ԱԷՄԳ-ն Իրանի հարցը փոխանցել է ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին՝ վերջին 20 տարվա մեջ առաջին անգամ

Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության (ԱԷՄԳ) կառավարիչների խորհուրդը չորեքշաբթի օրը քվեարկել է Իրանի միջուկային պարտավորությունների չկատարման հարցը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին փոխանցելու օգտին, ինչը նշանավորում է վերջին երկու տասնամյակի ընթացքում նմանատիպ առաջին գործողությունը և խորացնում դիվանագիտական ճեղքվածքը արևմտյան տերությունների և Ռուսաստան-Չինաստան դաշինքի միջև՝ Թեհրանի միջուկային ծրագրի շուրջ։

ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի կողմից ներկայացված բանաձևն ընդունվել է 23 կողմ ձայնով, 3 դեմ՝ Ռուսաստանի, Չինաստանի և Նիգերի կողմից, և 8 ձեռնպահ։ Այն Իրանին կոչ է անում «հրատապ կերպով շտկել իր չկատարումը» և «լրջորեն ու առանց նախապայմանների ներգրավվել բանակցություններում, որոնք ուղղված են Իրանի միջուկային ծրագրի բացառապես խաղաղ բնույթի նկատմամբ միջազգային վստահության կառուցմանը»։aljazeera+2

Այս փոխանցումը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ ԱԷՄԳ-ի գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսին հինգշաբթի օրը հայտնել է, որ արբանյակային պատկերները նոր շինարարական աշխատանքներ են հայտնաբերել Իրանի «Փիքաքս Մաունթին» օբյեկտում՝ Նաթանզի ուրանի հարստացման կայանի մոտ գտնվող ամրացված ստորգետնյա համալիրում։ «Կան որոշ նշաններ, որ այս շինհրապարակում շարժ կա», ասել է Գրոսին Bloomberg Television-ին։ Գործակալությունը չի կարողացել ստուգել թունելային համալիրի ներսը և հիմնվում է հեռակա պատկերների վրա։bloomberg+1

Բախում Անվտանգության խորհրդում

Փոխանցումից ժամեր անց Անվտանգության խորհուրդը հինգշաբթի առավոտյան գումարել է իր 10 218-րդ նիստը՝ քննարկելու Իրանի միջուկային թղթապանակը և քնած պատժամիջոցների հանձնաժողովը։ Նիստն արագորեն բացահայտել է խորը տարաձայնությունները մշտական հինգ անդամների միջև։press.un

Ռուսաստանի ներկայացուցիչ Վասիլի Նեբենզյան մերժել է 1737 պատժամիջոցների հանձնաժողովը վերակենդանացնելու ջանքերը՝ ասելով, որ Մոսկվան «ոչ մի դեպքում թույլ չի տա, որ Թեհրանի դեմ պատժամիջոցները վերականգնվեն»։ Չինաստանի ներկայացուցիչը պնդել է, որ Վաշինգտոնի միակողմանի դուրս գալը 2015 թվականի միջուկային գործարքից և դրան հաջորդած ռազմական գործողությունները «ներկայիս իրավիճակի արմատն են»։ Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Սառա Մակինթոշը հակադարձել է, որ բոլոր անդամ պետությունները պարտավոր են իրականացնել պատժամիջոցների բանաձևերը, ներառյալ զենքի էմբարգոն։wanaen+1

Իրանը դատապարտում է, Թրամփը սպառնում է

ԱԷՄԳ-ում Իրանի ներկայացուցիչ Ռեզա Նաջաֆին բանաձևը «լիովին հակաարդյունավետ» է անվանել՝ ասելով, որ այն «ընդունվել է ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների քաղաքական ճնշման ներքո և մեր կարծիքով որևէ հիմք չունի»։ Արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Քազեմ Ղարիբաբադին արևմտյան տերություններին մեղադրել է երաշխիքների հսկողության տակ գտնվող օբյեկտները ոչնչացնելու և դրանից բխող խափանումները որպես բանաձևի պատրվակ օգտագործելու մեջ։newarab+1

Թեհրանն արգելել է ԱԷՄԳ-ի տեսուչներին մուտք գործել 2025 թվականի հունիսի պատերազմի ժամանակ հարվածի ենթարկված միջուկային օբյեկտներ՝ գործակալությանը թողնելով անկարող ստուգելու մոտ 440 կիլոգրամ 60 տոկոսով հարստացված ուրանի կարգավիճակը, որը մոտ է զենքային որակին։iranwire+1

Չորեքշաբթի օրը նախագահ Դոնալդ Թրամփը հանրապետականների համագումարում հիշատակել է «Փիքաքս Մաունթինը»՝ զգուշացնելով. «Ես Իրանին խորհուրդ կտայի չխորամանկել, քանի որ մենք ստիպված կլինենք նրանց շատ ուժեղ հարվածել»։ Վաշինգտոնում տեղակայված Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնը հայտնել է, որ օբյեկտի վեց տարվա պատկերների վերլուծությունը ցույց է տվել «2026 թվականին շինարարական ակտիվության հստակ աճ»։timesofisrael

Միջազգային ճգնաժամային խմբից Ալի Վաեզը AFP-ին ասել է, որ բանաձևը «ի վերջո ապարդյուն վարժություն է», քանի որ Ռուսաստանը և Չինաստանը «հավանաբար կապահովեն, որ արևմտյան ճնշումը պատի հանդիպի Անվտանգության խորհրդում»։aljazeera+1