მარცვლეულის ფასები მკვეთრად იზრდება: ჰორმუზის სრუტის ბლოკადა და ელ-ნინიო სურსათის გლობალურ მიწოდებას საფრთხეს უქმნის

მარცვლეულის საერთაშორისო ფასები მკვეთრად იზრდება, რადგან აშშ-ირანის ომით გამოწვეული ჰორმუზის სრუტის ბლოკადა, ნავთობის მზარდი ფასები და გაძლიერებული ელ-ნინიო საფრთხეს უქმნის სურსათის გლობალურ მიწოდების ჯაჭვებს 2026 წლის ბოლო თვეებში.

სასუქების მიწოდების შეფერხება

ჰორმუზის სრუტე, ვიწრო წყლის გზა ირანსა და არაბეთის ნახევარკუნძულს შორის, მზარდი სასოფლო-სამეურნეო კრიზისის ეპიცენტრად იქცა. Chosun Ilbo-ს მონაცემებით, საერთაშორისო ფიუჩერსულ ბაზრებზე აშშ-ში შვრიის ფასები გასულ თვეში 18.9%-ით გაიზარდა, სიმინდი 16.2%-ით გაძვირდა, ხოლო სოიო 11.4%-ით.chosun

ჰონგ სეონგ-გიმ, LS Securities-ის მკვლევარმა, ირანის ომის ბლოკადა მთავარ მიზეზად დაასახელა და აღნიშნა, რომ ფოსფატური სასუქების წარმოებაში გამოყენებული შარდოვანას დაახლოებით 35%, ამიაკის 25% და გოგირდის 44% სწორედ ამ სრუტის გავლით გადაიზიდება. გაეროს აგვისტოს ანგარიშის თანახმად, ჰორმუზის სრუტის გავლით ექსპორტის ჯამური მოცულობა 2025 წლის აპრილიდან 2026 წლის აპრილამდე პერიოდში 54%-ით შემცირდა. FAO-მ მანამდე გააფრთხილა საზოგადოება, რომ ჰორმუზის სრუტის შეფერხებით გამოწვეული სასუქების დეფიციტი გამოიწვევს მოსავლიანობის შემცირებას და სურსათის მიწოდების შეზღუდვას 2026 წლის მეორე ნახევარსა და 2027 წელს.fao+2

ნავთობი და გეოპოლიტიკური ზეწოლა კრიზისს აძლიერებს

ნედლი ნავთობის მზარდი ფასები მძიმე ტვირთად აწვება მარცვლეულის წარმოებისა და დისტრიბუციის მთელ ქსელს. 4 სექტემბერს დუბაის ნავთობის (Dubai crude) ფასმა ბარელზე თითქმის 102 დოლარი შეადგინა, რაც დაახლოებით ერთ თვეში 30%-იან ზრდას ნიშნავს, ხოლო Brent-ისა და West Texas Intermediate-ის მარკის ნავთობი იმავე პერიოდში 13-14%-ით გაძვირდა. რუსეთ-უკრაინის გახანგრძლივებული ომი კვლავაც ართულებს ვითარებას, რადგან იმპორტზე დამოკიდებულ ქვეყნებს მარცვლეულის შესყიდვები უკრაინიდან აშშ-ის, ყაზახეთისა და არგენტინის მიმართულებით გადააქვთ, რაც საექსპორტო პრემიებს ზრდის.chosun

CNBC-მ აგვისტოს ბოლოს გაავრცელა ინფორმაცია, რომ სიმინდისა და ხორბლის ფასებმა ბოლო სამ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია, რაც გამოწვეულია მიწოდებასთან დაკავშირებული მზარდი შეშფოთებითა და უკრაინული ექსპორტის შეფერხებით.cnbc

ელ-ნინიო: დამატებითი გაურკვევლობის ფაქტორი

ამ პრობლემებს ემატება ისიც, რომ NOAA-ს კლიმატის პროგნოზირების ცენტრმა აგვისტოში განაცხადა, რომ 2026-27 წლების ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს შემოდგომასა და ზამთარში ძალიან ძლიერი ელ-ნინიოს დადგომის ალბათობა 90%-ზე მეტია, ხოლო 69%-იანი ალბათობით ეს მოვლენა გადააჭარბებს 1950 წლის შემდეგ დაფიქსირებულ ნებისმიერ ელ-ნინიოს. ჩრდილოეთ ამერიკასა და დიდ ბრიტანეთში რეკორდულმა სიცხემ უკვე გამოიწვია მოსავლის პროგნოზების შემცირება.cpc.ncep.noaa+1

სოფლის მეურნეობის ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ კრიზისი შესაძლოა მიმდინარე წლის შემდეგაც გაგრძელდეს. თუ სასუქების მიწოდების პრობლემები მარტ-აპრილის თესვის სეზონზეც შენარჩუნდება, მესამე და მეოთხე კვარტალში პროდუქტიულობა შესაძლოა შემცირდეს, ხოლო ცუდი მოსავლის შემდეგ პირობების ნორმალიზების შემთხვევაშიც კი, მოსავლიანობის აღდგენას შესაძლოა წელზე მეტი დასჭირდეს. ინდურმა საბროკერო კომპანიამ PL Capital-მა თავის სტრატეგიულ ანგარიშში გაიზიარა ეს შეშფოთება და აღნიშნა, რომ უფრო ძლიერმა ელ-ნინიომ შესაძლოა გამოიწვიოს სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების, მათ შორის ყავის, კაკაოს, პალმის ზეთისა და სოიოს ფასების ზრდა, რაც კიდევ უფრო გააძლიერებს გლობალურ სასურსათო ინფლაციას.investmentguruindia+1