Tayvan’a silah satışı Trump-Xi zirvesinin gölgesinde

Tayvan'a yönelik 14 milyar dolarlık ABD silah paketi, Başkan Donald Trump ile Çin lideri Xi Jinping arasında 24 Eylül'de Beyaz Saray'da yapılacak zirve öncesindeki en hassas konulardan biri haline geldi. Pekin, Washington'a satış üzerindeki dondurma kararını sürdürmesi için baskı yaparken, Tayvan dünyanın en büyük iki gücü arasında kaderi pazarlık konusu edilirken endişeyle kenardan izliyor.

Beklemedeki "Pazarlık Kozu"

Füzeler, insansız hava aracı savunma sistemleri ve hava savunma altyapısını içeren paket, aylardır başkanlık onayına hazır olmasına rağmen bekletiliyor. Trump, Pekin'de Xi ile yaptığı Mayıs ayındaki zirvenin ardından anlaşmayı "çok iyi bir pazarlık kozu" olarak tanımlamış, yönetimi o günden bu yana Tayvan'a yönelik kamuya açık referansları kısmıştı. Savunma Bakanı Pete Hegseth gibi yetkililer de konuşmalarında adadan bahsetmekten kaçınmıştı.nytimes

Raporlar, Trump'ın paketi en azından Kasım ayındaki Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine kadar ertelemeyi planladığını gösteriyor. Pekin için bu erteleme bile başlı başına bir kazanım. Xi, Trump'ın satışı onaylaması durumunda Çin'in nadir toprak elementleri ihracatına daha fazla kısıtlama getirmek veya Trump'ın ev sahipliği yapacağı Aralık ayındaki Miami G20 zirvesine katılmamak gibi olası maliyetlere dair sinyaller verebilir.yahoo+1

Fudan Üniversitesi Tayvan Çalışmaları Merkezi Direktörü Xin Qiang, "İki taraf arasındaki ilişkilerin tamamen kopmasına veya çatışmaya dönüşmesine neden olabilecek tek bir konu var, o da Tayvan" dedi.nytimes

Tayvan'ın Artan Huzursuzluğu

Tayvan'ın United Daily News gazetesi tarafından Pazartesi günü yayınlanan bir anket, katılımcıların yüzde 47'sinin ABD'nin adaya askeri yardım ve silah satışını sürdüreceğine dair güven duymadığını, güven duyanların oranının ise yüzde 44'te kaldığını ortaya koydu. Aynı yıllık anketteki bir başka bulgu, Tayvanlıların yüzde 53'ünün boğazlar arası ilişkilerde "kalıcı statükoyu" desteklediğini, bağımsızlık yanlılarının oranının ise bir önceki yıla göre yüzde 25'ten yüzde 32'ye yükseldiğini gösterdi.scmp+1

Ertelenen silah satışı, Washington'un ortaklarının savunmaya daha fazla yatırım yapması yönündeki taleplerini karşılamak için askeri harcamaları artıran Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te için iç siyasi bir zorluk yaratıyor. Eski bir Ulusal Güvenlik Konseyi Çin Direktörü ve Brookings Enstitüsü kıdemli üyesi olan Ryan Hass, The New York Times News Corp ↗ 0.70%'a verdiği demeçte, Pekin'in stratejisinin süreci uzatarak Çin'in askeri modernizasyonunun Tayvan'ın yetenek kazanımının önüne geçmesini sağlamak olduğunu belirtti.nytimes

Washington'daki Daha Geniş Riskler

Gerilimlere rağmen, Washington ve Taipei arasındaki çalışma düzeyindeki güvenlik bağları istikrarlı seyrediyor. Tayvan'ın geçen ay düzenlenen yıllık Han Kuang askeri tatbikatları sırasında, Amerikalı danışmanlar geçmiş yıllara göre daha görünür durumdaydı. Tayvan ayrıca bu yıl, büyük ölçüde Amerikan yapay zeka patlamasını destekleyen TSMC Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited ↗ 2.35% yarı iletkenleri sayesinde Çin'i geride bırakarak ABD'nin en büyük üçüncü ithalat kaynağı haline geldi.nytimes

Yine de zirvede Tayvan konusunun ticaret, yapay zeka yönetişimi ve İran savaşı gibi başlıkların gerisinde kalması bekleniyor. German Marshall Fund'dan Bonnie Glaser, Semafor'a verdiği demeçte, Xi'nin muhtemelen "ABD'nin Tayvan'a silah satışının, liderlerin yapıcı stratejik istikrar ilişkisine sahip olma konusundaki mutabakatını baltalayacağı konusunda uyaracağını" söyledi. ABD ve Çinli yetkililer Pazar günü New York'ta hazırlık görüşmelerini tamamladı ve Hazine Bakanı Scott Bessent görüşmeleri "çok başarılı" olarak nitelendirdi, ancak herhangi bir büyük anlaşma duyurulmadı.aljazeera+1