DSÖ: Lisanslı Ebola aşısı Kongo’daki salgında yaygın kullanılmamalı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kayıtlara geçen en ölümcül Ebola salgınının 3.000'den fazla can aldığı Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde Ervebo aşısının kullanımına ilişkin güncellenmiş acil durum rehberini yayınladı. Bu kılavuz, küresel sağlık finansmanındaki krizin, salgını tetikleyen Bundibugyo virüsüne karşı yeni aşıların geliştirilmesini ve dağıtımını yavaşlatma tehdidi oluşturduğu bir dönemde geldi.

Aşı Uyumsuzluğu

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne (CDC) göre, 1 Eylül itibarıyla KDC'de 6.250 doğrulanmış vaka ve 3.039 ölüm kaydedildi. Mayıs 2026'da başlayan salgına, Ervebo aşısının hedef aldığı Ebola virüsünden genetik olarak farklı olan Bundibugyo virüsü neden oluyor.ipsnews+1

DSÖ, mevcut kanıtların "BDBV hastalığının önlenmesi için Ervebo'nun programlı kullanımını desteklemek adına yetersiz kaldığı" sonucuna vardı ve aşının kontrollü bir denemede test edilmesini önerdi. Ağustos ayında, Aşı Temini Uluslararası Koordinasyon Grubu KDC'ye 70.000 doz aşı tahsis etti; ancak Ervebo'nun Bundibugyo'ya karşı koruma sağlayıp sağlamayacağının bilinmediği konusunda uyardı.globalissues+3

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 2 Eylül'de yaptığı açıklamada, ölümlerin çoğunun tedavi merkezlerinden ziyade topluluklar içinde gerçekleştiğini belirterek, "her bir bulaşma zinciri kırılana kadar salgın KDC, komşuları ve bölgenin tamamı için tehdit oluşturmaya devam edecek" uyarısında bulundu.ipsnews

Yeni Aşılar ve Finansman Krizi

Bundibugyo'ya özel iki aşı adayı Faz 1 güvenlik testlerine girdi: Biri Moderna ↗ 5.27% tarafından mRNA teknolojisiyle, diğeri ise Oxford Üniversitesi tarafından geliştiriliyor. Salgın Hazırlığı İnovasyonları Koalisyonu, Moderna'nın adayına 50 milyon dolara kadar, Oxford'un çalışmasına ise Oxford/AstraZeneca ↘ 0.22% COVID-19 aşısının arkasındaki ChAdOx1 platformuna dayanan 8.6 milyon dolarlık destek sağladı.thehill+3

Ancak bu çabalar, küresel sağlık finansmanındaki genel çöküş nedeniyle engellerle karşılaşıyor. DSÖ'ye göre, dış sağlık yardımlarının 2025 yılında 2023'e kıyasla yüzde 30 ila 40 oranında düştüğü tahmin ediliyor; bu durum düşük ve orta gelirli ülkelerde aşılama, hastalık takibi ve acil müdahaleyi aksatıyor. ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (USAID) tasfiyesi ve CDC personelindeki derin kesintiler, salgın hazırlığını daha da zayıflattı.who+2

Virüse Karşı Yarış

DSÖ ayrıca, Bundibugyo hastalarında mortaliteyi azaltmak için iki deneysel tedavinin (monoklonal antikor kokteyli MBP134 ve antiviral remdesivir) denemelerini başlattı. Yine de yetkililer, kanıtlanmış karşı önlemlerin yokluğunda kontrolün geleneksel halk sağlığı önlemlerine bağlı olduğunu vurguluyor: erken izolasyon, temaslı takibi, enfeksiyon kontrolü ve güvenli defin işlemleri.doctorswithoutborders+1

Tedros, Ağustos ayında gazetecilere verdiği demeçte, "DSÖ, aşının mümkün olan en kısa sürede başlatmayı umduğumuz bir Faz 3 denemesine dahil edilmesini önerdi" diyerek, virüs yayılmaya devam ederken onunla savaşacak araçların hala inşa edilmekte olduğu bir krizin aciliyetine dikkat çekti.statnews