sem einnig er þekkt sem NGC 7099, er í um 27.500 ljósára fjarlægð í stjörnumerkinu Steingeitinni.nasa.gov+2

Þyrpingin er nefnd eftir franska stjörnufræðingnum Charles Messier, sem skráði hana meðal þeirra óskýru fyrirbæra sem fyrstu notendur sjónauka gætu ruglað saman við halastjörnur.nasa.gov

Þrjú verkefni, ein mynd

Nýja myndin sameinar gögn úr þremur athugunarverkefnum Hubble og nær yfir útfjólublátt, sýnilegt og nær-innrautt ljós. Það fyrsta, undir stjórn Atu Sarajedini, notaði Advanced Camera for Surveys til að rannsaka tugi hnatþyrpinga í Vetrarbrautinni í rauðu og nær-innrauðu ljósi og greindi stjörnur sem eru allt niður í 20% af massa sólarinnar. Annað verkefni, undir stjórn Giampaolo Piotto, notaði Wide Field Camera 3 með síum fyrir blárra ljós. Þau gögn hjálpuðu vísindamönnum að rannsaka bláar strákarstjörnur og margvíslegar stjörnubyggðir sem geta lifað innan einnar þyrpingar. Þriðja verkefnið, undir stjórn Mattia Libralato, fylgdist með því hvernig þessar byggðir hreyfðust á þeim 15 árum sem liðin eru frá því að Hubble sá þær fyrst.science.nasa.gov

Eldri mynd Hubble af M30, sem var eingöngu gerð úr gögnum frá Advanced Camera for Surveys, sýndi nokkur hundruð þúsund stjörnur í þyrpingu sem er um 90 ljósár í þvermál og myndaðist fyrir 13 milljörðum ára.science.nasa.gov

Vísbendingar um sögu vetrarbrautarinnar

Hnatþyrpingar eru nokkurn veginn kúlulaga hópar tugþúsunda til milljóna stjarna. Þær eru venjulega á braut í hjúp vetrarbrautar og Vetrarbrautin hefur að minnsta kosti 150 af þeim, samkvæmt ESA/Hubble. Stjörnufræðingar áætla aldur þeirra vera 11,5 til 13,5 milljarðar ára, svo sumar eru næstum jafn gamlar og alheimurinn. Þyrpingar sem mynduðust innan vetrarbrautarinnar geta virkað sem tímakapslar sem varðveita efnafræði hennar frá fyrstu tíð.esahubble.org+1

Þessar þyrpingar hafa mótað það sem stjörnufræðingar vita um vetrarbrautina í meira en öld. Harlow Shapley notaði breytistjörnur í hnatþyrpingum til að sýna fram á að sólin er ekki í miðju Vetrarbrautarinnar. Fjarlægðarmælingar hans voru þó rangar og leiddu til þess að hann hélt að vetrarbrautin væri um tvöfalt stærri en hún er í raun.science.nasa.gov

M30 gæti alls ekki hafa myndast í Vetrarbrautinni. Vísindamenn hafa komist að því að hún og margar aðrar hnatþyrpingar fara á braut í gagnstæða átt við snúning vetrarbrautarinnar. Það bendir til þess að Vetrarbrautin gæti hafa fangað þær fyrir löngu.science.nasa.gov