Skuldir þróunarríkja náðu meti, 9,4 billjónum dollara

Árið 2025 tóku þróunarríki meira að láni og greiddu hærra verð fyrir það. Samanlagðar ytri skuldir þeirra jukust um 5,5% í metfjárhæðina 9,4 billjónir dollara, samkvæmt alþjóðlegri skuldaskýrslu Alþjóðabankans fyrir árið 2026, sem birt var fimmtudaginn 5. nóvember. Þetta var hraðasta aukning síðan 2021 og um fjórum sinnum meiri en meðaltalið á árunum 2022 til 2024. Bankinn sagði að alþjóðleg fjármögnun hafi orðið aðgengilegri en ekki ódýrari. Hann varaði við því að þungar skuldabyrðar í fátækustu ríkjunum gætu þrengt að útgjöldum til menntunar, innviða, heilbrigðismála og atvinnusköpunar.worldbank.org+1 ## Metkostnaður við lántökur fyrir þau fátækustu Ríki sem eiga rétt á ívilnandi lánum frá Alþjóðlegu þróunarstofnuninni (IDA) greiddu að meðaltali 8,2% vexti af nýjum skuldbindingum við einkalánveitendur árið 2025. Það er hæsta hlutfall síðan 1989. Þau greiddu 9,4% af nýjum skuldabréfum, að sögn bankans. Munurinn á því sem þessi ríki greiða opinberum lánveitendum og einkalánveitendum jókst úr 3,4 prósentustigum árið 2016 í 5,5 stig. Ríki sem geta aðeins tekið lán á óívilnandi kjörum greiddu að meðaltali 5,5% af nýjum skuldabréfum, samanborið við 5,8% árið 2024.worldbank.org Ytri skuldir uxu hraðast meðal þeirra sem eru viðkvæmastir. Skuldir ríkja sem eiga rétt á IDA-lánum jukust um 8,1% í 1,3 billjónir dollara, að því er Reuters greindi frá. „Endurkoma einkalána til lág- og meðaltekjuríkja er velkomin, en þessi ríki eru að taka meira að láni, borga meira og í mörgum tilfellum skilja eftir minna fyrir langtímaþróun,“ sagði Haishan Fu, yfirhagfræðingur Alþjóðabankans.reuters.com ## Markaðir opnast, en fyrir verð Skuldbindingar við einkaaðila skýrðu stóran hluta aukningarinnar. Útgáfa skuldabréfa af hálfu opinberra aðila jókst um tæp 35% í 251 milljarð dollara, sem er það hæsta í fimm ár, eftir því sem markaðir opnuðust á ný fyrir mörg þróunarríki, samkvæmt bankanum. Mörg stjórnvöld seldu ný skuldabréf til að endurfjármagna skuldir sem voru að falla í gjalddaga. Þetta dreifði endurgreiðslum en gerði lítið til að minnka heildarskuldir, og nýju skuldabréfin báru oft hærri vexti. Eftirspurnin hélst mikil árið 2026. Um miðjan ágúst höfðu fleiri en 10 ríki þegar gefið út fleiri skuldabréf en á öllu árinu 2025.worldbank.org Lág- og meðaltekjuríki greiddu 1,4 billjónir dollara í höfuðstól og vexti árið 2025, sem er fimmta árið í röð sem greiðslur aukast. Greiðslur til einkalánveitenda jukust um 13,7% í 363 milljarða dollara, að sögn Reuters. Frá 2022 til 2025 greiddu þessi ríki 436 milljörðum dollara meira í skuldaviðhald en þau fengu í nýrri fjármögnun. Sú þróun snerist við árið 2025, þegar langtímaskuldaflæði skilaði hreinni innkomu upp á 45 milljarða dollara eftir 118 milljarða dollara hreint útflæði árið áður.reuters.com ## Áhrif dalsins og áhyggjur af gagnsæi Veikari Bandaríkjadalur blés tölurnar upp. Hann skýrði meira en fjórðung af 303 milljarða dollara aukningu á opinberum og opinberlega tryggðum skuldum, vegna þess að hann hækkaði dollaravirði skulda í öðrum gjaldmiðlum, sagði bankinn. Fyrir nokkur stór ríki sem fá ívilnandi lán voru þessi gengisáhrif meiri en höfuðstóllinn sem þau greiddu niður.worldbank.org Skýrslan kallaði einnig eftir meira gagnsæi um skuldaskilmála. Hún varaði við því að nýir lánveitendur, ný fjármálagerningar og ábyrgðir gætu gert það erfitt að sjá heildarskuldastöðu ríkis. Hún sagði að áframhaldandi skuldabréfalántökur vöktu „mikilvægar spurningar“ um hvort kjörin séu sjálfbær og hvort fjármagnið nái til þeirra sem þurfa mest á því að halda.reuters.com