Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

reuters.com+1.reuters.com.reuters.com+1.Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) başkanı Rafael Grossi, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, planlanan ABD-Suudi sivil nükleer anlaşmasındaki denetim şartlarının, BM gözlemcisinin en katı doğrulama standardı olan Ek Protokol'ü içermemesine rağmen "çok tatmin edici" olduğunu söyledi. Reuters'in haberine göre Grossi, Viyana'daki IAEA Yönetim Kurulu'nun üç aylık toplantısı sırasında düzenlenen basın toplantısında, "Elimizdeki özel anlaşma için bunun çok tatmin edici bir sonuç olduğunu düşünüyorum" dedi.reuters.com
Bu destek, 123 anlaşması olarak bilinen anlaşmanın ABD'li yasa koyuculardan onay beklediği bir dönemde geldi. Reuters'e göre, nükleer silahların yayılmasını önleme uzmanları, anlaşmayı Riyad'ın uranyum zenginleştirmesini veya kullanılmış yakıtı yeniden işlemesini, yani nükleer silaha giden iki olası yolu yasaklamadığı için eleştiriyor.detroitnews.com
Grossi, kurula yaptığı açılış konuşmasında, Washington ve Riyad'ın Ekim ayında ajansdan "güvenlik önlemlerini ve doğrulama tedbirlerini uygulamak için gerekli adımları atmasını" istediğini söyledi. AFP'nin RFI aracılığıyla aktardığına göre, IAEA'nın krallıktaki "dönüşüm, zenginleştirme, yakıt üretimi ve yeniden işleme tesisleri hakkında bilgi alacağını ve bu tesislere erişim sağlayacağını" belirtti. Anlaşmayı "IAEA'daki yasal çerçeveyle tamamen uyumlu" olarak nitelendiren Grossi, Suudi Arabistan'ın "gönüllü olarak ek doğrulama önlemlerini" kabul ettiğini söyledi. CBS News'e göre, Suudi Arabistan'da nükleer enerji geliştirme süreci başladığında "orada olacağız" diye ekledi.cbsnews.com+1
IAEA kuruluna gönderilen ve Reuters tarafından görülen güvenlik metni, ani denetimlere izin veriyor ancak bu sadece beyan edilen tesislerle sınırlı. Metinde, zenginleştirme ve yeniden işlemenin yalnızca "kapsam dahilindeki bir tesiste" gerçekleşeceği belirtiliyor. Reuters'in haberine göre, denetçiler bu tür tesislerdeki herhangi bir yere, halihazırda tesiste bulunuyorlarsa en az iki saat, aksi takdirde 24 saat önceden bildirimde bulunarak "kısa süreli bildirimle erişim" sağlayabilecekler.reuters.com
Suudi Arabistan kısa süre önce IAEA ile beyan edilen tesislerin denetlenmesine olanak tanıyan Kapsamlı Güvenlik Anlaşması'nı imzaladı. Reuters'e göre ülke, beyan edilmemiş tesislerde de ani denetimlere izin verecek olan Ek Protokol'ü imzalamadı. Grossi, "Açıkçası, Ek Protokol daha fazla erişim sağlıyor ve bu anlamda birçok kişi tarafından standart olarak kabul ediliyor" dedi ve "belki gelecekte bu da gerçekleşir" diye ekledi.detroitnews.com
Anlaşmaya ilişkin endişeler, Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın Suudi Arabistan'ın İran'ın nükleer silah geliştirmesi durumunda kendisinin de geliştireceği yönündeki açıklamasıyla daha da keskinleşiyor. Reuters ayrıca Grossi'nin BM genel sekreterliği için aday olduğunu ve bu yarışta ABD dahil Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin desteğine veya en azından onayına ihtiyacı olduğunu belirtti.
AFP'nin haberine göre, iki ülke anlaşmayı Temmuz ayında duyurdu ve bu durum yayılma riskleri konusunda soru işaretleri yarattı. İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü, anlaşmanın bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Washington'ın uzun süredir ortaklarından nükleer iş birliği karşılığında yakıt döngüsü yeteneklerinden vazgeçmelerini talep ettiğini hatırlatan enstitü, ABD'nin artık "yayılma risklerini tamamen önlemek yerine yönetmeye çalışan daha esnek bir yaklaşım benimsediğini" yazdı.rfi.fr+1