Հետազոտությունը պարզել է, որ կլիմայի փոփոխությունը 36 տոկոսով ուժեղացրել է Էլ Նինյոն

Գալապագոսյան կղզիների գրեթե 1000 տարվա կորալային գրառումների վրա հիմնված նշանակալի հետազոտությունը պարզել է, որ Էլ Նինյո երևույթներն այժմ 36 տոկոսով ավելի ուժեղ են, քան արդյունաբերական դարաշրջանից առաջ։ Սա մոլորակի ամենահզոր կլիմայական երևույթի վրա մարդու գործունեության ազդեցության ամենահստակ ապացույցներից մեկն է։

Science ամսագրում հրապարակված այս հետազոտությունը հրապարակվել է այն ժամանակ, երբ 2026-27 թվականների Էլ Նինյոն արագորեն ուժգնանում է՝ հասնելով այնպիսի մակարդակի, որը, ըստ կանխատեսումների, կարող է դառնալ երբևէ գրանցված ամենահզորը։

«Ժամանակի մեքենա» կորալների մեջ

Հետազոտության ղեկավար, Միչիգանի համալսարանի պալեոկլիմայագետ Ջուլիա Քոուլը և նրա գործընկերները ուսումնասիրել են Գալապագոսյան կղզիներից հայտնաբերված 29 կորալային բրածոներ, որոնք թվագրվում են մոտ 900 տարի առաջվանով։ Կորալային կմախքներում քիմիական հարաբերակցությունները չափելու միջոցով թիմը վերականգնել է ծովի մակերևույթի ջերմաստիճանը ամսական կտրվածքով՝ դարերի ընթացքում:latimes+1

Տվյալները ցույց են տվել, որ Էլ Նինյոյի փոփոխականությունը վերջին 40 տարում աճել է մոտ 16 տոկոսով, ինչը սերտորեն համընկնում է հանածո վառելիքի արտանետումների հետևանքով գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացման հետ։ «Մենք տեսնում ենք ավելի ուժեղ Էլ Նինյոների միտում, և ներկայիս երևույթը համահունչ է այդ միտմանը. դա պատահականություն չէ», — ասել է Քոուլը։ Արդյունաբերական դարաշրջանից առաջ հետազոտողները չեն գտել վերջին տասնամյակների նման ինտենսիվ Էլ Նինյոյի ապացույցներ:jamaica-gleaner+2

Բացահայտումները հուշում են հետադարձ կապի մասին. գլոբալ տաքացումը ուժեղացնում է Էլ Նինյոն, իսկ Էլ Նինյոն իր հերթին արագացնում է գլոբալ տաքացումը՝ օվկիանոսի հսկայական ջերմությունը մթնոլորտ դուրս բերելու միջոցով:nationalobserver

Աննախադեպ երևույթի ձևավորումը

Հինգշաբթի Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպությունը հրապարակել է կանխատեսում, որ գրեթե 100 տոկոս հավանականություն կա, որ ներկայիս Էլ Նինյոն կշարունակվի մինչև փետրվար՝ հասնելով «շատ ուժեղ» մակարդակի, որը նրա չորսաստիճան սանդղակի ամենաբարձր կատեգորիան է։ Վերջին շաբաթական ցուցանիշը նորմայից 2.7°C բարձր է, ինչն արդեն իսկ գերազանցում է «շատ ուժեղ» դասակարգման 2°C շեմը, և սպասվում է հետագա ուժգնացում:jamaica-gleaner+2

«Ես երբեք չեմ տեսել Էլ Նինյոյի այսքան ինտենսիվ ազդանշան մեր կանխատեսումներում», — Al Jazeera-ին ասել է Մեծ Բրիտանիայի օդերևութաբանական ծառայության երկարաժամկետ կանխատեսումների բաժնի ղեկավար Ադամ Սքեյֆը։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը նախազգուշացրել է, որ «Էլ Նինյոն մեր աչքի առաջ հսկայական չափերի է հասնում»:global.chinadaily+1

Վտանգներ և թերահավատներ

Ոչ բոլոր գիտնականներն են համոզված։ Փենսիլվանիայի համալսարանից Մայքլ Մանը նշել է, որ հրաբխային և արևային ակտիվությունը կարող են մասամբ բացատրել կորալային օրինաչափությունները, մինչդեռ Berkeley Earth-ից Զիկ Հաուսֆազերը զգուշացրել է «բավականին մեծ անորոշությունների» մասին՝ ժամանակակից չափումների հետ համեմատելիս։ Այնուամենայնիվ, Հաուսֆազերը հետազոտությունը անվանել է «լրացուցիչ փաստարկ կլիմայական ազդեցության հայտնաբերման օգտին»:latimes+1

Գործնական հետևանքներն արդեն իսկ ակնհայտ են։ Citigroup ↗ 0.51% բանկի տնտեսագետները գնահատել են, որ գերհզոր Էլ Նինյոն կարող է հինգ տարվա ընթացքում մինչև 7 տրիլիոն դոլարի համաշխարհային տնտեսական վնաս պատճառել։ Պարենի համաշխարհային ծրագիրը նախազգուշացրել է, որ մինչև 2027 թվականի վերջը 274 միլիոն մարդ կարող է սուր սովի բախվել:aljazeera

«Մենք կարող ենք պատրաստվել և փորձել հարմարվել», — ասել է Քոուլը։ «Բայց մենք պետք է նաև նայենք հիմնական պատճառին, որը հանածո վառելիքն է, որն այրում ենք ամեն օր»:nationalobserver