Παγκόσμια Τράπεζα: Στο ιστορικό υψηλό των 9,4 τρισ. δολαρίων το χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών

Το 2025, οι αναπτυσσόμενες χώρες δανείστηκαν περισσότερα και πλήρωσαν ακριβότερα για αυτό. Το συνολικό εξωτερικό τους χρέος αυξήθηκε κατά 5,5% φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 9,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με την Έκθεση Διεθνούς Χρέους 2026 της Παγκόσμιας Τράπεζας, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου. Πρόκειται για την ταχύτερη αύξηση από το 2021 και περίπου τετραπλάσια από τον μέσο όρο της περιόδου 2022-24. Η Τράπεζα ανέφερε ότι η πρόσβαση στη διεθνή χρηματοδότηση έχει γίνει ευκολότερη, αλλά όχι φθηνότερη. Προειδοποίησε δε ότι τα βαριά βάρη χρέους στις φτωχότερες χώρες θα μπορούσαν να εκτοπίσουν τις δαπάνες για την εκπαίδευση, τις υποδομές, την υγεία και την απασχόληση.worldbank.org+1

Κόστος δανεισμού ρεκόρ για τους φτωχότερους

Οι χώρες που δικαιούνται ευνοϊκή χρηματοδότηση από τη Διεθνή Ένωση Ανάπτυξης (IDA) κατέβαλαν κατά μέσο όρο 8,2% για νέες δεσμεύσεις από ιδιώτες πιστωτές το 2025. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό από το 1989. Για τα νέα ομόλογα, οι χώρες αυτές κατέβαλαν 9,4%, σύμφωνα με την Τράπεζα. Το χάσμα μεταξύ των επιτοκίων που πληρώνουν αυτές οι χώρες σε επίσημους δανειστές και σε ιδιώτες πιστωτές διευρύνθηκε από 3,4 ποσοστιαίες μονάδες το 2016 σε 5,5 μονάδες. Οι χώρες που μπορούν να δανείζονται μόνο με μη ευνοϊκούς όρους κατέβαλαν κατά μέσο όρο 5,5% για νέα ομόλογα, ποσοστό μειωμένο από το 5,8% του 2024.worldbank.org

Το εξωτερικό χρέος αυξήθηκε ταχύτερα μεταξύ των πιο ευάλωτων δανειοληπτών. Οι χώρες που είναι επιλέξιμες για την IDA είδαν το χρέος τους να αυξάνεται κατά 8,1% στα 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, όπως μετέδωσε το Reuters. «Η επιστροφή του ιδιωτικού δανεισμού προς τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είναι ευπρόσδεκτη, αλλά αυτές οι χώρες δανείζονται περισσότερα, πληρώνουν περισσότερα και σε πολλές περιπτώσεις αφήνουν λιγότερα για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη», δήλωσε η Haishan Fu, επικεφαλής στατιστικολόγος του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας.reuters.com

Οι αγορές ανοίγουν, αλλά με τίμημα

Η ιδιωτική χρηματοδότηση αποτέλεσε τον κύριο μοχλό της αύξησης. Η έκδοση ομολόγων από δημόσιους φορείς αυξήθηκε σχεδόν κατά 35% στα 251 δισεκατομμύρια δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών, καθώς οι αγορές άνοιξαν ξανά για πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες, σύμφωνα με την Τράπεζα. Πολλές κυβερνήσεις εξέδωσαν νέα ομόλογα για να επαναγοράσουν χρέος που έληγε. Αυτό διευκόλυνε την αποπληρωμή τους, αλλά δεν συνέβαλε στη μείωση του συνολικού χρέους, ενώ τα νέα ομόλογα συχνά έφεραν υψηλότερα επιτόκια. Η ζήτηση διατηρήθηκε και το 2026. Μέχρι τα μέσα Αυγούστου, περισσότερες από 10 χώρες είχαν ήδη εκδώσει περισσότερα ομόλογα από ό,τι σε ολόκληρο το 2025.worldbank.org

Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος κατέβαλαν 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια σε κεφάλαιο και τόκους το 2025, σημειώνοντας την πέμπτη συνεχή ετήσια αύξηση. Οι πληρωμές προς ιδιώτες πιστωτές αυξήθηκαν κατά 13,7% στα 363 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με το Reuters. Από το 2022 έως το 2025, οι χώρες αυτές κατέβαλαν 436 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα για την εξυπηρέτηση του χρέους τους από όσα έλαβαν σε νέα χρηματοδότηση. Αυτή η τάση αντιστράφηκε το 2025, όταν οι μακροπρόθεσμες ροές χρέους παρήγαγαν καθαρή εισροή 45 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μετά από καθαρή εκροή 118 δισεκατομμυρίων δολαρίων το προηγούμενο έτος.reuters.com

Η επίδραση του δολαρίου και οι ανησυχίες για τη διαφάνεια

Το ασθενέστερο δολάριο ΗΠΑ διόγκωσε τα μεγέθη. Αντιπροσώπευσε περισσότερο από το ένα τέταρτο της αύξησης των 303 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο δημόσιο και δημόσια εγγυημένο χρέος, καθώς αύξησε την αξία σε δολάρια του χρέους που οφείλεται σε άλλα νομίσματα, ανέφερε η Τράπεζα. Για αρκετούς μεγάλους δανειολήπτες με ευνοϊκούς όρους, αυτή η επίδραση της ισοτιμίας ήταν μεγαλύτερη από το κεφάλαιο που αποπλήρωσαν.worldbank.org

Η έκθεση ζήτησε επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τις ρυθμίσεις χρέους. Προειδοποίησε ότι οι νέοι πιστωτές, τα νέα χρηματοοικονομικά μέσα και οι εγγυήσεις μπορούν να καταστήσουν δύσκολη την πλήρη εικόνα της έκθεσης μιας χώρας στο χρέος. Ανέφερε ότι ο συνεχής δανεισμός μέσω ομολόγων εγείρει «κρίσιμα ερωτήματα» σχετικά με το αν οι όροι είναι βιώσιμοι και αν τα κεφάλαια που αντλούνται φτάνουν στους ανθρώπους και τις περιοχές που τα έχουν περισσότερο ανάγκη.reuters.com