კვლევა: კლიმატის უგულებელყოფილმა უკუკავშირმა შესაძლოა დათბობა 30 პროცენტით გააძლიეროს

გლობალური ტემპერატურის ზრდა დედამიწის ტყეებს, ჭაობებსა და გაყინულ ტუნდრას ნახშირბადის შთანმთქმელიდან მის წყაროდ აქცევს. ჟურნალ Environmental Research Letters-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ამ უგულებელყოფილმა უკუკავშირის მარყუჟებმა შესაძლოა დათბობა იმაზე მეტად გააძლიეროს, ვიდრე ამას კლიმატის ამჟამინდელი მოდელები ვარაუდობენ.phys+1

ფარული მულტიპლიკატორი

ნაშრომი, სახელწოდებით "გლობალური დათბობის პროგნოზირებული გაძლიერება დათბობით გამოწვეული სათბურის აირების ემისიების შედეგად", წარმოადგენს ყველაზე მასშტაბურ მცდელობას, შეფასდეს ოთხი ძირითადი წყაროს: მუდმივი მზრალობის დნობის, ტყის ხანძრების, ჭაობებისა და შიდა წყლების ერთობლივი გავლენა. სტენფორდის უნივერსიტეტის, Spark Climate Solutions-ის, გარემოს დაცვის ფონდისა და ვუდველის კლიმატის კვლევის ცენტრის მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ ამ ემისიებმა შესაძლოა 2020 წლის შემდგომი ანთროპოგენური დათბობა 20-დან 30 პროცენტამდე გაზარდოს, რაც 2100 წლისთვის დამატებით 0.2°C-დან 0.4°C-მდე დათბობას გამოიწვევს.eurekalert+1

იმ სცენარშიც კი, სადაც კაცობრიობა ნულოვან ემისიებს მიაღწევს, ამ უკუკავშირმა საუკუნის ბოლოსთვის შესაძლოა დაახლოებით 0.2°C-ით გაზარდოს დათბობა. ემისიების მაღალი დონის შემთხვევაში, დამატებითი დათბობა დაახლოებით 0.4°C-ს აღწევს.phys+1

"რამაც გაგვაოცა, ეს უკუკავშირის მასშტაბია", – ამბობს მთავარი ავტორი სემ აბერნეთი, Spark Climate Solutions-ის მკვლევარი. "ეს ფარული მულტიპლიკატორი არ არის გათვალისწინებული იმ მოდელებში, რომლებიც კლიმატის პოლიტიკას განსაზღვრავს, ამიტომ ეს მოდელები, სავარაუდოდ, აფასებენ მოსალოდნელ დათბობას ნაკლებად და აჭარბებენ ნახშირბადის იმ რაოდენობას, რომლის გამოყოფაც ჯერ კიდევ შეგვიძლია".eurekalert+1

მუდმივი მზრალობა ემისიების ნახევარზეა პასუხისმგებელი

ვუდველის კლიმატის კვლევის ცენტრის თანაავტორის, კრისტინა შადელის თქმით, მხოლოდ მუდმივი მზრალობის დნობა პასუხისმგებელია დათბობით გამოწვეული ემისიების ნახევარზე. ტემპერატურის მატებასთან ერთად, უძველესი გაყინული ორგანული ნივთიერებები იშლება და გამოყოფს ნახშირორჟანგსა და მეთანს. უფრო თბილი ჭაობები და ტბები მეტ მეთანს გამოყოფენ, ხოლო მშრალი პირობები ხელს უწყობს უფრო მასშტაბურ ხანძრებს, რომლებიც ტყეებში შენახულ ნახშირბადს წვავს.phys+1

ეს პროცესები დიდწილად არ არის ასახული დედამიწის სისტემის მოდელებში, რომლებიც საერთაშორისო კლიმატის პოლიტიკას, მათ შორის IPCC-ის შეფასებებს, წარმართავს. კვლევა გამოქვეყნდა გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის ანგარიშიდან რამდენიმე კვირაში, რომელმაც დაასკვნა, რომ 1.5°C-იანი ზღვრის გადალახვა ათწლეულის ბოლოსთვის უკვე "გარდაუვალია".eurekalert+1

გადაუდებელი მოქმედებისკენ მოწოდება

მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ უკუკავშირის მარყუჟი არ არის განაჩენი: რადგან დათბობით გამოწვეული ემისიები ადამიანის მიერ გამოწვეულ დათბობასთან ერთად იზრდება, წიაღისეული საწვავის ემისიების შემცირება პირდაპირ ამცირებს ამ უკუკავშირების სიმძაფრეს.eurekalert+1

"შედეგები არის განგაშის ზარი და აუცილებელია, რომ ისინი გათვალისწინებული იყოს კლიმატის პოლიტიკის შემდეგ თაობაში", – თქვა თანაავტორმა რობერტ ჯექსონმა, სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორმა და გლობალური ნახშირბადის პროექტის თავმჯდომარემ. "ამის შეუსრულებლობა მსოფლიოს კლიმატური მიზნების მიღწევას სულ უფრო ნაკლებად სავარაუდოს გახდის".phys+1