Hubble greinir fyrstu svartholið af stjörnumassa í Omega Centauri

Stjörnufræðingar sem nota Hubble-geimsjónauka NASA hafa fundið fyrsta svartholið af stjörnumassa í Omega Centauri, stærstu og björtustu kúluþyrpingunni sem sést frá jörðu. Uppgötvunin, sem tilkynnt var 13. júlí 2026, leysir langvarandi ráðgátu um „týndu“ svarthol þyrpingarinnar — hluti sem kenningar spáðu fyrir um að ættu að vera til en höfðu sloppið við uppgötvun í áratugi.esa+1

Svarthol sem felur sig í augsýn

Svartholið, sem hefur hlotið nafnið oMEGACat BH-2, vegur 4,46 sólarmassa og er á braut með sýnilegri fylgistjörnu á 94 ára fresti — sem gerir það að svarthols-tvístirnakerfi með lengsta umferðartíma sem fundist hefur. Fylgistjarnan er stjarna á meginröð sem staðsett er í aðeins 20 bogasekúndna fjarlægð frá miðju þyrpingarinnar, djúpt í þéttu stjörnuumhverfi í um 18.000 ljósára fjarlægð frá jörðu.arxiv+1

Uppgötvunin var gerð með því að rekja bogadregna braut fylgistjörnunnar yfir himininn með því að nota safngögn frá Hubble sem spanna meira en 20 ár, ásamt nýrri athugunum frá James Webb-geimsjónaukanum sem samanlagt ná yfir 23 ára tímabil. Vegna þess að kerfið náðist nálægt næsta brautarpunkti — periastron — gátu vísindamenn þrengt massamörk svartholsins þrátt fyrir að aðeins hafi sést hluti af brautinni.arxiv+1

Áratugir af týndum sönnunargögnum

Fundurinn er athyglisverður vegna þess að þrátt fyrir sterkar fræðilegar spár um að Omega Centauri ætti að hýsa stóran hóp svarthola af stjörnumassa — hugsanlega þúsundir talsins — hafði ekkert þeirra verið staðfest fyrr en nú. Djúpar útvarps- og röntgenkannanir, sem og leit að geislahraða, höfðu allar skilað engu.arxiv

Rannsóknarteymið, undir forystu Matthew Whitaker við háskólann í Utah ásamt samstarfsmönnum við Max Planck-stofnunina fyrir stjörnufræði, Space Telescope Science Institute og aðrar stofnanir, benti á að tiltölulega lítill massi oMEGACat BH-2 væri „kannski óvæntur“ miðað við lágan málmstyrk þyrpingarinnar, sem venjulega stuðlar að myndun þyngri svarthola.arxiv+1

Hluti af stærri ráðgátu

Uppgötvunin bætir nýrri vídd við þá líflegu umræðu sem þegar er í gangi um innihald Omega Centauri. Árið 2024 notaði annað teymi Hubble til að finna vísbendingar um svarthol af millistærð í miðju þyrpingarinnar með að minnsta kosti 8.200 sólarmassa, þó að síðari rannsókn hafi haldið því fram að hægt væri að útskýra miðjumassann með svermi 10.000 til 20.000 svarthola af stjörnumassa. Nýi fundurinn á stökum svartholi af stjörnumassa í breiðu tvístirni styður líkön sem benda til þess að verulegur falinn fjöldi sé enn til staðar í þyrpingunni.science.nasa+2

Vísindamennirnir bentu á að núverandi kannanir hafi aðeins rannsakað lítinn hluta af þeim breytileika þar sem slík kerfi gætu fundist, sem bendir til þess að fleiri svarthols-tvístirni bíði líklega uppgötvunar í Omega Centauri.arxiv