Hubble, Omega Centauri’de ilk yıldız kütleli kara deliği tespit etti

NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'nu kullanan gökbilimciler, Dünya'dan görülebilen en büyük ve en parlak küresel yıldız kümesi olan Omega Centauri'de ilk yıldız kütleli kara deliği buldular. 13 Temmuz 2026'da duyurulan bu keşif, kümenin "kayıp" kara delikleri hakkındaki uzun süredir devam eden bir bilmeceyi çözüyor; teorilerin var olacağını öngördüğü ancak on yıllardır tespit edilemeyen nesneler.esa+1

Göz Önünde Saklanan Bir Kara Delik

oMEGACat BH-2 olarak adlandırılan kara delik, 4,46 güneş kütlesine sahip ve görünür bir eş yıldızla her 94 yılda bir yörüngede dönüyor; bu da onu şimdiye kadar keşfedilen en uzun periyotlu kara delik ikili sistemi yapıyor. Eşlikçisi, Dünya'dan yaklaşık 18.000 ışık yılı uzaklıkta, yoğun bir yıldız mahallesinin derinliklerinde, kümenin merkezinden sadece 20 ark saniye uzakta bulunan bir ana kol yıldızıdır.arxiv+1

Keşif, Hubble'ın 20 yılı aşkın arşiv verileri kullanılarak eşlik eden yıldızın gökyüzündeki kavisli yolunun izlenmesi ve James Webb Uzay Teleskobu'ndan gelen ve toplamda 23 yıllık bir temel oluşturan daha yeni gözlemlerle desteklenmesiyle yapıldı. Sistem, yörüngesel yaklaşımının en yakın noktası olan periastron yakınında yakalandığı için, araştırmacılar sadece kısmi bir yörünge gözlemlenmiş olmasına rağmen kara deliğin kütlesini sıkı bir şekilde sınırlayabildiler.arxiv+1

On Yıllardır Eksik Olan Kanıtlar

Bu bulgu dikkat çekicidir çünkü Omega Centauri'nin binlerce olabilecek büyük bir yıldız kütleli kara delik popülasyonuna ev sahipliği yapması gerektiğine dair güçlü teorik tahminlere rağmen, şimdiye kadar hiçbiri doğrudan doğrulanmamıştı. Derin radyo ve X-ışını taramalarının yanı sıra radyal hız aramaları da sonuçsuz kalmıştı.arxiv

Utah Üniversitesi'nden Matthew Whitaker liderliğindeki araştırma ekibi, Max Planck Astronomi Enstitüsü, Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü ve diğer kurumlardaki işbirlikçileriyle birlikte, oMEGACat BH-2'nin nispeten düşük kütlesinin, genellikle daha ağır kara deliklerin oluşumunu destekleyen kümenin düşük metalliği göz önüne alındığında "belki de şaşırtıcı" olduğunu belirtti.arxiv+1

Daha Büyük Bir Yapbozun Parçası

Keşif, Omega Centauri'nin içeriği hakkındaki halihazırda aktif olan tartışmaya yeni bir boyut katıyor. 2024 yılında, ayrı bir ekip, kümenin merkezinde en az 8.200 güneş kütlesine sahip orta kütleli bir kara deliğin kanıtlarını belirlemek için Hubble'ı kullandı, ancak daha sonraki bir çalışma, merkezi kütlenin 10.000 ila 20.000 yıldız kütleli kara delikten oluşan bir sürü ile açıklanabileceğini savundu. Geniş bir ikili sistemdeki bireysel bir yıldız kütleli kara deliğin yeni keşfi, küme boyunca önemli bir gizli popülasyonun kaldığını öne süren modelleri destekliyor.science.nasa+2

Araştırmacılar, mevcut taramaların bu tür sistemlerin bulunabileceği parametre uzayının sadece küçük bir kısmını incelediğini ve Omega Centauri'de ek kara delik ikililerinin keşfedilmeyi beklediğini öne sürdüler.arxiv